Najdluzszy czas trwania patentu do 31 stycznia 1940 r.Wynalazek dotyczy odmiany obudowy wedlug patentu Nr 1491, t. j. podatnej o- buidiowy kopalnianej.Na rysunkach uwidoczniono te odmiany w trzech przykladach wykonania, mianowi¬ cie fig, 1 i 2 oraz 3 i 4 uwidoczniaja w przekrojach pionowych wzglednie pozio¬ mych obudowe w zastosowaniu do obudo¬ wy chodników lub przekopów, natomiast fig. 5 przedstawia w poprzecznym prze¬ kroju zastosowanie obudowy szybów.Podlug fig. 1 i 2 obudowa sklada sie z drewnianych odcinków okraglych 1, opiera sie na pierscieniach 2 z zelaza ksztaltowe¬ go, ulozonych w odstepach co 1 mi skla¬ dajacych sie z dwóch luków 3 i 4. Górny luk 4 jest wykonany w przykladzie niniej¬ szym z zuzytej szyny kopalnianej. Dolny luk 3 sklada sie z dwóch szyn znajduja¬ cych sie tuz obok sliebie, tak ze konce gór¬ nego luku znajduja prowadzenie miedzy koncami szyn dolnego luku. W tym celu wymiary sa tak dobrane, zeby konce obu luków zasuwaly sie obok siebie.Pary szyn dolnych luków sa osadzione w posaidlzie betonowej 5. W odleglosci od¬ powiadajacej mniej wiecej grubosci okra¬ glaków 1 znajduje sie poza lukiem 3 drugi luk 6, osadzony równiez w posadzie i mniej wiecej równolegle do luku 3, przy-czem jego konce wystaja do wysokosci konców Luku 3. Luk 6 sklada sie równiez z pary szyn. Wolne konce luków 3 i 6, sa po obu stronach sciagniete tasma zelazna 7.Odstep miedzy koncami obu luków 3 i 6, wystajacych z posady, jest wypelniony okraglakami. Na górnych okraglakach tych obu warstw leza okraglaki lub betonowe kloce 1, tworzace wewnetrzne wypelnienie.Taka konstrukcja jest podatna nietylko na cisnienie dzialajace zgóry, lecz takze na dzialanie cisnienia bocznego, które powo¬ duje równiez przesuwanie sie górnych lu¬ ków 4 w nileruchamych lukach dolnych.Przesuniecia te sa mozliwe wobec podat¬ nosci okraglaków wstawionych miedzy wol¬ ne konce dolnych luków 3 i 6. Okraglaki 1 mozna tez zastapic klocami betonowemi a nawet w pewnych wypadkach szynami zelaznemi, które ustawiane sa w pewnych odstepach od siebie, zabezpieczone przez owiniecie tych kloców linami drucianemi.Wykonanie podlug fig. 3 31 4 w zelbeto¬ nie rózni sie tern od betonowej obudowy podanej w patencie Nr 1491,, ze wkladki zelazne wsuniete sa bezposrednio.Wklatdjki te sa to rury, umieszczone ja¬ ko jedna calosc przez poszczególne beto¬ nowe wycinki1 pierscieniowe, wzglednie prety z zelaza okraglego przepuszczone równiez przez cala dlugosc wycinków pier¬ scieniowych i wystajace koncami poza kra¬ wedzie wycinków pierscieniowych, tak, ze w rurach sasiednich wycinków maja pro¬ wadzenie. Uklad taki jest zabezpieczony przed dzialaniem chociazby najwiekszych cisnien w kierunku promieniowym, przy- czem nie zachodzi obawa wylamania cze¬ sci prowadzacych, które na calej swej dlu¬ gosci maja prowadzenie w sasiednich wy¬ cinkach. Aby konce zelbetowych wycin¬ ków jeszcze lepiej zabezpieczyc przedl zla¬ maniem, pogrubia sie je na koncach i to celowo w kierunku promieniowym naze- wnatrz, przez co zwieksza sie równoczesnie1 powierzchnie podparcia dla wkladek drew¬ nianych, nadajacych podatnosc calej obu¬ dowie, co jest tern bardziej korzystne, ze grubosc wycinków jest stosunkowo niewiel¬ ka ze wzgledu na warunki obudowy.Obudowa sklada sie (fig. 3) z poszcze¬ gólnych czesci1 zestawionych w szereg w kierunku dlugosci. W przykladzie niniej¬ szym kazlda z tych czesci sklada sie z po¬ sady V i czterech wycinków pierscienio¬ wych 2C , 3C, 4e i 5C .Wymiar osiowy tych wycinków pier¬ scieniowych jest niewielki (fig. 4), podczas gdy plyta posadowa V ma wieksza dlu¬ gosc, tak ze sluzy za podparcie dla kilku wycinków pierscieniowych ustawionych sze¬ regowo w kierunku osiowym. Wkladki ze¬ lazne wycinków 3° i 5C skladaja sie z od¬ powiednio wygietych pretów 9° wzglednie 10c, podczas gdy wkladki wycinków 2e i 4C sa odpowiednio wygiete rury IV wzglednie 12° . Konce IV i 12° nie wystaja w zasadzie poza konce wycinków betonowych, natomiast konce pretów 9° i 10° wystaja na dlugosc wieksza od od¬ stepów miedzy sasiedniemi wycinkami be- toinowemi, tak ze po zlozeniu calosci kon¬ ce tych pretów umieszcza sie w rurach wy¬ cinków sasiednich. Rury IV i 12c sa wy¬ pelnione celowo betonem, lecz wypelnienie to 13° \ 14° nie dochodzi do konców rur, w których znajduja sie konce pretów wy¬ cinków sasiednich. W lewym wycinku dol¬ nym 2C , który spoczywa bezposrednio na posadzie, wypelnienie betonowe 14° do¬ chodzi do konca rury. Podobnie tez wklad¬ ka 10° konczy sie równo z koncami prawe¬ go wycinka dolnego. Dolne konce wycinków 2C i 5C sa zaokraglone F (fig. 5) i spo¬ czywaja w stosownych gniazdach posaidly, co umozliwia ruchy odpowiednich wycin¬ ków w kierunku poprzecznym.Wykonanie obudowy odbywa sie w ten sposób, ze wycinki betonowe wykona¬ ne na powierzchni ustawila sie na plycie po¬ sadowej, zaczynajac od wycinków dolnych 2° i 5C . Dalsze wycinki ukladane sa na — 2 —podlozonych klockach drewnianych 8C /na¬ dajac im odrazu wymagane polozenie (fig. 3), Konce wycinków sa zaopatrzone w zgrubienia 16°, tylko zewnetrzne, aby nie zmniejszac wolnego przeswitu chodnika.Zgrubienia te zwiekszaja powierzchnie pókl- parcia dla klocków 8e . Oprócz wkladek z zelaza, okraglego, które mozna tez zasta¬ pic rurami wypelnionemi betonem, wycinki zawieraja jeszcze inne wkladki podluzne i poprzeczne, zwiekszajac przez to ich wy¬ trzymalosc. W konstrukcji obudowy,/wy¬ cinki betonowe sa szczególnie wytrzymale ze wzgledu na mocne wkladki zelazne; przedewszystkiem jednak wzajemne pro¬ wadzenie wycinków zaponuoca wkladek w nich umieszczanych sprawia, ze cala kon¬ strukcja jest bardzo pewina i wytrzymuje nawet najwiekszy napór skal.Obudowe podlug fig. 3 i 4 mozna tez tak wykonac, ze plyte posFjdlowa nie stosu¬ je sie zupelnie i wypelnia caly obwód chodnika betonowemi wycinkami pierscie- niowemi tak, ze cala obudowa sklada sie z szeregu niezaleznych od siebile pierscieni betonowych. W tym wypadku wycinki pier¬ scieniowe nie moga sie wspierac na sobie podatnie, bo pod naciskiem miejscowych cisnien poszczególne pierscienie moga sie w calosci przesiiwac w kierunku dzialania cisnienia.Poszczególne pierscienie moga sie o- czywiscie skladac z wiekszej liczby wy¬ cinków, stosownie krótszych.Fig. 5 uwidacznia przekrój poziomy o- budowy szybu, wykonanej w mysl wyna¬ lazku skladajacej sie z dwóch czesci wal¬ cowych 31 i 32, z których jeidna znajduje sie wewnatrz drugiej*.Wewnetrzna czesc 31 jest to walec sztywny, podzielony w kierunku glebokosci szybu i wykonany np. z cegiel lub zelbetom nu, w który wstawia soje rozpory szybowe 33 w zwykly sposób. W pewnym odstepie 34 otacza walec wewnetrzny oslona ze¬ wnetrzna 32, która sklada sie z wycinków pierscieniowych, zestawionych szeregowo w kierunku glebokosci szybu i zlozonych ze soba podatnie, wskutek czego pod dziala¬ niem nadmiernych cisnien cala obudowa moze sie poddac, nie zatracajac przytem swego ogólnego ksztaltu walcowego. W tym oelui pierscienie oslony zewnetrznej obudo¬ wy skladaja sie z wycinków, których tu jest cztery, przyczem odstepy 35 poszcze¬ gólnych wycinków sa stosunkowo sc wielkie i wypelnione klockami drewniane- mi 36. Wkladkami zelaznemi sa szyny 37, które na jednym koncu wystaja poza kon¬ ce wycinków pierscienaiowych, natomiast z drugiej strony nie dochodza do konców, lecz tylko do wyzlobien 38. W wyzlobie¬ niach tych osadza sie prowadnice, zrobione z odcinków rur ii ewentualnie zamocowane w betonie otaczajacym. Wystajace konce 37 szyn jednego wycinka pierscieniowego umieszcza sie w wyzlobieniach 39 sasied¬ nich wydbkówi i tam nasuniete sa na szy¬ ny tego drugiego wycinka.Polaczenie zewnetrznej oslony podatnej z zewnetrznym walcem sztywnym jest wy¬ konane przy pomocy wsporników drew¬ nianych 41, których tu jest cztery. Kloce te przenikaja sciane walca wewnetrznego 31 i siegaja az do jego powierzchni we¬ wnetrznej. Jezeli na obudowe dziala wiek¬ sze cisnienie,, to oslona 32 poddaje sie, przyczem wycinki pierscieniowe przesuwa¬ ja sie zgniatajac klocki 36, wskutek czego ksztalt oslony nie ulega wiekszej zmianie, natomiast walec wewnetrzny 31 nie bierze udzialu w odksztalceniach oslony zewnetrz¬ nej, tak ze wewnefirzna obudowa 33 szybu zachowuje dokladnie swój pion. Pod dzia¬ laniem cisnienia i wskutek odksztalcenia oslony zewnetrznej kloce 41 wystepuja z zewnetrznej powierzchni obudowy, co u- mozliwia latwa kontrole pojawiania sie tych cisnien.Oslona zewnetrzna moze byc zelbetowa lub murowana. W obu wypadkach poszcze¬ gólne wycinki pierscieniowe otrzymuja — 3 -wkladki zelazne tak w kierunku pionowym jak i poziomym, aby byly o ile moznosci jak naj sztywniejsze. Jezeli walec wewnetrz¬ ny wykonany jest z zelbetonu, to pozosta¬ wia sie w odpowiednich miejscach otwory, umozliwiajace urzadzenie wewnetrznych rozpór szybu; otwory te potem sie zalewa.Kloce drewniane 41 uklada sie na obwo¬ dzie szybów w ilosci 4—6-ciu, a odstep pio¬ nowy wynosi okolo 2 m. Odstep miedzy oslona zewnetrzna a skala wypelnia sie su¬ chym materjalem, który naprzód przyjmu¬ je cisnienia zewnetrzne, 0 ile niema tam przestrzeni pustej, to pierscienie oslony ze¬ wnetrznej przylegaja ivprost do skaly.Oslony wykonane sa calkowicie z ce¬ giel i wchodza przeldtewszystkiem wtedy w rachube, gdy przy poglebianiu szybu, wy¬ jeto wiecej skaly niz potrzeba do obudowy szybu. Natomiast wykonanie z cegiel i be¬ tonu lepsze jest wtedy, gdy przy obudowie mozna dokladnie zachowac okreslone wy¬ miary,. Obudowe calkowicie zelbetowa sto¬ suje sie celowo wtedy, gdy skala jest bar¬ dzo slaba i pierscienie oslony opuszczane sa jako gotowe pierscienie betonowe, które wyrabiane sa (takze dla oslony wewnetrz¬ nej) zewnatrz a potem opuszcza dio szybu, przyczem podczas opuszczania oslony ze¬ wnetrznej nalezy zachowac stosowne od¬ stepy pomiedzy poszczególnemi wycinkami pierscieniowemi, podczas gdy wycinki o- slony wewnetrznej stykaja sie z soba bez^ posrednio. Obydwie oslony skladane sa za¬ tem z jednakowych bloków betonowych.Przy skladaniu kadluba oslony wewnetrz¬ nej szyny znajdujace sie wewnatrz bloków betonowych wsuwane sa wystajacemi kon¬ cami w wyzlobienia prowadnicze sasied¬ nich bloków, tak ze po zlozeniu zelazne wklaidlki tworza w zasadzie jedna calosc.Pierscienie tworzace oslony moga sie oczywiscie skladac z wiekszej ilosci wy¬ cinków niz cztery, i wtedy tak samo, w o^ slonie zewnetrznej sa oddzielone klockami drewnianemi i tak sarnio wykonane jak po¬ przednio. Wkladki zelazne mozna tez wy¬ konac inaczej., np. moga to byc naprze- mian prety z zelaza okraglego, wystajace z obu stnon poza krawedzie danego wycinka pierscienibwego, podczas gdy w wycinkach sasiednich umieszczone sa rury tak dlugie jak sam wycinek. PL