PL60741B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 12.XI.1965 (P 111 592) 13.XI.1964 Szwajcaria 15.X.1970 60741 KI. 8 m, l/Ol MKP D 06 p, 1/68 UKD Wlasciciel patentu: Ciba Societe Ataonyine, Bazylea (Szwajcaria) Sposób optycznego wybielania, barwienia i drukowania materialów wlóknistych Przedmiotem wynalazku jest sposób optycznego wybielania, barwienia i drukowania materialów wlóknistych.Znany jest z francuskiego opisu patentowego nr 1358724 sposób barwienia polegajacy na stoso¬ waniu barwników zawierajacych reaktywny atom wodoru w obecnosci zwiazków szesciohydrotriazy- ny podstawionych przy atomach azotu grupami, które reaguja z reaktywnymi atomami wodoru oraz materialem wlóknistym, tworzac kowalencyj¬ ne wiazanie chemiczne miedzy barwnikiem i ma¬ terialem wlóknistym. W przykladach wymienio¬ nego opisu patentowego podano, ze reaktywne grupy zwiazane z atomami azotu szesciohydrotria- zyny stanowia rodnik akryloilowy i |3-chloro- lub |3-bromopropionylowy.Stwierdzono, ze zamiast tych zwiazków mozna stosowac zwiazki zawierajace czwartorzedowy rodnik hydrazoniowy, który równiez ulega od- szczepieniu i umozliwia wytworzenie wiazania chemicznego miedzy barwnikiem i wlóknem.Zwiazki stosowane w sposobie wedlug wynalaz¬ ku w porównaniu ze znanymi zwiazkami maja te zalete, ze z uwagi na wyrazny okreslony charakter soli znacznie lepiej sie rozpuszczaja i dlatego le¬ piej nadaja sie do past drukarskich, a ponadto daja wybarwienia o wiekszej intensywnosci.Wedlug wynalazku materialy wlókniste zwlasz¬ cza materialy wlókiennicze jak wlókna, nici, skrawki, tkaniny i dzianiny mozna barwic na ko- 15 20 25 lor trwaly na pranie, optycznie wybielac i druko¬ wac przez traktowanie materialu w srodowisku alkalicznym, ewentualnie w podwyzszonej tempe¬ raturze, optycznymi wybielaczami lub barwnika¬ mi, zawierajacymi jeden lub kilka reaktywnych atomów wodoru, korzystnie polaczonych z ato¬ mem azotu, tlenu lub siarki lub zdolnym tworzyc reaktywne atomy wodoru w procesie barwienia lub drukowania, lecz nie zawierajacymi grup zdol¬ nych do reakcji z wlóknem, oraz traktowanie czwartorzedowymi zwiazkami hydrazoniowymi nie majacymi charakteru barwnika i odpowiadajacy¬ mi ogólnemu wzorowi 1, w którym Y oznacza alifatyczny czlon mostkowy z lancuchem weglo¬ wym, którego jeden atom wegla jest polaczony z B, a drugi z Ri, B oznacza kwasowy podstawnik, R2 oznacza maloczasteczkowy rodnik alkenylowy lub chlorowcoalkilowy, zwiazany poprzez mostek —OS02—, —S02— lub —CO—, Ri oznacza niearo¬ matyczna grupe hydrazonioiwa zawierajaca' czwar¬ torzedowy atom azotu, zwiazany bezposrednio z Y i polaczony ze swymi podstawnikami za pomoca wiazan pojedynczych, przy czyim w zwiazkach pierscieniowych pierscien zawierajacy czwartorze¬ dowy atom azotu ma charakter nienasycony, n oznacza liczby 1, 2 lub 3, a m oznacza wartoscio¬ wosc anionu, zas anion oznacza ujemna reszte kwasu jednozasadowego lub wielozasadowego.Sposób wedlug wynalazku stosuje sie korzystnie do farbowania i drukowania materialów wlókien- 607413 niczych z rodzimej lub regenerowanej celulozy oraz materialów tekstylnych z poliakrylonitrylu lub kopolimerów akrylonitrylu i innych zwiazków winylowych lub materialów z liniowych polie¬ strów, na przyklad politereftalanu etylenu albo otrzymanych na osnowie kwasu tereftalowego i p- dfwuimetyiolocyMohekisainu oraz naturalnych i syn¬ tetycznych wlókien poliamidowych, jak jedwab, welna, poliamid z szesciometylenodwuaminy i kwasu adypinowego (Nylon), poliamid z kwasu aminoundekanokarboksylowego (Rilsan), a takze do papderu i skótry.Jako srodki dzialajace alkalicznie korzystnie stosuje sie substancje nieorganiczne, na przyklad wodorotlenki lub weglany metali alkalicznych, jak wodorotlenek sodowy, wodorotlenek potasowy, we¬ glan sodowy, krzemian sodowy, ortofosforan so¬ dowy lub weglan potasowy. Mozna tez stosowac zwiazki, które w normalnych warunkach farbo¬ wania czy drukowania przeksztalcaja sie w srod¬ ki dzialajace alkalicznie, na przyklad kwasne we¬ glany metali alkalicznych, jak kwasny weglan so¬ dowy lub potasowy, a takze dwumetaliczne fosfo¬ rany metali alkalicznych, jak fosforan dwusodo- wy. Mozna stosowac mieszaniny dwóch lub kilku alkalicznie dzialajacych srodków, a takze zasady organiczne, jak na przyklad wodorotlenek trójme- tylobenzyloamoniowy lub zwiazki, które dopiero pod dzialaniem podwyzszonej temperatury wytwa¬ rzaja produkty reagujace alkalicznie, na przy¬ klad trójchlorooctan sodowy.Jako barwniki stosuje sie barwniki azowe, jak mono-, dis- lub poliazowe, barwniki, metalokom- pleksowe, antrachinonowe, azometynowe, trójfeny- lometanowe, oksazynowe, dioksazynowe lub tetra- zaporfinowe, jak na przyklad barwniki ftalocyja- ninowe. Jako wybielacze optyczne stosuje sie na przyklad zdolne do fluorescencji zwiazki szeregu stilbenu, benzimidazolu, benzoksazolu lub benzotia- zolu. Mozna tez stosowac mieszaniny dwóch lub kilku barwników.Barwniki wyzej podanego typu i stosowane wed¬ lug wynalazku wybielacze optyczne maja jeden lub kilka reaktywnych atomów wodoru korzystnie polaczonych z azotem, tlenem i/lub siarka na przy¬ klad w postaci pierwszorzedowych lub drugorzedo- wych grup aminowych, grup sulfonaimidowych, grup sulfonamidowych podstawionych rodnikami alkilowymi, zwlaszcza maloczasteczkowymi, grup sulfonamidowych podstawionych rodnikami arylo- wymd, na przyklad sulfonanilidowych, grup karbom- amidowych, grup karbonamidowych podstawio¬ nych rodnikami alkilowymi, zwlaszcza malo- czaistecztoowyimii, grupami wodorotlenowymi i/lub merkaptanowymi, ale nie zawieraja grup reaktyw¬ nych w stosunku do wlókna, na przyklad grup siarczanoetylosulfonowych, siarczano- lub chlo- rowcoetylosulfamidowych, (J-siarczano- lub f}- chlorowcopropionylowych, akrylowych, chlorowco- pirymidylowych, chlorowcotriazynowych, chlorow- cochinazolinowych lub chlorowcochinoksalino- wych, 2HcMiorowcobenzotiazolo!wych, chlorowcopi- rydazonowydh itp. Szczególne znaczenie techniczne maja barwniki, które zawieraja jeden lub kilka zdolnych do reakcji atomów wodoru w postaci 4 grup sulfonamidowych, na przyklad barwniki z grupami H2N—SOz, HO—CH2—CH2—NH—S02 i/lub H3C—NH-SO2, zwlaszcza nie zawierajace grup sul¬ fonowych zbudowane z dwóch czasteczek barwni- 5 ka monoazowego zwiazanych kompleksowo atomem chromu lub kobaltu.Okreslenie wybielacze optyczne lub barwniki, które zawieraja jeden lub kilka zdolnych do reakcji atomów wodoru, oznacza, ze barwniki 10 wzglednie wybielacze tego rodzaju maja jeden lub kilka reaktywnych atomów wodoru, dzieki którym zwiazki te sa zdolne do reakcji znanej pod nazwa reakcji przylaczeniowej Michaela.W sposobie wedlug wynalazku mozna stosowac !5 zarówno barwniki lub wybielacze, które nie maja grup nadajacych rozpuszczalnosc w wodzie, jak i barwniki rozpuszczalne w wodzie. Barwniki roz¬ puszczalne w wodzie maja z reguly jedna lub kil¬ ka grup sulfonowych i/lub karboksylowych, nada- 20 jacych tym zwiazkom rozpuszczalnosc w wodzie.Stosuje sie barwniki, w których grupy nadajace rozpuszczalnosc w wodzie stanowia jedna lub kil¬ ka grup sulfonamidowych lub sulfonamidowych podstawionych rodnikami alkilowymi, na przyklad grupa pochodzaca od {$-hydroksyetyloamidu kwasu sulfonowego lub metyloamidu kwasu sulfonowego.Mozna stosowac barwniki bezposrednie oprócz barwników reaktywnych, ,które zdolne sa do two¬ rzenia wiazan chemicznych z materialem farbowa¬ nym czy drukowanym. W przypadku stosowania barwników bezposrednich sposób wedlug wyna¬ lazku umozliwia polepszenie trwalosci wybarwien i wydrukowan. 35 Czwartorzedowe zwiazki hydrazoniowe o wzorze 1 nie maja charakteru barwników i nie powinny barwic wlókna oraz nie winny miec wyraznej bar¬ wy wlasnej. Skladaja sie one z reszty o wzorze 2 oraz n/m anionów o wartosciowosci m. We .wzorze 2 Y oznacza alifatyczny czlon laczacy B i R1; za¬ wierajacy lancuch weglowy o co najmniej dwóch atomach wegla. Lancuch ten jest zwiazany z B i Ri dwoma róznymi atomami wegla, które korzystnie sasiaduja ze soba i ewentualnie moga zawierac 45 równiez podstawniki, na przyklad grupy alkilowe.W najprostszym przypadku rodnik Y ma wzór —CH2-CH2—.We wzorze 1 i 2 B oznacza kwasowy podstawnik, którego budowa moze byc rózna. Stanowic go mo- 50 ze na przyklad grupa karbonamidowa zwiazana przez atom wegla z grupa Y, wzglednie mostek —O—S02—, a korzystnie —CO— lub —S02—.Rodnik R2 moze miec charakter nienasycony lub nasycony. Nienasycony rodnik moze stanowic rod- 55 nik o wzorze H2C=CH—S02—O—, a zwlaszcza rod¬ nik winylosiulfomowy, akrylowy, na przyklad chloro- i bromoakrylowy lub nie podstawiony rodnik akry¬ lowy, a takze krotonylowy, jak na przyklad chlo- rokrotonylowy. Nasycone, maloczasteczkowe rod- 60 niki alkilowe R2 stanowia na przyklad rodnik o wzorze 3 i rodmdlk P-(dhloropropianylowy, jak rów¬ niez p-bromopropionylowy.Rodnik hydrazoniowy Ri we wzorach 1 i 2 za¬ wiera czwartorzedowy atom azotu zwiazany bez- 65 posrednio z mostkiem laczacym Y i odpowiada po-60741 6 danym wyzej wymaganiom. Rj pochodzi od trze¬ ciorzedowej, niearomatycznej, na przyklad alifa¬ tycznej, cykloalifatycznej lub heterocyklicznej hy¬ drazyny. Jeden z obu atomów azotu letkiego ugru¬ powania hydrazynowego powinien byc jako trze¬ ciorzedowy atom azotu zwiazany z dwoma atomami wegla. Drugi atom azotu moze byc 'podstawiony lub wolny od podstawników. Mozna stosowac rów¬ niez cykliczne zwiazki hydrazynowe, zwlaszcza ta¬ kie, w których jeden lub oba atomy azotu hydra¬ zyny stanowia czlony jednego lub wiecej pierscieni.Grupa hydrazoniowa Ri moze miec równiez pod¬ stawniki, które nie reaguja ze stosowanymi wy¬ bielaczami lub barwnikami, na przyklad atomy chlorowca, grupy nitrowe, grupy alkoksylowe albo hydroksylowe. Korzystnie stosuje sie jednak zwiaz¬ ki hydrazyny, które oprócz co najmniej jednej gru¬ py =N—N= zawieraja tylko atomy wegla i wodo¬ ru, na przyklad zwiazki hydrazyny podstawione wylacznie niearomatycznymi resztami weglowodo¬ rowymi i zawierajace co najmniej jeden trzecio¬ rzedowy atom azotu.Takie zwiazki hydrazynowe moga odpowiadac na przyklad wzorowi 4, w którym Ru i R12 ozna¬ czaja rodnik alifatycznego weglowodoru o najwyzej czterech atomach wegla, a Ri3 oznacza równiez wymieniony rodnik lub grupe HS—CS—, grupe H03S— lub grupe o wzorze 5 lub korzystnie atom wodoru, przy czym R14 i R15 we wzorze 5 moga wraz z atomem azotu tworzyc piecio- lub szescio- czlonowy pierscien.Alifatyczne hydrazyny o wzorze 4 stanowia ko¬ rzystnie hydrazyny o wzorze 6, w którym min oznaczaja liczby calkowite nie wieksze od 4, przede wszystkim liczbe 1, zas p oznacza liczbe calkowita nie wieksza od 5. Rodniki alifatycznych weglowo¬ dorów w tych zwiazkach hydrazonowych moga byc rozgalezione, ale korzystnie stanowia je rodniki o lancuchu prostym.Mozna równiez stosowac zwiazki hydrazonowe, w których sasiadujace atomy azotu tworza równo¬ czesnie czlony dwóch skondensowanych pierscieni, na przyklad zwiazki hydrazonowe o wzorze 7, w którym r i s maja takie same lub rózne znaczenia i oznaczaja liczby calkowite 3 lub 4.Jako przyklady stosowanych zwiazków hydrazo¬ nowych nalezy wymienic N,N-dwumetylohydra- zyne, N,N-metyloetylohydrazyne, N-aminopiroli- dyne o wzorze 8, N-aminopiperydyne o wzorze 9, l,5-dwuazodwucyklo-(0,3,3,)-oktan o wzorze 10 i zwiazki o wzorach 11, 12, 13, 14, 15, 16 i 17.Anion moze stanowic ujemna reszte zarówno jednozasadowego jak i wielozasadowego kwasu, korzystnie nieorganicznego. Najkorzystniej sa to aniony kwasów chlorowcowodorowych, zwlaszcza —Cl oraz —SO4H lub — P04H2. Nie jest wyklu¬ czone rówmEez stosowanie i innych kwasów.Czwartorzedowe zwiazki hydrazoniiowe o wzorze 1 mozna wytwarzac przez reakcje w stosunku mo¬ lowym 1:1, 1:2 lub 1:3 zwiazku o wzorze 18, w którym R2 i n maja wyzej podane znaczenie z trzeciorzedowymi hydrazynami. Zamiast zwiaz¬ ków chlorowadofrowyich mozna jako materialy wyjsciowe stosowac odpowiednie estry wielozasa- dowych kiwasów nieorganicznych.Czwartorzedowe zwiazki o wzorze 1 zawierajace grupe N,N-dwualMlohydrazoniowa zwiazana z Y, 5 mozna wytwarzac przez reakcje odpowiednich trzeciorzedowych zasad azotowych z chloroamina.Wedlug wynalazku korzystnie stosuje sie wielo¬ funkcyjne zwiazki o wzorze 1, to jest takie, w których n oznacza liczbe co najmniej 1, a zwlasz- 10 cza liczbe 3.Utrwalanie wybielaczy optycznych lub barwni¬ ków na materiale, zgodnie z wynalazkiem, odby¬ wa sie juz w zwyklej temperaturze, to jest w tem- peraturze okolo 15—30°C. Korzystnie utrwala sie barwniki w znany sposób, na przyklad przez paro¬ wanie lub ogrzewanie na sucho do temperatury 30—200°C, korzystnie 40 do 150°C, o ile oczywiscie farbowany i/lub drukowany material odporny jest 20 na te temperature. Czas trwania procesu utrwala¬ nia moze sie wahac w szerokich granicach, gdyz zalezy on od rodzaju uzytych barwników, zwiaz¬ ków hydrazoniowych, alkalicznie dzialajacych srod¬ ków oraz maiteniialu, przeznaczonego do farbowania oc i temperatury utrwalania. Czas utrwalania mozna latwo ustalic doswiadczalnie.Na materiale celulozowym barwniki i wybiela¬ cze optyczne utrwala sie korzystnie przez parowa¬ nie lub suche ogrzewanie do temperatury 30 70—150°C. W tych granicach temperatury utrwala¬ nie z reguly nie trwa dluzej niz 5—10 minut.Wedlug wynalazku materialy przeznaczone do optycznego wybielania, wzglednie barwienia lub drukowania, poddaje sie w dowolnej kolejnosci 35 dzialaniu srodków alkalicznych, barwników i bez¬ barwnych zwiazków hydrazoniowych o podanych wyzej cechach. Korzystnie material traktuje sie w kapielach farbiarskich lub pastami drukarskimi, które równoczesnie zawieraja srodki alkaliczne, 40 barwniki oraz bezbarwne zwiazki hydrazoniowe.Material plucze sie ewentualnie poddaje sie obrób¬ ce roztworem mydla i operacjom wykonczeniowym.Korzystne jest stosowanie preparatów farbiar¬ skich, które oprócz barwników zawieraja bez- 45 barwne zwiazki hydrazoniowe wedlug wynalazku wraz ze srodkami dyspergujacymi i/lub ulatwiaja¬ cymi farbowanie czy drukowanie. Zwiazki hydrazo¬ niowe mozna stosowac ewentualnie razem ze srod¬ kami dyspergujacymi lub zwilzajacymi w postaci bardzo rozdrobnionych proszków wzglednie w po¬ staci roztworów w rozpuszczalnikach mieszajacych sie z woda.Kapiele farbiarskie i pasty drukarskie wedlug wynalazku moga oprócz srodków alkalicznych, 55 barwników i bezbarwnych zwiazków hydrazonio¬ wych zawierac takze znane pomocnicze srodki far¬ biarskie czy drukarskie, o ile nie reaguja one w sposób niepozadany z materialami wyjsciowymi.Moga je stanowic na przyklad zwiazki po- 60 wierzchniowo czynne, jak alkilosulfoniany, wzgled¬ nie zwiazki, które zapobiegaja migracji barwników, na przyklad octan sodowy, albo srodki, które po¬ lepszaja rozpuszczalnosc i zdolnosc utrwalania barwników, jak mocznik albo tez srodki zageszcza- 65 jace, na przyklad emulsje typu olej w wodzie, za-60741 gestniki tragahantowe, alginiany czy metylocelu¬ loza.Z reguly kapiele farbiarskie i pasty drukarskie nanosi sie na material przez napawanie w napa- warce lub przez drukowanie. Sposób wedlug wy¬ nalazku mozna prowadzic takze w innych urzadze¬ niach i aparatach farbiarskich na przyklad far- biarkach zwrotnych, wannach, farbiarkach pasmo¬ wych i innych. Stosujac material wlókienniczy z celulozy mozna jednoczesnie z barwieniem czy wy¬ bielaniem optycznymi przeprowadzac tak zwane Tablica Kompleksowy zwiazek chromowy ty¬ pu 1:1 barwnika monazowego o wizorze 21 kompleksowy zwiazek kobaltowy ty¬ pu 1:2 barwnika monoazowego o wzorze 22 Kompleksowy zwiazek kobaltowy ty¬ pu 1:2 barwnika monoazowego o wzorze 23 kompleksowy zwiazek chromowy ty¬ pu 1 :2 barwnika monoazowego o wzorze -24 kompleksowy zwiazek chromowy ty¬ pu 1 :2 barwnika monoazowego o wzorze 25 Kompleksowy zwiazek chromowy ty¬ pu 1:2 barwnika monoazowego o wzorze 26 kompleksowy zwiazek chromowy ty¬ pu 1:2 o wzorze 27 Zwiazek o wzorze 28 Kompleksowy zwiazek chromowy typu 1 :2 zwiazku o wzorze 29 Kompleksowy zwiazek chromowy typu 1:2 zwiazku o wzorze Kompleksowy zwiazek chromowy typu 1:2 zwiazku o wzorze 30 Zwiazek o wzorze 31, w którym wszystkie symbole X oznaczaja rod¬ niki —S02NH ¦ CH2CH2OH Zwiazek o wzorze 31, w którym wszystkie symbole X oznaczaja rod¬ niki -^S02N(CH2 • CH2OH)2 Zwiazek o wzorze 31, w któ¬ rym dwa symbole X oznaczaja rod¬ niki —S02NHCH2CH2OH, jeden sym¬ bol X oznacza grupe —S03H i jeden oznacza atom wodoru Zwiazek o wzorze 31, w którym dwa symbole X oznaczaja rodniki o wzorze 32, jeden symbol X oznacza grupe —S03H i jeden symbol X oznacza atom wodoru II pomaran¬ czowe czerwone bordo niebieskie izólte fioletowe brazowe niebieskie czerwona- wo-oran- zowe zólto- -brazowe czerwone niebieskie niebieskie niebieskie tunkusowo- ^niebieskie wysokie uszlachetnianie materialu, na przyklad uodpornianie go na mniecie.Wedlug wynalazku do farbowania, drukowania lub wybielania optycznego materialu tekstylnego 5 stosuje sie przewaznie 100 czesci wagowych wybie¬ lacza lub barwnika, zawierajacych jeden lub kilka reaktywnych atomów wodoru, korzystnie zwiaza¬ nych z atomem azotu, tlenu lub siarki, 10—200 czesci mocnego srodka alkalicznego i okolo 20—400 10 czesci bezbarwnego zwiazku hydrazoniowego, opi¬ sanego wyzej rodzaju.Wybielenia, wybarwienia oraz druki wykonane sposobem wedlug wynalazku wyrózniaja sie na ogól doskonala odpornoscia na obróbke mokra. Je- 15 zeli stosuje sie rozpuszczalne w wodzie barwniki, wówczas zaleca sie stosowac takie barwniki, któ¬ re maja nieznaczne tylko powinowactwo do wlókna, gdyz w ten sposób ulatwia sie wymywa¬ nie nieutrwalonych resztek barwnika. Przy sto- 20 sowaniu barwników nierozpuszczalnych w wodzie uzyskuje sie wybarwienia i druki o szczególnie dobrej odpornosci na scieranie i dzialanie rozpusz¬ czalników.Spos\Sb wedlug wynalazku jest blizej wyjasnio- 25 ny w ponizszych przykladach, w których czesci i procenty, o ile nie zaznaczono inaczej, oznaczaja czesci i procenty wagowe. Stosunek czesci obje¬ tosciowych do czesci wagowych jest podany w ta¬ kiej proporcji jak litr w normalnych warunkach do 30 kilograma.Przyklad 1. Przygotowano farbe drukarska o nastepujacym skladzie: 30 czesci kompleksowego zwiazku chromowego typu 1:2 barwnika monoazo¬ wego o wzorze 19, 100 czesci mocznika, 30 czesci 35 zwiazku o wzorze 20, 30 czesci 30%-owego roztwo¬ ru wodorotlenku sodowego, 400 czesci zagestnika alginianowego zawierajacego 60 czesci alginianu sodowego w 1000 czesciach wody i 410 czesci sody.Otrzymana pasta drukarska drukowano tkanine 40 bawelniana na drukarce walcowej, nastepnie suszo¬ no, parowano w ciagu 8 minut, po czym intensyw¬ nie plukano woda zimna i goraca. Otrzymano nie- bieskoszare wybarwienie odporne na pranie przy gotowaniu. Podobne wyniki uzyskano przy zasto¬ sowaniu zamiast podanego barwnika, barwniki ze¬ stawione w kolumnie I nizej podanej tablicy. W kolumnie II podano kolory druków uzyskanych za pomoca tych barwników.Przyklad II. W napawarce napawano tkanine bawelniana kapiela o nastepujacym skladzie: 30 czesci kompleksowego zwiazku chromowego barwnika monoazowego o wzorze 33, 200 czesci mocznika, 40 czesci zwiazku o wzorze 20, 20 czesci weglanu sodowego, 710 czesci wody.Po napawaniu do 70% material wstepnie osuszo¬ no, po czym w ciagu 5 minut utrzymano w tempe¬ raturze 160°C, nastepnie plukano dokladnie woda zimna i goraca. Otrzymano czerwone wybarwienie trwale na pranie przy gotowaniu.Przy stosowaniu zamiast zwiazku hydrazoniowe¬ go we wzorze 20, takiej samej ilosci zwiazku 65 o wzorze 34, uzyskano podobnie dobre wyniki. 45 50 5560741 9 10 Przyklad III. Farba drukarska skladajaca sie z 30 czesci kompleksu chromowego typu 1:2 barwnika monoazowego o wzorze 25, 30 czesci zwiazku hydrazoniowego o wzorze 20, 100 czesci mocznika, 20 czesci weglanu sodu, 400 czesci za- gestnika alginianowego zawierajacego 60 czesci alginianu sodu na 100 czesci wody oraz 320 czesci wody, drukowano tkanine welniana, która nastep¬ nie suszono i parowano w ciagu 8 minut, po czym plukano woda zimna i goraca.Otrzymano druk o kolorze zóltym, odporny na pranie., Przy stosowaniu zamiast wymienionego zwiazku hydrazoniowego takiej samej ilosci zwiazku o wzo¬ rze 35 lub 36, wzglednie 37 w postaci pasty drukar¬ skiej do druku tkaniny jedwabnej, otrzymano rów¬ niez dobre wyniki.Przyklad IV. Przygotowano kapiel napawaja¬ ca o nastepujacym skladzie: 20 czesci zwiazku kompleksowego kobaltu typu 1:2 zwiazku monoazo¬ wego o wzorze 23, 100 czesci mocznika, 850 czesci wody i 40 czesci zwiazku hydrazoniowego podane¬ go w przykladzie I.Otrzymana kapiela impregnowano tkanine ba¬ welniana, nastepnie tkanine wstepnie osuszono i nasycono roztworem zawierajacym na 1000 czesci wody 250 czesci siarczanu sodu i 30 czesci 30%- owego roztworu wodorotlenku sodowego, po czym parowano w ciagu 1 minuty i dokladnie przemyto.Otrzymano wybarwienie koloru bordo o dobrej odpornosci na swiatlo i doskonalej odpornosci na pranie.Przyklad V. Tkanine bawelniana napawano w napawarce kapiela o nastepujacym skladzie: 3 czesci wybielacza o wzorze 38, 50 czesci mocznika, 5 czesci zwiazku o wzorze 20, 5 czesci weglanu so¬ du i 937 czesci wody.Impregnowana tkanine wysuszono w temperatu¬ rze 160°C w ciagu 5 minut, plukano i poddano obróbce roztworem mydla o temperaturze wrzenia.Otrzymano optycznie wybielona tkanine przy czym wybielenie jest trwale na pranie przy goto¬ waniu. PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób optycznego wybielania, barwienia i drukowania materialów wlóknistych, zwlaszcza materialów tekstylnych w obecnosci srodków alka- 20 25 30 35 45 licznych, ewentualnie w podwyzszonej temperatu¬ rze, przez traktowanie wybielaczami optycznymi lub barwnikami zawierajacymi jeden lub kilka reaktywnych atomów wodoru korzystnie zwiaza¬ nych z atomem azotu, tlenu lub siarki lub zdol¬ nych do wytwarzania jednego lub kilku reaktyw¬ nych atomów wodoru w toku procesu, znamienny tym, ze material traktuje sie bezbarwnymi, wielo¬ funkcyjnymi zwiazkami hydrazoniowymi o wzo¬ rze 1, w którym Y oznacza alifatyczny czlon mostkowy o lancuchu weglowym, którego jeden atom wegla polaczony jest z Ba, a drugi z R^ przy czym B oznacza podstawnik kwasowy, R2 oznacza maloczasteczkowy rodnik alkenylowy lub chlo- rowcoalkilowy zwiazany poprzez mostek —S02— lub —CO—, Rx oznacza niearomatyczna grupe hydrajzo- niowa zawierajaca czwartorzedowy atom azotu bezposrednio zwiazany z Y i polaczony ze swoimi podstawnikami za pomoca pojedynczych wiazan, przy czym w przypadku zwiazków pierscienio¬ wych, pierscien zawierajacy czwartorzedowy atom azotu ma charakter nienasycony, zas n oznacza liczby 1, 2 lub 3, m oznacza wartosciowosc anionu, anion oznacza ujemna reszte kwaku jednozasado- wego lub (wieliozasaidawego.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie czwartorzedowe zwiazki hydrazoniowe o wzorze 1, w którym symbol B oznacza mostek
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie czwartorzedowe zwiazki hydrazoniowe o wzorze 1, w którym Y stanowi uklad o dwóch sa¬ siadujacych atomach wegla, z których jeden jest polaczony z B a drugi z Rla
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1 i 3, znamienny tym, ze stosuje sie czwartorzedowe zwiazki hydrazonio¬ we o wzorze 1, w którym Y oznacza rodnik o wzo¬ rze -^CH2—CH2—.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1 i 4,~ znamienny tym, ze stosuje sie zwiazki hydrazoniowe o wzorze 1, w którym n oznacza liczbe 3.
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazki hydrazoniowe o wzorze 1, w którym Ri oznacza rodnik cyklicznej hydrazyny.
7. 7. Sposób wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazki hydrazoniowe o wzorze 1, w którym Rx oznacza rodnik N,N-dwumetylohy- drazyny.KI. 8 m, 1/01 60741 MKP D 06 p, 1/68 2I I 2 N N / \ / \ CH2 ^2^3-n ¦fB-Y-R1©)n (Anion °)n wzór i N / \ 2| I 2 \ / -Hi 2'3-n -fB-Y-P^)n WZÓR 2 CH^ - CH - CH2 - 0 - CH2- CK2 - C0- WZÓR 3 N - 1T *12 Mi WZÓR t 'i4s N-^Alkilen WZÓR 5 WZÓR 6KI. 8 m, 1/01 60741 MKP D 06 p, 1/68 -lCH0-l 2'r -(CH0^ 2;fl WZÓR 7 CH2 - CH.2\ N - UHn CH2 - CH/ /H2 - CH^ CH2 N-NH2 \CH2 - (ffl/ -¦WZÓR 8 wzOR 9 H„ CHn /Sk N CH2 I CH2 WZOB 10 Alkyl^ ¦WZÓR 11 NN - W / S03H 3 N. -«/ TTZÓR 12 Alkyl \. N- JUkyK WZÓR d? -UH - C - SH H,C R3C' y B II n - m - c - sh CH3 CU0 / 2 - N Xm2 - CH9 - w2 N - NH, VZCR it NZOR 15 /CH8 - CH2X NCH2 " CH/ K - ™2 /CH2 - CH2v N - HH„ ^CH2 - CH/ WZÓR 16 ¦WZOR 17KI. 8 m, 1/01 60741 MKP D 06 p, 1/68 A f*2 HpC 11 -U N- Ho wlOr 18 -(-Vi, OH HO Cl A N=W- S02NH2 Cl WZÓR 23 OH 1 N = 1 ^ZOR 19 HO Cl "to 1 Cl CH, CO - CH2 - CH2 - N - NHg N / \ CH- CH3 CH2 CH2 CH3 IJ I "d I"S I J^N ~ fl -CH2CH2C0 - N N - CO - CHg - CH2 - N - NH2 I CH, Ho ÓH^ Je? OH HO "i" jJj-H- 0CH3 Cl wzór 24 COOH OH C N // -N=N C "\ S02NH2 C=N Cl I CH0 WZÓR 20 WZÓR 25 HO OH C — N- -N=N- S02NH2 SC - N CH~ S02NH2 OH HO S02KH2 a OH HO H9N-09S-U W=N '2" 2* VZOR 21 WZÓR 22 WZÓR 26KI. 8 m, 1/01 60741 MKP D 06 p, 1/68 N=N-ppS0zNHz H2N-02S' 0 ,0 \ Cr / \ 0 0 N \ / \ C N 1 II N = N-C— C—CU- WZÓR 27 0 NH. SO.H 0 NH- 50,H ""2 0 N l NH0 WZÓR 28 HO S OH HO -N=N- CH0 CI SO^fJH2 WZÓR 30 \ C=N N C. / \ / ^ N Cu M % / \ / C N N=C N ^4 3 WZÓR 31 OH HO — N=N— H2N-S02 CH3 503H NH0 -S02NH^ ^SO-H WZÓR 29 WZÓR 32KI 8 m, 1/01 60741 MKP D 06 p, 1/68 OH o2s / NH N = N- OH C = (/ C = Nx I WZÓR 33 C0-CH2CH2-N^ N / \ CH CH. i ' i ^ H?N CHo-CH0 CH2-CH2 ©©© CH-CH | ' I ' /H2 fH2 | N — CH.CH CO — W yM —CO — CH CH.— N CH-CH/| 2 2 \/ 2 2 pCH NH2 H2 NHZ L L 3CI © WZÓR 34 /H2-CH2 CH, f0-CH,CH2-N(CH2-^ i NH. CH2-CH 2 /\ Z CH CH, H,-c{V2C^C0-\A"--3-2-N NCCHrCH !©©e 3Cp WZÓR 35KI. 8 m, 1/01 60741 MKP D 06 p, 1/68 k/ZdR 36 WZÓR 37 HC CH ^ CH3 o? !—c' YVC^~CH3 i—S02NH2 ^^ \3/ N0J Ch3 WZÓR 38 CH„ CO-CH.-CH.-CI I 2 2 / \ i 2 i 2 I© -N—CH2-CH2-C0— N^ H— C0-CH2-CH2-CI er CH„ CH. C0-CHr-CH.-Ct i ^ Z CH- N CH. CH0 I 2 i 2 CHa H.N— M—CH— CHr-CO—N N —C0-CH,-CH,—N—NH, Z i Z2 \ / 2 2 i 2 CH2 CH2 CH3 PL