Przedmiotem wzoru uzytkowego jest przyrzad do samokontroli przezroczystych elementów wlasnego oka, w szczególnosci rogówki i soczewki - przez obserwacje ich od strony wnetrza oka.Znane sa przyrzady, które sa lub moga byc wykorzystywane do kontroli i badania oka ludzkiego, jak lupy, mikroskopy okulistyczne (tzw. lampy szczelinowe, czesto wyposazone w urzadzenia do rejestracji obrazu, jak kamery CCD), za pomoca których oko poddawane jest obserwacji przez druga osobe (np. lekarza okuliste), czyli z zewnatrz. Dotyczy to zarówno przedniej czesci oka jak i dna oka.Ze wzgledów praktycznych oraz z uwagi na wysokie koszty, badania takimi przyrzadami sa wykonywane zwykle dopiero wtedy, gdy pacjent spostrzega w sposób wyrazny pogorszenie jakosci widzenia lub odczuwa inne dolegliwosci zwiazane z oczami na przyklad bóle oczu. Nie sa jednak znane przyrzady, które umozliwialyby samokontrole wlasnych oczu od strony wnetrza oka.Przyrzad wedlug wzoru uzytkowego stanowi przyslone w postaci cienkiej, zaokraglonej, nieprzezroczystej plytki o ksztalcie ograniczonym zarysem oczodolu, z uksztaltowanym na drugim koncu plytki uchwytem. Przyslona jest zaopatrzona w usytuowany centralnie maly otworek o srednicy zawartej w przedziale od 0,5 do 0,05 mm.Przyrzad wedlug wzoru uzytkowego jest bardzo prosty. Uchwyt sluzy do wlasnorecznego przytrzymania przyslony w oczodole blisko zrenicy oka, przy czym umiejscowienie otworka w plytce umozliwia jego centralne polozenie wzgledem tej zrenicy. Przyrzad moze byc stosowany do kontroli wlasnego oka w kazdej chwili i miejscu, przez co moze przyczynic sie do wykrycia niektórych2 zmian chorobowych w ich wczesnym, malo zaawansowanym stadium, co ulatwia wdrozenie efektywnego leczenia.Przedmiot wzoru uzytkowego jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie poslugiwanie sie przyrzadem, fig. 2 przedstawia plytke z dwoma otworkami, a fig. 3 przedstawia zestaw trzech plytek o róznych otworkach.Jak przedstawiono na fig. 1, przyslone 1_ zaopatrzona w centralnie usytuowany otworek przytrzymuje sie w oczodole blisko zrenicy oka. Srednica otworka zawarta jest w przedziale od 0,5 do 0,05 mm. Otworek przyslony 1 przy wlasciwym jej ustawieniu (przed zrenica oka), znajduje sie mniej wiecej w zewnetrznym ognisku soczewki 2 tego oka. Drugie oko musi byc zasloniete (ale nie zamkniete, aby uniknac napiecia miesni). Wymiary i ksztalt przyslony 1 zapewniaja, ze oko widzi tlo zewnetrzne tylko przez otworek przyslony 1_. Tlo powinno byc mozliwie jasne i jednolite (tzn. o jednakowej luminancji), jak np. niebo, biale chmury, jasno oswietlony ekran, mleczne szklo lampy. Otworek stanowi wtedy jednorodne, powierzchniowe zródlo swiatla, które w tym przypadku mozna traktowac jako quasi-punktowe ze wzgledu na bardzo mala powierzchnie.Promienie swiatla 3 wychodzace z otworka padaja na soczewke pod róznymi katami, ulegaja w niej zalamaniu i nastepnie juz jako wiazka równolegla padaja na siatkówke 4 rzutujac na nia obraz przedniej czesci oka wraz z soczewka.W rzeczywistosci uklad optyczny oka jest bardziej zlozony. Zalamanie promieni zachodzi kolejno w rogówce, w cieczy wodnistej (wypelniajacej komore przednia oka), w soczewce i w cialku szklistym wypelniajacym wnetrze oka, a promienie po przejsciu przez soczewke nie sa dokladnie równolegle. Tak wiec obraz rzutowany na siatkówke nie odpowiada scisle stanowi rzeczywistemu, jednak róznice nie sa w tym przypadku istotne. Obserwujac przezroczyste elementy oczu od strony wnetrza oka (tj. od strony siatkówki), latwo zauwazyc na jasnym tle nawet drobne w nich zmiany. Gdy oko jest zdrowe, przez otworek przyslony widzi sie czysty, niezaklócony fragment tla. Jesli tak nie jest i w polu widzenia pojawiaja sie zmetnienia, plamy, plywajace wtracenia, czy inne struktury, to moga byc one symptomami rozpoczynajacej sie lub zaawansowanej choroby. W ten sposób, poprzez samokontrole wlasnych oczu, mozna wykryc na przyklad wczesne3 stadium zacmy (katarakty) zanim jeszcze objawi sie ona pogorszeniem ostrosci widzenia. Procesy chorobowe wywoluja zmiany w róznych elementach oka, na przyklad w rogówce, soczewce, czy cialku szklistym (jesli pominac sama siatkówke, która obraz „odbiera"), przy czym zmiany te moga wystepowac w kilku miejscach jednoczesnie. Wtedy obraz rzutowany na siatkówke jest wynikiem ich nalozenia sie. W kazdym przypadku zauwazone zaklócenia sa sygnalem do odwiedzenia okulisty.W pierwszym wykonaniu, przedstawionym na fig. 2, przyrzad stanowi, nieprzezroczysta plytke prostokatna wykonana z plastiku lub metalu, o grubosci 0,5 mm - zaokraglona na obu koncach i zaopatrzona w dwa otworki po jednym na kazdym z konców; mniejszy o srednicy 0,25 mm i wiekszy o srednicy 0,35 mm.Przyslone 1_ stanowi czesc plytki umieszczana w oczodole, a jej drugi koniec sluzy w tym czasie jako uchwyt.W drugim wykonaniu, przedstawionym na fig. 3, przyrzad sklada sie z trzech plytek, o ksztalcie jak w przykladzie pierwszym, zlaczonych obrotowo na jednym z konców stanowiacym uchwyt za pomoca nitu. Na drugim koncu kazdej z plytek znajduje sie jeden otworek, przy czym otworki maja rózne srednice w zakresie 0,2-0,4 mm. /ii Tadeusz Litwin/7/fO $2 OoOfl PL PL PL