Przedmiotem niniejszego wynalazku jest telegraf takiego systemu, w którym mecha¬ niczne sily bezwladnosci nie wywieraja, praktycznie biorac, wplywu na czynnosc przesylania, dzieki czemu przesylanie to moze sie odbywac z szybkoscia przekracza- jaca znacznie najwieksza osiagnieta dtp- tychczas praktycznie szybkosc telegrafowa¬ nia. Ten wzrost szybkosci w przesylaniu o^ siiaga sie tu przez podzielenie przebiegu te¬ legrafowania na wiele kolejnych okresów dzialania, i przez usuniecia sil bezwladno¬ sci ograniczajacych szybkosc w okresie sa¬ mego przesylania, to jest w okresie, który rozpoczyna sile wysylaniem znaków, £ kóin- czy odbieraniem tych znaków- Okres ten jest ta czastka calego systesnti, w której bardzo szybkie telegrafowanie jest ze- wszechmiiar pozadane z pnftkttt widziettla ekonomji ruchu telegraficznego. Niniejszy wynalazek jest glównie znaittiestiry tóm< & wytwarzanie elektrycznych saaków tete- graficznych w nadajnikti, przesylamfe tyeto znaków do odbiornika i odtwarzacie Ich w^odbiorniku odbywaja sie z rozmaita szyb¬ koscia, zaleznie od okresów dzialania, przy- ¦, tern w %kii sposoby fe impulsy elektryczne $ jak to sie dzieje '* w zwyklych systemach, lecz zostaja uprzednio z niewielka szybko¬ scia zarejestrowane i zachowane w odpo- :,. wfednim przyrzadzie, a dopiero potem wy¬ slane z szybkoscia znacznie wyzsza od szybkosci zarejestrowania, przyczem rze- "czony przyrzad, dzialajac jako wysylacz impulsów, znajduje sie w takich warun¬ kach, iz mechaniczne sily bezwladnosci nie ograniczaja szybkosci przesylania nawet przy szybkosciach przewyzszajacyai znacz¬ nie szybkosc rejestrowania. Impulsy wysla¬ ne z wieksza szybkoscia przyjmowane sa przez szybkop&zacy odbiornik, nie podle¬ gajac równiez wplywowi mechanicznych sil bezwladnosci, a nastepnie zostaja odtwo¬ rzone z mniejsza szybkoscia, odpowiednia dla dalszych celów. To wyodrebnienie po¬ szczególnych czynnosci, polaczonych daw¬ niej w jeden szereg kolejnych dzialan, po¬ zwala na racjonalne przystosowanie szyb¬ kosci telegrafowania do poszczególnych o- kresów skladajacych sie na przebieg tele¬ grafowania, dzieki czemu przyrzad moze dzialac wolniej w tych okresach dzialania, w których niemozliwem jest uniknac me¬ chanicznych sil bezwladnosci, co daje cal¬ kowita pewnosc w dzialaniu, a w okresie wlasciwego przesylania, gdzfe w szczegól¬ nosci chodzi o zaoszczedzenie czasu, moz¬ na stosowac znacznie wieksza szybkosc, nieograniczona przez mechaniczne sily bez¬ wladnosci.Zmiane szybkosci telegrafowania w po¬ szczególnych okresach przebiegu telegrafo¬ wania, stanowiaca znamienna ceche niniej¬ szego wynalazku, mozna osiagnac stosujac znana zasade telegrafonu, i to w taki spo¬ sób, iz znaki telegraficzne przed wyslaniem zarejestrowane sa najpierw droga elektro¬ magnetyczna w mechanizmie telegrafonu, w chwili, gdy ten mechanizm porusza sie ze stosunkowo niewielka szybkoscia, a nastep¬ nie, przy wysylaniu, znaki te zamieniane sa ponownie w impulsy elektryczne, przyczem mechanizm porusza sie z szybkoscia znacz¬ nie wieksza od szybkosci rejestrowania.Odbieranie i odtwarzanie znaków w odbior¬ czym koncu odbywa sie w podobny sposób, lecz w odwrotnym kierunku, i to równiez zapomoca mechanizihu dzialajacego1 na podstawie zasady telegrafonu, a wiec od¬ bieranie odbywa sie z duza szybkoscia, a odtwarzanie z mala szybkoscia. W opisy¬ wanym tu systemie nie da sie jednak za¬ stosowac telegrafon zwyklego typu, posia¬ dajacy obwód magnetyczny wykonany w postaci cienkiego drutu stalowego odwija- nego i nawijanego na beben. Nawet w tych bowiem przyrzadach miec beda miejsce mechaniczne sily bezwladnosci, które w polaczeniu z natezeniami gnacemi drut moga spowodowac zlamanie tego drutu.Niedogodnosc ta zostala w wynalazku niniejszym przezwyciezona przez zastoso¬ wanie telegrafonu, którego obwód magne¬ tyczny przymocowany jest mocno do obra¬ cajacej sie równomiernie podstawy w po¬ staci cylindra lub krazka, albo tez sama podstawa tworzy ten obwód wykonany w postaci cylindra lub krazka z magnetycz¬ nego materjalu. Zastosowanie mechanizmu tego ostatniego typu jest korzystnem w sensie bardziej zasadniczym, bo z punktu widzenia techniki telegrafu, a mianowicie poszczególne czesci tekstu (tresci) zawar¬ tego na magnesujacej drodze sa bezpo¬ srednio gotowe do uzytku, to jest np. do powtórzenia telegraficznego tekstu.Wynalazek niniejszy zrealizowany w najprostszej postaci pozwala na reczne re¬ jestrowanie znaków telegraficznych, zapo¬ moca naprzyklad zwyklego klucza Mor- se'go. Najlepiej jednak, gdy zastosowany tu mechanizm do wytwarzania znaków jest regulowany przez dziurkowane tasmy w znany sposób dzialajacy z szybkoscia tyl¬ ko, naprzyklad, 80 slów telegraficznego _ 2 --tekstu zarejestrowanego na minute, tek¬ stu, który nastepnie zachowany jest w me¬ chanizmie telegrafonu w postaci znaków telegraficznych o czestotliwosci tonu, przy¬ czem rejestracja ta odbywa sie w chwili? gdy mechanizm telegrafonu porusza sie z pewna niewielka szybkoscia. Po przeslaniu tekstu, szybkosc biegu mechanizmu telegra¬ fonu wzrasta,, naprzyklad, pieciokrotnie, co nie jest jednak najwyzsza szybkoscia ob¬ rotów tego mechanizmu, poniewaz moze on rozwinac szybkosc dwadziescia razy wiek¬ sza bez narazania swej wytrzymalosci me¬ chanicznej. Juz przy pieciokrotnem jednak zwiekszeniu szybkosci1 osiaga sie szybkosc telegrafowania równa 400 slowom na mi¬ nute, co przekracza znacznie stosowana do¬ tychczas w praktyce szybkosc telegrafowa¬ nia. W odbiorczym koncu znajduje sie po¬ dobny mechanizm telegrafonu, który odbie¬ ra ten szybkobiezny szereg znaków, nie ob¬ racajac sie bynajmniej synchronicznie z mechanizmem telegrafonu w nadajniku, lecz posiadajac jedynie w przyblizeniu te sama szybkosc. Znaki zarejestrowane przez mechanizm telegrafoniczny odbiornika zo¬ staja w koncu odtworzone w chwili, gdy ten mechanizm obraca sie z szybkoscia mniej¬ sza, dajac przez to wieksza pewnosc dzia¬ lania, przyczem znaki przemieniane sa w impulsy elektryczne, które mozna zamie¬ nic na dzwieki slyszane w sluchawce tele¬ fonu i spisywac je nastepnie recznie lub tez, po odpowiedniem wzmocnieniu tych znaków, uzyc ich do poruszania maszyny do pisania odbijajacej automatycznie tresc depesz.Opiszemy teraz wynalazek bardziej do¬ kladnie odnosnie do zalaczonego rysunku pokazujacego schematycznie laczaca linje telegraficzna dostosowana od szybkiego te¬ legrafowania. Widzimy tam rejestrujaca czesc mechanizmu telegrafonu 1A a miano¬ wicie cylinder z magnesujacej sie stali ob¬ racajacy sie równomiernie naprzeciw tele- grafonowego magnesu 2. Magnes ten moz¬ na kolejno laczyc, zapomoca przelacznika 3, z obwodem pradu zmiennego, zawieraja¬ cym klucz telegraficzny 4 i pradnica pradu zmiennego wlaczona indukcyjnie w ten ob¬ wód, lub z przewodnikiem 7 przebiegaja¬ cym przez odpowiednie urzadzenia wzmac¬ niajace 6. Pradnica 5 wytwarza prad zmienny o czestotliwosci akustycznej nada¬ jacej sie do wytwarzania znaków elektrycz¬ nych. Linja laczaca moze byc dowolne- go rodzaju, a wiec telefoniczna lub telegra¬ ficzna, i najlepiej, gdy jest tak urzadzona^ aby mozna bylo przesylac elektryczne zna¬ ki telegraficzne o czestotliwosci dzwieko¬ wej, w postaci modulacji elektrycznej e- nergji przesylanej, która moze byc energja stalego pradu jak i pradu szybkozmienne- go. Najlepiej gdy linja w odbiorczym kon¬ cu polaczona jest z telegrafonowym magne¬ sem 9 w mechanizmie telegrafonu za po¬ srednictwem urzadzenia wzmacniaj acego 8. Telegrafonowy magnes 9, zapomoca którego przybywajacy szybki szereg impul¬ sów zostaje zarejestrowany w mechanizmie telegrafonu odbieracza na obracajacym sie równomiernie cylindrze 10, mozna wyla¬ czyc z linji 7 zapomoca przelacznika 11 i polaczyc go ze sluchawka telefoniczna 12, celem zamieniania elektrycznych impulsów na slyszalne sygnaly.W czasie rejestrowania znaków telegra¬ ficznych na cylindrze i nadajniku, prze^ lacznik 3 zajmuje pozycje oznaczona plze- rywanemi linjamil, przyczem cylinder ten obraca z niewielka szybkoscia odpowiada¬ jaca szybkosci wytwarzania znaków. Reje¬ strowanie znaków wykonywuje sie zapomo¬ ca telegrafonicznego odtworzenia impulsów pradu zmiennego o czestotliwosci dzwie¬ kowej tworzacych znaki telegraficzne. Po ukonczeniu rejestracji, telegrafonowy ma¬ gnes 2 wlacza sie w linje 7, jak to widac na rysunku, a tekst telegraficzny zachowany w cylindrze 1 wysyla sie, podczas gdy tele¬ grafonowy mechanizm nadajnika obraca sie z szybkoscia, wiele razy wieksza od — 3 —szybkosci obrotów mechanizmu telegrafonu wcfcasfe poprzedniego, rejestrujacego dzia¬ lania. Elektryczne znaki telegraficzne prze¬ sylane wzdluz linji beda wiec posiadac ce¬ chy czestotliwosci dzwiekowej, ale ta cze¬ stotliwosc dzwiekowa jest wyzsza od cze¬ stotliwosci dzwiekowej pradu zmiennego pradnicy 5 w tym samym stosunku, w jakim szybkosc mechanizmu telegrafonu jest wyz¬ sza, w czasie wysylania, od szybkosci, któ¬ ra posiada w czasie czynnosci rejestrowa¬ nia.Przebywajace w odbiorczym koncu zna¬ ki telegraficzne czestotliwosci akustycznej rejestruja sie na telegrafonowym cylindrze 10 obracajacym sie równomiernie w czasie przesylania, w przyblizeniu z taka sama wielka szybkoscia jak i cylinder / nadajni¬ ka, dzieki czemu cylinder ten przyjmie i za¬ chowa znaki telegraficzne w postaci tele- grafonicznych reprodukcji z wyslanych e- lektrycznych impulsów telegraficznych. Po przeslaniu i zachowaniu w mechanizmie te- legrafonu odbiornika calego telegraficzne¬ go tekstu zerejestrowanego na cylindrze 1 nadajnika, ten ostatni mozna wylaczyc z linjii po odmagnesowaniu cylindra 1 mozna uzyc do zarejestrowania nowego tekstu.Mechanizm telegrafonu odbiornika mozna równiez wylaczyc z linji, a tekst zawarty -w cylindrze 10 mozna wysluchac zapomoca sluchawki telefonicznej 12 lub odtworzyc w Jakikolwiek inny sposób. W czasie od¬ twarzania cylinder obraca sie znacznie wol¬ niej, anizeli w czasie wysylania, a te mniej¬ sza szybkosc dobiera sie tak, aby odtwa¬ rzajacy przyrzad mógl dzialac zupelnie pewnie; linje zas mozna w tym czasie uzyc do wysylania iniiyeh tekstów, korzystajac z przyrzadów podobnych do juz opisanych.Wynalazek niniejszy mozna oczywiscie zastosowac do radjotelegrafu, a w tym wy¬ padku elektryczne impulsy telegraficzne wysyla sie w postaci energji pradów szyb- iozmSennych, modulowanych z czestotliwo¬ scia akustyczna, a wówczas mechanizmu telegrafonicznego nadajnika uzywa sie ja¬ ko urzadzenia modulujacego, laczac obwód magnesu telegrafonowego 2 bezposrednio lub posrednio z obwodem wysylajacym o wielkiej czestotliwosci. W zwiazku z po- wyzszem mozna zastosowac odpowiednio znane urzadzenia wzmacniajace (amplifi¬ kujace) zarówno w nadajniku jak i w od¬ biorniku.Aby istota i rodzaj wynalazku byly do¬ kladniej zrozumiane, podajemy tu naste¬ pujace porównanie ze zwyklym systemem telegrafu szybkopiszacego. W systemie tym rozrózniamy pod wzgledem poszczególnych szybkosci, z któremi szeregi znaków tele¬ graficznych sa wytwarzane i wysylane, dwa charakterystyczne dzialania, a mianowicie, poczatkowe dzialanfe polegajace czesciowo na tern, ze tekst telegraficzny przemienia sie w znaki rejestrowane, jak np. w posta¬ ci dobrze znanych dziurkowanych tasiem, i to ze zwykla szybkoscia maszyny do pisa¬ nia, czesciowo zas na wtórnem dzialaniu polegajacem na tern, ze szereg zarejestro¬ wanych w ten sposób znaków zamienia sie z wielka szybkoscia na elektryczne znaki telegraficzne, zapomoca odpowiedniego szybkobieznego mechanizmu wytwarzaja¬ cego te znaki, celem bezposredniego wysy¬ lania impulsów, odpowiadajacych tym zna¬ kom, zaraz po ich wytworzeniu. Jasnem jest, ze w telegrafie takiego rodzaju, do którego nalezy zaliczyc wszystkie znane dotychczas telegrafy szybkobiezne, bez¬ wladnosc mechaniczna przyrzadu wytwa¬ rzajacego znaki ogranicza szybkosc wysy¬ lania tych znaków telegraficznych. Wyna¬ lazek niniejszy wprowadza teraz do prze¬ biegu telegrafowania trzecie z rzedu dzia¬ lanie dotyczace szybkosci wytwarzania znaków, polegajace na tern, ze szereg zna¬ ków nie wysyla sie bezposrednio naze- wnatrz, lecz najpierw poddaje sie je nastep¬ nej zmianie szybkosci, zawierajacej nowa czynnosc rejestrowania i nastepujace po niej wysylanie, przyczem rzeczone trzecie - 4 —z rzedu dzialanie wykonywa sie, zastoso- wujac racj analnie zasade telegrafonu, od¬ powiednio do tresci niniejszego wynalazku, dzileki czemu bezwladnosc mechaniczna nie ogranicza szybkosci telegrafowania, nawet przy znacznym wzroscie szybkosci wysyla¬ nia ponad najwyzsze szybkosci telegrafo¬ wania osiagalne w wymienionem powyzej wtórnem dzialaniu. Nalezy jednak zauwa¬ zyc, ze wynalazek nie polega jedynie na wprowadzeniu tego trzeciego dzialania do przebiegu telegrafowania, lecz raczej na przyblizonem skombinowaniti tego trzecie¬ go z rzedu dzialania z odpowiedniem zmniejszeniem szybkosci szybkobieznych szeregów znaków zachowanych w odbiorni¬ ku, w podobny sposób, lecz w odwrotnym kierunku. PL