Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.IV.1968 (P 126 345) 10.VII.1970 59965 KI. 49 a, 5/16 3) Obi MKP D 23 XT UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Tomasz Millak, mgr inz. Bronislaw Wasy- lewicz, mgr inz. Leszek Gruszczynski, Franci¬ szek Szymaczek, Józef Besler Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Przemyslu Hutniczego „Biprohut" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Gliwice (Polska) Urzadzenie do fazowania rur Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do fa¬ zowania konców rur szczególnie o srednicach do 150 mm.Dotychczas do fazowania rur i do likwidacji tak zwanego gratu stosowane sa badz zwykle tokarki z przelotowym samocentrujacym uchwytem rury w których skrawane sa konce rury za pomoca to¬ karskiego noza, badz specjalne frezarki które osob¬ no frezuja zewnetrzne i wewnetrzne krawedzie do¬ cietej rury.Do tego celu maja one wirujaca glowice z plas¬ kimi nozami, a do frezowania wewnetrznej krawe¬ dzi stosowany jest obracajacy sie poglejbiacz. Do tych frezarek nie stosuje sie centrowania i chwy¬ tania rury w szczeki, a tylko reczne podstawianie rury do obracajacego narzedzia. Urzadzenia te sa malo wydajne, krawedziowane rury wykazuja nie¬ równe fazy, a ponadto reczne podawanie rur pod . zasieg narzedzia i trzymanie rury w czasie obra¬ biania czynia prace uciazliwa i stwarzajaca zagro¬ zenie bezpieczenstwa pracy.Znane sa równiez urzadzenia do wewnetrznego i zewnetrznego fazowania rur z hydraulicznymi chwytakami i hydraulicznym posuwem, maja one wieksza wydajnosc od poprzednich i sa bezpiecz¬ niejsze w pracy ale kosztem skomplikowanego ukladu hydraulicznego wymagajacego starannego wykonawstwa w zakladach specjalistycznych, oraz wymagajacego starannej obslugi i konserwacji.Celem wynalazku jest proste w budowie i pewne 15 20 25 30 w dzialaniu urzadzenie do fazowania rur, zwlasz¬ cza rur o srednicach do 150 mm, o duzej wydajnos¬ ci fazujace wewnetrzna i zewnetrzna krawedz rury jednoczesnie, z duza precyzja.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie spec¬ jalnego uchwytu zaopatrzonego w centrujace rure i przesuwajace ja pod zasieg narzedzi trzy chwytne szczeki, a narzedzia tnace to jest nozowa glowica i poglebiacz obracaja sie w przeciwnych kierun¬ kach.Tak skonstruowane urzadzenie do fazowania rur pozwala za pomoca jednej recznej dzwigni rure zamocowac centrycznie, dostawic do wirujacych na¬ rzedzi i przez dalszy obrót dzwigni wywolac ro¬ boczy ruch nieruchomej rury. Zezwala to na pre¬ cyzyjne, szybkie i bezpieczne fazowanie konców rur przy czym cienkoscienne rury dzieki recznemu dociskowi nie beda deformowane, a wirujace w przeciwna strone skrawajace narzedzia daja maly moment obrotowy trzymanej rury co zmniejsza wysilek pracujacego i tym samym zmniejsza wiel¬ kosc i ciezar glowicy, Urzadzenie do fazowania rur jest przedstawione w przykladowym wykonaniu na rysunku na któ¬ rym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy urzadze¬ nia wzdluz linii AA pokazanej na fig. 2, fig. 2 — widok czolowy, a fig. 3 — przekrój glowicy wzdluz linii oznaczonej na fig. 1 literami BB.Urzadzenie stanowia trzy zespoly, zespól nape¬ dzajacy skrawajace narzedzia, oraz glowica usta- 5996559965 3 lajaca i przesuwajace skrawana rure. Zespól nape¬ dowy sklada sie ze znanych elementów jak sil¬ nika 1, sprzegla 2 i szeregu zebatych kól 3, 4, 5, 6 i 7, ulozyskowanych w korpusie 8 i napedzaja¬ cych skrawajace narzedzia, to jest poglebiacz 21 i skrawajaca wirujaca glowice 20 z narzedziami ob¬ rabiajacymi. Poglebiacz 21 jest osadzony w tulejo- wym uchwycie 24 przesuwnym i nastawianym recz¬ nie za pomoca pokretnego walu 23.Regulacja polozenia poglebiacza 21 konieczna jest z uwagi na rózne srednice fazowanych rur 22 i rózine grubosci scianek tych rur. Glowica usta¬ lajaca i przesuwajaca fazowana rure 22 sklada sie z piasty 9 z dwoma uchami, w których jest osadzona przegubowo dzwignia 10, dociskana spre¬ zyna 11 do powierzchni czolowej ustalajacego pierscienia 12. Powierzchnia czolowa ustalajacego pierscienia 12 ma naciete zabki, które zazebiaja sie z segmentem dzwigni o podobnym nacieciu zebów tworzac sprzezenie cierne tych dwóch elementów.W piascie 9 sa osadzone na wcisk trzy sworznie 13 które wspólpracuja z kulisami szczek 14.Szczeki 14 sa osadzone promieniowo przesuwnie w gniazdach uchwytu 15, który to uchwyt 15 jest polaczony srubami 16 z pierscieniem ustalajacym 12. Polaczenie srubami 16 pierscienia ustalajace¬ go 12 z uchwytem 15, stanowi oprawe monolitycz¬ na dla piasty 9 oraz szczek 14 zaciskajacych rure 12 w glowicy centrujacej. Cala ta monolityczna oprawa jest osadzona w prowadzacym pierscieniu 17 posiadajacym gniazdo do prowadzenia segmen¬ tu slimaka, jaki znajduje sie na czesci obwodu pierscienia ustalajacego 12.Segment slimaka pierscienia ustalajacego 12 sprzezony z dzwignia 10 przy ich wspólnym obro¬ cie, powoduje przesuw osiowy wedlug ich prowa¬ dzenia we wrebie prowadzacego pierscienia 17. Do zabezpieczenia przed niekontrolowanym przesu¬ wem osiowym glowicy, sluzy rygiel 18 osadzony przesuwnie w korpusie 8 a przechodzacy przez otwór w prowadzacym pierscieniu 17.Rygiel 18 jest podnoszony elektromagnesem 19. Korpus 8 ze wszystkimi mechanizmami osa¬ dzony jest przesuwnie w podstawie 25 dla na¬ stawiania glowicy w osi rury 22 której srednica moze byc zmienna. Regulacja odbywa sie za po¬ moca nastawczej sruby 26. Dla usuwania wiórów powstalych przy skrawaniu, nieruchoma glowica ma u dolu wyciety segment, a pod nim znajduje sie kosz 27 na gromadzenie wiórów.Urzadzenie do fazowania rur dziala w nastepu¬ jacy sposób: Zespól napedzajacy jest zasilany mo¬ mentem obrotowym pochodzacym od silnika 1 elektrycznego. Moment silnika 1 jest przenoszony za posrednictwem sprzegla 2 na walek, na którym sa osadzone na wpustach kola zebate 3 i 4. Kolo zebate 3 wspólpracuje z kolem posredniczacym 5 które z kolei zazebia sie z kolem zebatym 6 osa¬ dzonym na tulei, w której jest osadzona na dwu wpustach tuleja przesuwna 24 stanowiaca gniaz¬ do uchwytu Morska poglebiacza 21.Kolo zebate 4 zazebia sie z kolem 7 osadzonym na tulei, na której z przeciwnego konca jest za¬ mocowana glowica 20 z nozami do fazowania ze¬ wnetrznego rury 22. Na skutek istnienia kola po¬ sredniczacego 5 kola zebate 6 oraz 7 maja obroty przeciwne, a tym samym przeciwne obroty maja narzedzia skrawajace 20 glowicy i poglebiacza 21.Ruch narzedzi skrawajacych jest ciagly. Reczna 5 regulacja polozenia nozy glowicy jest dostosowana do zewnetrznych srednic fazowanych rur 22.Regulacja polozenia poglebiacza 21 którego po¬ lozenie nalezy dostosowac do wewnetrznych sred¬ nic fazowanych rur 22 odbywa sie za posrednic- io twem sruby nastawczej 23 przez jej pokrecenie, co powoduje odpowiednie przesuniecie poglebia¬ cza 21. Zespól centrujacy dziala nastepujaco: W rozwarte szczeki 14 wprowadza sie rure 22 w przylegajaca przestrzen do narzedzi fazujacych 15 20 i 21. Nastepnie lekko osiowo wzgledem rury 22 odciaga sie dzwignie 10 pokonujac dzialanie sprezyny 11, co powoduje rozlaczenie sprzezenia biernego segmentu dzwigni 10 z pierscieniem usta¬ lajacym 12. Nastepnie dokonuje sie obrotu dzwig- 20 nia 10, która jest polaczona przegubowo z piasta 9 w której sa osadzone sworznie 13 wspólpracu¬ jace z kulisami szczek 14.Obrót dzwigni i piasty powoduje przesuniecie szczek 14 w uchwycie 15, a tym samym zaklesz- 25 czenie rury 22 w szczekach 14. Po tej czynnosci zwalnia sie dzwignia 10 napieta sprezyne 11 która -dociska segment tej dzwigni 10 z zabkami Hirta do powierzchni czolowej ustalajacego pierscienia 12 tworzac sprzezenie cierne obu elementów. Z 30 kolei naciska sie wylacznik umieszczony w galce dzwigni 10 powodujacy podniesienie rygla 18 za pomoca zwory elektromagnesu 19, co umozliwia dalszy obrót dzwigni 10, która poprzez swoje sprzezenie cierne z pierscieniem ustalajacym 12, 35 który ma na swoim obwodzie segment slimakowy wchodzacy w gniazdo pierscienia prowadzacego 17, powoduje osiowe przesuniecie elementów glo¬ wicy centrujacej z zakleszczona rura 22 pod za¬ sieg narzedzi skrawajacych. 40 Reczna dzwignia 10 zezwala na wyczuwalny za¬ cisk nawet na cienkoscienne rury 22 w szczekach , 14 glowicy, oraz wyczuwalny przesuw osiowy uchwyconej w glowicy rury 22 pod narzedzia skrawajace z posuwami roboczymi nie mogacymi 45 uszkodzic cienkosciennej fazowanej koncówki ruryn Wycofanie rury 22 obrobionej wymaga wykona¬ nia operacji odwrotnych do opisanych przy wpro¬ wadzeniu rury 22 pod zasieg narzedzi skrawaja- 50 cych 20 i 21. Ze wzgledu na przeciwne obroty na¬ rzedzi skrawajacych 20 i 21, tak dobrane, aby momenty skrawajace sie równowazyly do operacji trzymania rury 22 wymagane bedzie przylozenie jedynie niewielkiej sily osiowej. 55 PL