Pierwszenstwo: Opublikowano: 18.VII.1967 (P 121 779) 5.XIL1970 60830 KI. 67 a, 9 MKP B 24 b, 37/02 Twórca wynalazku: Antoni Rozek Wlasciciel patentu: Poznanskie Powiatowe Zaklady Przemyslu Tereno¬ wego, Przedsiebiorstwo Panstwowe, Swarzedz (Pol¬ ska) Urzadzenie do docierania stozkowych powierzchni, zwlaszcza plaszczyzn uszczelniajacych kurków Wynalazek dotyczy urzadzenia do docierania stozkowych powierzchni zwlaszcza plaszczyzn usz¬ czelniajacych kurków, zestawionego z wrzeciona i przyrzadu chwytajacego czesci docieranych kur¬ ków oraz mechanizmu zamieniajacego ruch obro¬ towy silnika na ruch oscylacyjny wrzeciona.Znane jest urzadzenie do mechanicznego docie¬ rania przylgni zaworów w gniazdach zaworów glo¬ wic cylindrowych silników spalinowych, w któ¬ rym ruch oscylacyjny — to znaczy wypadkowy miedzy ruchem obrotowo-nawrotnym — postepo¬ wym w plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu wrzeciona, a ruchem prostoliniowo-nawrotnym w plaszczyznie równoleglej do osi obrotu tego wrze¬ ciona — docieranym czesciom na przyklad trzon¬ kom z grzybkami zaworów nadaje sie za pomoca przyrzadu chwytajacego polaczonego wahliwie z omawianym wrzecionem.W urzadzeniu tym zarówno ruch obrotowo-na- wrotny — postepowy jak i ruch prostoliniowo- -nawrotny w kierunku osiowym przenoszony jest na wrzeciono przez dwa równolegle uklady me¬ chanizmów przekladniowych sprzezonych za po¬ moca dwóch stalych sprzegiel z reduktorem. Re¬ duktor zlozony jest z ukladu trzech równoleglych walków, z których srodkowy jest walkiem glów¬ nym, na którego naped przenoszony jest prosta przekladnia pasowa z walu silnika elektrycznego.Dwa pozostale walki zakonczone stalymi sprzegla¬ mi sa sprzezone kinematycznie z walkiem glów- 10 15 30 nym: pierwszy podwójna przekladnia slimakowa, drugi zas równoleglymi przekladniami kól zeba¬ tych i sprzegiel elektromagnetycznych.Pozwala to zamieniac ruch obrotowy ciagly wal¬ ka glównego reduktora na ruch obrotowo-nawrot- ny jednego walka i ruch obrotowy ciagly o od¬ powiednio zmniejszonych obrotach drugiego wal¬ ka reduktora. Takie zestawienie elementów kon¬ strukcyjnych ma szereg wad i niedogodnosci, z których najwazniejsze to brak mozliwosci samo- nastawiania sie oraz wywierania wzajemnego ela¬ stycznego docisku docieranych powierzchni, co jak wykazala praktyka jest warunkiem bodaj naj¬ wazniejszym dla uzyskania wysokiego stopnia do¬ tarcia majacych wspólpracowac czesci.Z praktyki wiadomo bowiem, ze brak mozliwo¬ sci samonastawiania sie docieranych powierzchni w trakcie ich docierania jest przyczyna asyme¬ trycznego dotarfcia czesci, zas brak mozliwosci wy¬ wierania umiarkowanego i elastycznego docisku docieranych powierzchni moze byc przyczyna nie- dotarcia czesci tych powierzchni. Techniczne przy¬ czyny podanych wad i niedogodnosci wynikaja z realizowania przez wrzeciono z przyrzadem chwy¬ tajacym skladowego ruchu oscylacyjnego — ru¬ chu prostoliniowo-nawrotnego o stalej nie zas zmiennej amplitudzie, a takze z polaczenia wrze¬ ciona z przyrzadem chwytajacym wahliwie tylko w jednej plaszczyznie nie zas we wszystkich 6083060830 plaszczyznach przechodzacych przez os wrzeciona i przyrzadu chwytajacego.W znanym urzadzeniu bowiem koniec wrzecio¬ na sprzezono z krzywka osadzona na walku obro¬ towym, przy czym obracajaca sie krzywka, której powierzchnie robocze polozone sa w stalej odle¬ glosci od stalej osi jej obrotu, unosza i opuszcza¬ ja wrzeciono na stala odleglosc w czasie jednego obrotu walka napedowego niezaleznie — od stop¬ nia dotarcia docieranych powierzchni i niezaleznie od tego, czy miedzy docieranymi powierzchniami znajduje sie czy tez nie pasta scierna. Takze uch¬ wyt mocujacy z wrzecionem — o czym juz wspom- rAWnityl^Wf wahliwie* Celem wyrialazJu jest usuniecie tych wad i nie¬ dogodnosci czyli Wyeliminowanie niedotarcia cze- 'W*«toeieianyeh powierzchni i ich asymetrycznego óffiafcia. *a *tym sjamym polepszenie jakosci docie¬ rania. Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie zada¬ nie opracowania urzadzenia do docierania, w któ¬ rym docierane czesci wykonuja wzgledem siebie ruch oscylacyjny, sa wzajemnie elastycznie do¬ ciskane oraz osadzone w sposób umozliwiajacy sa- monastawianie sie w czasie docierania, kojarzac w sposób nowy nowe i znane elementy urzadze¬ nia.Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanych wad i niedogodnosci, zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze wrzeciono z przy¬ rzadem chwytajacym jest polaczone elastycznym przegubem, korzystnie sprzeglem podatnym osa¬ dzonym w gumie oraz, ze jego mechanizm sluzacy do zamiany ruchu obrotowego ciaglego walu sil¬ nika na ruch oscylacyjny wrzeciona zlozony jest z dwóch sprzezonych mechanizmów, z których mechanizm sluzacy do zamiany ruchu obrotowego ciaglego walu silnika na ruch obrotowo-nawrotny — postepowy wrzeciona sklada sie z dwóch wal¬ ków sprzezonych kolami zebatymi, dwóch sprze¬ giel elektromagnetycznych wieloplytkowych osa¬ dzonych na tych walkach, przy czym na bebnach sprzegiel osadzone sa kola lancuchowe wspólpra¬ cujace z kolami lancuchowymi osadzonymi na wrzecienniku, tworzac proste przekladnie lancu¬ chowe, a nadto ze zródla pradu zasilajacego uzwojenia sprzegiel elektromagnetycznych za po¬ srednictwem obrotowego rozdzielacza pradu, ko¬ rzystnie w ksztalcie osadzonego na walku pier¬ scienia, z osadzona na jego obwodzie mosiezna blacha kontaktowa, której zewnetrzne paski sa róznej dlugosci, wspólpracujaca z obsadami szczot¬ kowymi zacisku, zas mechanizm sluzacy do zamiany ruchu obrotowego ciaglego walu silnika, na ruch prostoliniowo-nawrotny wrzeciona sklada sie z obrotowej krzywki, korzystnie w ksztalcie osadzonego na walku pierscienia zaopatrzonego na jego podstawie w promieniowo rozciagajacy sie ro¬ wek oraz ukladu dzwigni ulozyskowanej na wsporniku z osadzonymi na jej koncach elastycz¬ nymi rolkami dociskowymi, przy czym jedna z rolek jest osadzona przesuwnie i toczy sie po krzywce, zas druga rolka osadzona w stalej odle¬ glosci od osi obrotu dzwigni wspólpracuje z kon¬ cem wrzeciona. 10 15 20 25 30 Takie skojarzenie funkcjonalne podanych srod¬ ków technicznych umozliwia wyeliminowanie wad i niedogodnosci znanego urzadzenia, a wiec uzy¬ skanie wysokiej jakosci docieranych powierzch¬ ni. Wrzeciono urzadzenia do docierania z przyrza¬ dem chwytajacym docierana czesc kurka, wyko¬ nuje bowiem ruch oscylacyjny o samoczynnie i w dowolnym zakresie zmiennej amplitudzie oscyla¬ cji, powodujac pulsacyjny i elastyczny docisk tej czesci do czesci kurka osadzonego na stole robo¬ czym, przy czym wrzeciono z przyrzadem chwy¬ tajacym polaczone jest nadto elastycznym przegu¬ bem, umozliwiajac nadto samonastawnosc pomie¬ dzy obu docieranymi czesciami kurka.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku stanowiacym schematyczna ilustracje uzy¬ tecznego przykladu wykonania wynalazku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia schemat kinematyczny urzadzenia, fig. 2 krzywke w widoku z góry, fig. 3 krzywke w przekroju w plaszczyznie prostopa¬ dlej do podluznej osi profilowego rowka oraz fig. 4 krzywke w widoku z boku w kierunku pro¬ filowego rowka, fig. 5 rzut aksomometryczny profi¬ lowej blachy mosieznej obrotowego rozdzielacza pradu.Jak uwidoczniono na fig. 1, 2, 3, 4 i 5 urzadze¬ nie do docierania zlozone jest z wrzeciona 1 i przyrzadu 2 chwytajacego czesci docieranych kur¬ ków 3 oraz stolu roboczego 4 z przyrzadem chwy¬ tajacym 5, przy czym przyrzad chwytajacy 2 z wrzecionem 1 polaczony jest elastycznym przegu¬ bem 6, który w przykladowym rozwiazaniu jak na fig. 1 stanowi sprzeglo podatne osadzone w gumie, zapewniajac w ten sposób zmienne w dowolnym kierunku polozenie przyrzadu 2 wzgledem stnli.i robocxe«o A^w^m^da^jmis^^ ti* docfcfaarth powferabfU ktfrife w -MMfe BF£- Wrzeciono 1 osadzone jest suwliwie na wielo- 40 wpuscie w obrotowo osadzonej tulejce 7, przy czym sprezyna 8 dociska go do rolki dociskowej 39.Uklad ten tworzy wrzeciennik 9. Ruch obrotowy walu silnika 10 na ruch oscylacyjny wrzeciona 1 z przyrzadem chwytajacym 2 — o samoczynnie 45 i w dowolnym zakresie zmiennej amplitudzie oscy¬ lacji, uzyskuje sie za pomoca dwóch sprzezonych mechanizmów.Mechanizm zamieniajacy ruch obrotowy ciagly walu silnika 10, na ruch obrotowo-nawrotny-po- 50* stepowy wrzeciona 1, sklada sie z dwóch walków 11 i 12' sprzezonych kolami zebatymi 13 i 14, dwóch sprzegiel elektromagnetycznych wieloplyt¬ kowych 15 i 16 osadzonych na walkach 11 i 12, przy czym na bebnach sprzegiel 15 i 16 osadzone 55 sa kola lancuchowe 17 i 18 wspólpracujace z ko¬ lami lancuchowymi 19 i 20 osadzonymi na wrze¬ cienniku 9, tworzac proste przekladnie lancucho¬ we 21 i 22, a nadto ze zródla pradu 23, stanowia¬ cego baterie o napieciu 24 V, zasilajacego uzwo- 6n jenia sprzegiel elektromagnetycznych 15 i 16 za posrednictwem obrotowego rozdzielacza pradu 24 w ksztalcie pierscienia z osadzona na jego obwo¬ dzie mosiezna blacha kontaktowa 25, wspólpra¬ cujaca z obsadami szczotkowymi zacisków 26, 27 65 i 28.Przy jednym obrocie walu 11, otrzymujacego na¬ ped z silnika 10 za pomoca prostej przekladni pa¬ sowej-klinowej zlozonej z pasa klinowego 29 i kól pasowych klinowych 36 i 31, obrotowy rozdzielacz pradu 25 dwa razy na przemian zamyka obwody pradu zasilajacego sprzegla elektromagnetyczne 15 i 16, powodujac sprzegniecie ich na przemian z walkami 11 i 12 oraz- przeniesienie napedu na wrzeciennik 9. Poniewaz blacha kontaktowa 25 na zewnatrz ma paski 32 i 33 o róznej dlugosci, dla¬ tego czas zamkniecia obwodów pradu zasilajace¬ go sprzegla 15 i 16 na jeden obrót walu 11 jest rózny.Rózna tez jest i wypadkowa ruchu obrotowo-na- wrótnego wrzeciennika 9. W przykladowym urza¬ dzeniu wedlug wynalazku odcinek 32 blachy kon¬ taktowej 25 jest dluzszy od odcinka 31, stad wrze¬ ciennik 9 realizuje ruch obrotowo-nawrotny-poste- powy. Mechanizm sluzacy do zamiany ruchu obro¬ towego ciaglego walu silnika 10 na ruch prostoli¬ niowo-nawrotny wrzeciona 1, o samoczynnie i w dowolnym zakresie zmiennej amplitudzie, sklada sie z obrotowej krzywki 34 w ksztalcie osadzonego na walku 11 pierscienia zaopatrzonego na jego podstawie w promieniowo rozciagajacy sie rowek 35 oraz ukladu dzwigni 36 ulozyskowanej na wsporniku 37 z osadzonymi na jej koncach ela¬ stycznymi rolkami dociskowymi 38 i 39, przy czym jedna z rolek 38 jest osadzona przesuwnie i toczy sie po krzywce 34, zas druga rolka 39 osadzona w stalej odleglosci od osi obrotu dzwigni 36, wspól¬ pracuje z koncem wrzeciona 1.Przesuwanie rolki 38 w lewo lub prawo do ele¬ mentów oporowych 45 ograniczajacych droge prze¬ suwu rolki 38 na ramieniu dzwigni 36, realizuje sie zgodnie z wynalazkiem za pomoca widelek 42 popychacza 43 ulozyskowanego na wsporniku 44, powodujac zmiane czynnej dlugosci ramienia dzwigni 36, to zas pozwala uzyskac zmiane ampli¬ tudy ruchu prostoliniowo-nawrotnego wrzecio¬ na 1. Rolki dociskowe 38 i 39 zaopatrzone sa od strony zewnetrznej w elastyczne wykladziny 40 i 41 podatne na sciskanie, wykonane z gumy.W ten sposób zgodnie z wynalazkiem uzyskano elastyczny docisk docieranych plaszczyzn kurka 3 oraz samoczynnie zmienna amplitude ruchu pro¬ stoliniowo-nawrotnego wrzeciona 1 z przyrzadem chwytajacym 2. Poniewaz mechanizm zamienia¬ jacy ruch obrotowy ciagly walu silnika 10 na ruch obrotowo-nawrotny-postepowy wrzeciona 1 jest sprzezony z mechanizmem zamieniajacym ruch obrotowy ciagly walu silnika 10 na ruch prosto- liniowo-nawrotny wrzeciona 1 o samoczynnie i w dowolnym zakresie zmiennej amplitudzie, dlatego wrzeciono 1 z przyrzadem 2 chwytajacym czesci docieranych kurków 3 realizuje wypadkowy tych ruchów ruch oscylacyjny o samoczynnie i w do¬ wolnym zakresie zmiennej amplitudzie oscylacji.Jak juz wspomniano, po osadzeniu grzybka kur¬ ka 3 w przyrzadzie chwytajacym 2, zas gniazda kurka 3 w*, przyrzadzie 5 oraz po nalozeniu miedzy powierzchnie docierane kurka 3 pasty szlifierskiej, jak równiez po przesunieciu plyty stolu robocze¬ go 4 do polozenia, w którym nastepuje docisnie¬ cie powierzchni docieranych, wlacza sie silnik 10 6 napedzajacy walek 11 sprzegniety z walkiem 12, przy czym walki te otrzymuja obroty przeciwne.Dalej naped przenoszony jest za pomoca dwóch sprzegnietych mechanizmów na wrzeciono 1, któ- 5 re realizuje ruch oscylacyjny.Jak wiadomo bowiem walki 11 i 12 sprzegniete sa za posrednictwem dwóch sprzegiel elektromag¬ netycznych wieloplytkowych 15 i 16 i obrotowe¬ go rozdzielacza pradu 24 oraz dwóch przekladni io lancuchowych 21 i 22 z wrzeciennikiem 9, z dru¬ giej zas strony walek 11 sprzegniety jest z wrze¬ cionem 1 wrzeciennika 9 za posrednictwem krzywki 34 i ukladu dzwigni 36 wyposazonych w rolki dociskowe 38 i 39. Ruch ten wykonuje osa- 15 dzony w przyrzadzie chwytajacym 2 grzybek kur¬ ka 3. W czasie wykonywania tego ruchu grzybek kurka 3 jest pulsacyjnie i elastycznie dociskany do gniazda kurka 3, przy czym przez jego uchylne osadzenie wzgledem gniazda kurka 3 dociskane po- 20 wierzchnie samonastawiaja sie.W pierwszej fazie docierania wrzeciono 1 reali¬ zuje skladowy ruchu oscylacyjnego ruch prostoli- niowo-nawrotny o wiekszej amplitudzie niz w koncowej fazie docierania, zapewniajac uzyskanie 25 wysokiej jakosci docieranych powierzchni. Ampli¬ tude tego ruchu reguluje sie w czasie docierania plynnie przez przesuwanie rolki dociskowej 38 za pomoca popychacza 43 z jednego skrajnego polo¬ zenia, w polozenie przy którym ramie dzwigni 36 jest najdluzsze. W koncowej fazie docierania ply¬ ta stolu roboczego 4 moze byc dosuwana w góre, dla docisniecia docieranych powierzchni.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony tyl¬ ko do opisanych szczególowo i przedstawio- 35 nych na rysunku przykladów jego wykonania lub ich kombinacji albo do stosowania razem wszyst¬ kich jego cech, lecz obejmuje równiez stosowanie oddzielne pojedynczych cech i odmiany opisanych propozycji bez koniecznosci wykraczania poza za- 40 kres istoty wynalazku. Zgodnie z jednym mozli¬ wych dalszych przykladów walki 11 i 12 sprzeg¬ niete moga byc miedzy soba przekladnia kól zeba¬ tych stozkowych lub przekladnia z kolami pola¬ czonymi za pomoca pracujacych na rozciaganie elementów bez konca. Podobnie walki 11 i 12 z wrzeciennikiem 9. W innym mozliwym dalszym przykladzie walki 11 i 12 sprzegniete moga byc z kilku równolegle pracujacymi wrzeciennikami 9 urzadzenia. 30 45 50 PL