Opublikowano: 25.IX.1970 61037 KI. 74 b, 8/05 MKP G 08 c, 19/28 CZYTELNIA tJKD Urzedu Patentowego Mrtiij laciflwpoiftej Lujowi Wspóltwórcy wynalazku: Lucjan Grochowski, Wieslaw Ostrowski Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Sposób przekazywania kryteriów komutacyjnych w sygnalizacji wielosygnalowej, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób przekazywa¬ nia kryteriów komutacyjnych w sygnalizacji wie¬ losygnalowej informujacej o aktualnych stanach pracy, kontroli i uszkodzenia linii dozorowej oraz urzadzenie do stosowanie tego sposobu.Znany sposób przekazywania kryteriów komu¬ tacyjnych w sygnalizacji wielosygnalowej polega na wytworzeniu na poczatku linii okreslonego ko¬ cki impulsowego, który po przejsciu przez urzadze¬ nia znajdujace sie na koncu linii, w niezmienionej formie odbierany jest na poczatku linii i po¬ równywany z kodem wytworzonym. Ze wzgledu na znaczne odleglosci miedzy poczatkiem a koncem linii) impulsy w sekwencjach, odpowiadajacych okreslanym' stanom, ulegaja znieksztalceniom po¬ wodujacym przeklamania stanów. Ewentualne znie¬ ksztalcenia zewnetrzne, a w szczególnosci trans¬ lacja indukcyjna wywoluje dodatkowe znieksztal¬ cenia impulsów, dajace w efekcie równiez przekla¬ mania stanów.Ponadto brak aktywnej kontroli dzialania syste¬ mu sygnalizacji oraz oparcie pracy o wytworzone sygna.y, takie same w kazdym punkcie linii, .stwa¬ rzaja mozliwosc wytworzenia kazdego stanu, a zwlaszcza dozoru, przez stosunkowo proste podla¬ czenie sie do Pinii w dowolnym miejtscu.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych nie¬ dogodnosci, czyli wyeliminowanie mozliwosci prze¬ klamania stanów przez znieksztalcenia impulsów wskutek duzej odleglosci miedzy poczatkiem a kon- 13 15 20 25 30 cem linii liub przez zaklócenia zewnetrzne oraz sygnalizowanie kazdej próby podstawienia falszy¬ wego syginalu dozoru.Aby uzyskac ten cel wytyczono sobie zadanie opracowania sposobu przekazywania kryteriów ko¬ mutacyjnych polegajacego na uzaleznieniu kazdego stanu linii dozorowej na jej poczatku od odpowie¬ dzi otrzymanej z konca linii.Zgodnie z wytyczonym zadaniem uzaleznienia stanu linii dozorowej na jej poczatku od odpowie¬ dzi otrzymanej z konca linii uzyskuje sie wedlug wynalazku dzieki temu, ze wyslane na poczatku linii sygnaly o zadanych czestotliwosciach wlacz¬ nie z czestotliwoscia zerowa, majacych okreslona amplitude i czas trwania, przetwarzane sa na kon¬ cu linii, po/przez podporzadkowanie kazdemu z syg¬ nalów okreslionej wartosci ze skonczonego zbioru sygnalów, na sygnaly o czestotliwosciach, amplitu¬ dach i czasach trwania róznych od wyslanych, a nastepnie te przetworzone sygnaly odbierane sa na poczatku linii.Znamienna cecha urzadzenia bedacego równiez przedmiotem wynalazku, jest wyposazenie go w znajdujacy sie na koncu linii uklad1 przetwarzania, w sklad którego wchodzi uklad sterujacy pola¬ czony z przetwornikiem czestotliwosci, ukladem opóznienia i ukladem wyjsciowym, oraz polaczony z czujka i pierwszym przewodem linii uklad auto- matycznejj kontroli, który to uklad przetworzenia polaczony jest jednym przewodem linij ze steirowa- 610373 nyim przez uklad kodowy generatorem znajduja- cyni sie na poczatku linii, a drugimi przewodem linii ze znajdujacym sde równiez na poczatku lin::,, ukladem wyróznienia wyposazonymi w równolegle polaczony odklad czasowy, uklad amplitudowy oraz 5 uklad filtrujacy, które to uklady steruja uklady logiczne i polaczone z nimi uiklady sygnalizacyjno- wykonawcze, przy czym dodatkowo uklady czaso¬ wy i amplitudowy polaczone sa z ukladem odnie¬ sienia a uklad filtrujacy polaczony jjest z ukladami 10 sygm-aliizacyjmoHwykomawczyimi. - Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku wyjas¬ niono na rysunku przedstawiajacym schemat blo¬ kowy urzadzenia wedlug wynalazku w przyklado¬ wym wykonaniu. Jak uwidoczniono na rysunku 15 uklad nadawczy UN sklada sie. z ukladu kodowego UK, który steruje generator G polaczony pierw¬ szym przewodem c linii z ukladem przetwarzania UP. W sklad ukladiu przetwarzania UP wchodza uklad automatycznej kontroli KA, który polaczony 20 jest z czujka CZ polaczona z ukladem posrednicza¬ cym P, oraz uklad sterujacy U polaczony z prze¬ twornikiem czestotliwosci PC, ukladem opóznie¬ nia UO i ukladiem wyjsciowym W.Io ukladu wyjsciowego W dolaczony jest drugi 25 przewód b linii laczacej uklad przetwarzania UP z ukladem wyróznienia UW. Uklad ten wyposazo¬ ny jest w uklad ódriiesiEaJa O polaczony z ukla¬ dem czasowym C i ukladem amplitudowym A oraz uklad (filtrujacy F. Wy:'6?ia ukladów 30 czasowego C, amplitudowego A i fil/trujacego F polaczone sa z ukladami logicznymi UL, steruja¬ cymi uklad sygnalizacyjno-wykonawczy US.Uklad nadawczy UN znajduje sie na poczatku li¬ nii i sluzy do podania w linie sygnalów czetotli- 35 wosciowych. Sygnaly te otrzymane sa w generato¬ rze G polaczonym z pierwszym przewodem c linii.Generator G jest sterowany ukladem kodowym UK. Dzieki temu uzyskuje sie to, ze czestotliwos¬ ciowe sygnaly podawane sa do linii tytko w okre- 40 slonych, narzuconych "ukladem UK, odcinkach cza¬ su, wyznaczajacych czas trwania sygnalu. Sygnaly te o okreslonym poziomie, z poczatku linii podawa¬ ne sa pierwszym przewodem c do znajdujacego sie na koncu tej linii ukladu przetwarzania UP. Tutaj przetworzone zostaja na sygnaly równiez czestotli¬ wosciowe, lecz (rózniace stie od ¦wyslanych z genera¬ tora G czestotliwoscia, amplituda oraz czasem trwania i opóznieniem. Ostatnie dwa parametry sygnalu uzyskiwane sa iw ukladzie przetwarzania UP za pomoca ukladu opóznienia UO i w okreslo- 50 nych rozwiazaniach nie musza jednoczesnie wyste¬ powac. Oznacza to, ze uzyskanie opóznienia w czasie, sygnalu wyslanego z generatora G nie musi pociagac zmiany jego czasu trwania i odwrotnie. 55 iZmiane czesfooUliwo^ci sygnalów odebranych z igeneratora G w tukladzie UP, uzyskuje sie w przetworniku czestotliwosci PC, natomiast zmiane ich amplitudy uzyskuje sie w ukladzie /wyjsciowym W. Przetworzenie parametrów sygnalów iw ukla¬ dach przetwarzania PC, opóznienia UO, i wyjscie- 60 wym W uzaleznione jest od ukladu sterujacego U.Uklad ten posiada pewna skonczona ilo£c mozli¬ wosci zmian parametrów sygnalów ibadz progra- rriowana, ibaidz stala nastawiona na dany okres eks¬ ploatacji. 65 4 W sklad ukladu przetwarzania UP wchodzi rów¬ niez uklad automatycznej kontroli linii KA, który uruchamiany jest okreslona zmiana sygnalów otrzymanych z generatora G pierwszym przewodem c linii. Uklad automatycznej kontroli KA jest ukla¬ dem, aktywnej kontroli. Wywoluje on iw czujce CZ stymulowane sitany alarmu. Sygnaly przyporzadko¬ wane temu stanowi, 'jak !i wszystkim innym sta¬ nom, podawane sa na uklad posredniczacy P skad przez uklad wyjsciowy W i drugi przewód b linii przesylane sa do ukladu wyróznienia UW.Uklad ten znajduje sie na poczatku linii obok ukladu nadawczego UN. W ukladzie wyróznienia UW sygnaly odebrane z ukladu przetwarzania UP podawane sa na równolegle polaczone uklady: cza¬ sowy C, filtrujacy F i amplitudowy A.Uklad czasowy C i uklad amplitudowy A pola¬ czone sa oprócz tego z ukladem odniesienia O. Da¬ je to mozliwosci porównania parametrów czasowo- amplitudowych sygnalu odebranego z ukladu prze¬ twarzania UP z parametrami odniesienia. Oznacza to, ze odebrany w ukladzie wyróznienia UW syg¬ nal, który posiada parametry iinne niz wynikajace z okreslonego sterowania ukladów opóznienia UO i wyjsciowego W, Ibedzie itraktowany 'jako sygnal falszywy.Jesli chodzi o sprawdzenie czestotliwosci sygna¬ lów odbieranych w ukladzie wyróznienia UW z ukladu przetwarzania UP, to odbywa sie ona w ukladzie filtrujacym F, gdzie sygnaly doprowadza¬ ne sa drugim przewodem b linii. .Wyjiscia ukladów czasowego C, amplitudowego A i filtrujacego F polaczone sa z wejsciem ukladów logicznych UL. Tu na podstawie informacji odebra¬ nych z tych ukladów nastepuje identyfikacja stanu pracy linii dozorowej. Okreslony stan pracy linii odpowiada spelnieniu okreslonego iloczynu logicz¬ nego, który steruje uklad sygnalizacyjno-konitrolny US. Uklad ten wyposazony, [jest w sygnalizacje op¬ tyczna co daje swiecenie okreslonej lampki przy¬ porzadkowanej okreslonemu stanowi pracy linii.Uklad US prócz tego moze Ibyc wyposazony w uklady czynnosciowe, dostosowane do konkretnego przeznaczenia urzadzania, Stan dozoru odpowiada obecnosci w idrugimi prze¬ wodzie b linii sygnalu o zadanej amplitudzie „a", czestotliwosci J." i czasie trwania „t". !W ukladzie logicznym UL realizowana jest Wtedy funkcja „a x f x t".Stan alarmu odpowiada obecnosci w drugim przewodzie b linii sygnalu posiadajacego ceche amplitudowa „a" i czestotliwosciowa „f". Stan ten jest wywolany zadzialaniem czujki CZ, która po¬ woduje zwarcie zestyku pierwszego 1 z drugim 2, eliminujace dzialanie ukladu UO na czas zwarcia tych zestyków.W ukladach logicznych UL realizowana jest wte¬ dy funkcja „axfxt", spelnienie takiego iloczynu zostaje zapamietane i wymaga recznego skasowania o ile urzadzenie ma zmienic stan pracy. Stan kon¬ troli odpowiada z kolei obecnosci w drugim prze¬ wodzie b linii — sygnalu posiadajacego ceche cze¬ stotliwosciowa J" i czasowa „t". Stan ten pow¬ staje w momencie czasu odpowiadajacym koncowi czasu trwania sygnalu wysylanego z generatotra G.Chwili tej przyporzadkowany zostaje impuls, na-61037 5 stepuje uruchomienie czujki CZ powodujacej zwar¬ cie zestyku (trzeciego 3 i czwartego 4, co eliminuje dzialanie ukladu wyjsciowego W. W (ukladach lo¬ gicznych UL realizowana jest wtedy funkcja „axfxt". 5 Stan uszkodzenia technicznego odpowiada obec¬ nosci w djruigim przewodzie b linii sygnalu o ce¬ chach, które daja spelnienie w ukladzie logicznym UL jednego z czterech iloczynów: _ __ . 10 „axfxt", „axf xt", jnaxf xt", ^axfxt".Stan rozwarcia linii odpowiada spelnieniu w ukladzie logiaznym UL tfiunkcji ,^xfxt".Stan zwarcia ma linii z kolei od|powiada obec¬ nosci w linii sygnaliu nieprzetworzonego, czyli fta- 15 . kiego jaki jest wysylany z (generatora G. Sygnal iten zositaje wyrózniony w ukladzie filtrujacym F na podstawie cechy cziestoitliwosciowej, „,£n", (odpowia¬ dajacej czestotliwosci nieprzetworzonej w PC.Uklad [filtrujacy F steruje wtedy uklad sygnali- 20 zacyjno-wykonawczy US z pominieciem ukladów logicznych UL.Zastosowanie sposobu wedlug wynalazku pozwa¬ la zrealizowac "wszystkie stany pracy, kontroli i uszkodzenia linii w opairciu o Itylko jeden syg- 25 nal. Stanowi /bo (zasadnicze udogodnienie, gdyz uzyskanie wyróznienia ttylu Istanów w tananych sy¬ stemach sygnalizacji pociaga za soba koniecznosc uzycia wiefliu sygnalów rozbudowujacych system i rzutujacych na jego niezawodnosc pracy. 30 iPonadto ize wzgUedu na to, ze sposób bedacy przedmiotem wynalazku uzaleznia podjecie decyzji systemu iod stanu panujacego na drugim koncu li¬ nii, gwarantuje lepsiza i pewniejsza prace. Sklada sie na to przede wszystkim mozliwosc kontroli ica- 35 lego dozorowanego toru od czujki znajdujacej sie na jej koncu do urzadzen nadawczych podlaczo¬ nych na poczatku linii dozorowej.Bo rozszerzonych pioizliwoisci sposobu zaliczyc takze mozna [zwiekszenie informacji o stanach pra¬ cy linii niewykorzystywanych bezposrednio do pra¬ cy np. 'zwarcie, rozwarcie. Daje to dalsze rozsze¬ rzenie cech eksploatacyjnych systemu. Urzadzenie 6 bedace przedmiotem wynalazku cechuje prostota zarówno ukladu jak i konstrukcji umozliwiajaca wykorzystanie typowych elementów. Wynalazek moze znalezc izastosowanie w kazdym fc systemów sygnalizacyjnych oraz w szeregu innych lurzadze- niach jak mp. ftelemeitrycznych, igdzie zachodzi ko¬ niecznosc przekazania kilku kryteriów informa¬ cyjnych. I PL