Opublikowano: 30.V.1970 59951 KI 21 a1, 35/42 MKP 4l-Woi_ UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Andrzej Jarantowski, inz. Ryszard Jankowski Wlasciciel patentu: Wielkopolskie Zaklady Teletechniczne „Teletra" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Poznan (Polska) Sposób automatycznego fazowania wspólpracujacych przez lacza elementów obrotowych, zwlaszcza bebnów aparatów telekopiowych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem ' wynalazku jest sposób automa¬ tycznego fazowania wspólpracujacych przez lacza, elementów obrotowych zwlaszcza bebnów apara¬ tów telekopiowych i urzadzenie do stosowania tego sposobu.W dotychczas znanym urzadzeniu telekopiowym, silniki synchroniczne napedzajace bebny aparatów telekopiowych — nadawczego i odbiorczego, byly po zdalnym zalaczeniu do pracy wprowadzone w synchronizm napieciem o równej czestotliwosci. Po czasie koniecznym do osiagniecia obrotów synchro¬ nicznych silnik odbiornika byl zasilany napieciem o czestotliwosci wyzszej o 4,2% od czestotliwosci zasilajacej silnik nadajnika. W tym czasie aparat nadawczy wysylal odbierane przez aparat odbior¬ czy modulowane impulsy w okresie przechodzenia okreslonej czesci bebna przed ukladem optycznym stanowiacym punkt odniesienia. Impulsy te w apa¬ racie odbiorczym byly demodulowane i 'ksztalto¬ wane w impulsy pradu stalego sterujace lampa wzmacniacza.Lampa ta byla zatykana przez obnizenie napiecia siatki przy pomocy styków sprezyn krzywkowych na okres odpowiadajacy obrotowi bebna odbiorni¬ ka o kat 55°. Obciazenie lampy stanowil uklad RC, który sterowal przekaznikiem czasowym.Na kondensatorze napiecie utrzymywalo sie tak dlugo, jak dlugo ze wzmacniacza lampowego do¬ chodzily impulsy fazujace z nadajnika, a kat prze¬ suniecia fazowego bebnów byl wiekszy od 55°. 10 15 25 30 W chwili, gdy przesuniecie fazowe zmniejszylo sie do wartosci mniejszej od 55°, lampa na skutek zatykajacych impulsów (pochodzacych od sprezyn krzywkowych nie przenosila dalej impulsów fazu¬ jacych nadajnika, kondensator znajdujacy sie w obciazeniu tej lampy rozladowywal sie i zalaczal przekaznik czasowy z taka zwloka, aby pojawilo sie dodatnie przesuniecie fazy. Styki tego przekaz¬ nika przelaczaly napiecie zasilajace silnik odbiorni¬ ka z czestotliwoscia mniejsza od czestotliwosci na¬ piecia zasilajacego silnik nadajnika o 1,8%.W chwili, w "której zakonczyl sie impuls zatyka¬ jacy lampe i pojawil sie jednoczesnie impuls fazu¬ jacy z nadajnika przekaznik zalaczal na silnik na¬ pedowy odbiornika napiecia o czestotliwosci rów¬ nej czestotliwosci napiecia zasilajacego silnik na¬ dajnika.Ten sposób fazowania byl nieskuteczny wówczas gdy poczatkowe przesuniecie fazowe bylo mniejsze od 55°, lub brak bylo tego przesuniecia miedzy ele¬ mentami obrotowymi nadajnika i odbiornika. Bylo to wynikiem braku okreslenia przez uklad fazu¬ jacy poczatkowego przesuniecia fazowego i zalez¬ nej od tego przesuniecia reakcji ukladu. Na sku¬ tek stosowania w ukladzie fazowania ukladu RC, przekaznika czasowego i wzmacniaczy lampowych nieuniknione byly bledy fazowania, które na sku¬ tek okreslonego czasu przeznaczonego na ten cel byly nie do usuniecia.Celem wynalazku jest taki sposób fazowania, 59951^ -s ¦' '¦•¦¦ v ;.; który zapewnilby niezawodna prace ukladu fazo¬ wania przy osiagnieciu krótkiego czasu niezbedne¬ go do jego realizacji. Zadanie techniczne prowa¬ dzace do tego celu polegalo na opracowaniu spo¬ sobu fazowania, w którym nastepowaloby auto¬ matyczne okreslenie kata przesuniecia fazowego miedzy wspólpracujacymi elementami obrotowymi i wybór czestotliwosci napiecia zasilajacego silnik napedowy.Sposób automatycznego fazowania wedlug wy¬ nalazku, wspólpracujacych przez lacza przewodo¬ we lub radiowe elementów obrotowych polega na okresleniu kata przesuniecia fazowego miedzy ty¬ mi elementami i automatycznym wyborze czesto¬ tliwosci napiecia zasilajacego silnik napedowy ele¬ mentu obrotowego odbiornika, w zaleznosci od te¬ go przesuniecia. Istota sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze impuls okreslajacy polozenie elementu obrotowego nadajnika i impulsy okresla¬ jace kolejne katy przesuniecia fazowego elementu obrotowego odbiornika wzgledem punktu odniesie- sienia stanowia funkcje wejsciowe dla równolegle polaczonych ukladów realizujacych iloczyny lo¬ giczne, których funkcje wyjsciowe steruja elemen¬ tami wykonawczymi zmieniajacymi czestotliwosc napiecia zasilajacego silnik napedowy elementu obrotowego odbiornika a tym samym zmieniajacy¬ mi jego obroty synchroniczne, w ten sposób, ze gdy przesuniecie fazowe jest duze róznica czesto¬ tliwosci jest równiez duza zmniejszajac sie ze zmniejszeniem kata przesuniecia az do momentu zrównania sie predkosci obrotowych przy braku przesuniecia fazowego.Istota urzadzenia do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest to, ze uklady realizujace funkcje wejsciowe •zbudowane sa z impulsatorów sprzezo¬ nych z elementami obrotowymi nadajnika i od¬ biornika polaczonych szeregowo z jednej strony ze zródlem sygnalu ciaglego i sprzezone z drugiej strony 2 ukladami realizujacymi iloczyny logiczne zbudowanymi z pólprzewodnikowych przerzutni- ków bistabilnych o sprzezeniu diodowym.Przekazniki znajdujace sie w obwodach tych przerzutników steruja zmianami czestotliwosci na¬ piecia zasilajacego silnik napedowy elementu obro¬ towego odbiornika przez przelaczanie czestotliwo¬ sci generatora badz przez podlaczanie generatorów o róznej czestotliwosci. Powrót do stanu poczatko¬ wego zapewniaja te same przerzutniki z diodowym sprzezeniem ze zródlem sygnalu kasujacego.Sposób fazowania wedlug wynalazku i urzadze¬ nie do stosowania tego sposobu zapewniaja pelna niezawodnosc dzialania oraz duza dokladnosc i krótki czas fazowania przy pelnej automatyzacji procesu dzieki uzyskaniu ukladu nadaznego reagu¬ jacego na aktualne przesuniecie fazowe elementów obrotowym i samoczynnemu wyborowi odpowied¬ nich do tego przesuniecia czestotliwosci napiecia zasilajacego silnik napedowy odbiornika.Sposób fazowania wedlug wynalazku i przyklad realizacji tego sposobu jest przedstawiony na ry¬ sunku na którym fig. 1 przedstawia ^schemat blo¬ kowy obrazujacy sposób fazowania, fig. 2 schemat urzadzenia do realizacji tego sposobu, a fig. 3 wy¬ kres obrazujacy zmiane kata fazowego i zmiane 1 ¦¦¦ 4 ": »¦.•¦;¦•'' predkosci obrotowej odbiorpika w okresie fazowa¬ nia trójstopniowego.Impulsy Xq okreslajace polozenie elementu obro¬ towego nadajnika wzgledem stalego punktu odnie- 5 sienia oraz impulsy Y0, Yif Y2 ... Yn okreslajace- katy przesuniecia fazowego elementu obrotowego< odbiornika sa podawane na uklady I©, lif I2...I realizujace iloczyny logiczne.Elementy wykonawcze A, B, C... K sterowane 10 przez te uklady, przelaczaja generatory G0, Gu.G2 ... Gn zmieniajac tym samym czestotliwosci na¬ piecia zasilajacego silnik S napedzajacy element obrotowy odbiornika.Przy braku przesuniecia fazowego elementów 15 obrotowych impuls Xq nadajnika i Y0 odbiornika dzialaja na uklad Iq realizujacy iloczyn logiczny, który przez element wykonawczy A podaje na sil¬ nik S czestotliwosc z generatora G0 równa czesto¬ tliwosci napiecia zasilajacego silnik nadajnika i oba elementy Obrotowe beda obracaly sie z ta sama predkoscia bez przesuniecia fazowego.W trakcie fazowania trójstopniowego impulsator 1 sprzezony z elementem obrotowym 4 nadajnika napedzanego silnikiem 6 oraz impuLsatory 2, 3 sprzezone z elementem obrotowym 5 odbiornika napedzanego silnikiem 7 przekazuja impulsy do» przerzutników bistabilnych 8, 9, 10. Kazdy z tych przerzutników zadziala tylko wtedy jesli jedno¬ czesnie zostana na niego podane oba sygnaly.. 30 Wówczas elementy wykonawcze 11, 12, 13, zmienia czestotliwosc generatora 14 na odpowiednia do- wielkosci kata przesuniecia fazowego.Jesli przesuniecie fazowe cp bedzie wieksze ód V3 Jt wówczas zadziala przerzutnik 10 i element wy- 35 konawczy 13 zmieni czestotliwosc generatora 14 tak, ze predkosc obrotowa elementu wyniesie (Di.Przy przesunieciu fazowym zadziala przerzutnik 9 i element wykonawczy 12 zmieni czestotliwosc generatora tak, ze predkosc 40 obrotowa elementu wyniesie 0)2. Przy braku prze¬ suniecia fazowego przerzutnik 8 pobudzi element wykonawczy 11 zmieniajacy czestotliwosc genera¬ tora a tym samym silnika na co zrównujac tym samym predkosci obrotowe elementu obrotowego* nadajnika i odbiornika. 45 PL