Opublikowano: 18.V.1970 59908 KI. 46 d, 5/04 MKPF 01 b %\jjQ UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Witold Rozwadowski, Aleksander Szyman¬ ski Wlasciciel patentu: Biuro Konstrukcyjno-Technologiczne Zaplecza Tech¬ nicznego Motoryzacji, Warszawa (Polska) Urzadzenie rozrzadcze silnika tlokowego na sprezone powietrze Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie, roz¬ rzadcze silnika tlokowego dwustronnego dzialania na sprezone powietrze.Znane jest urzadzenie rozrzadcze silnika po¬ wietrznego dwustronnego dzialania, skladajace sie 5 z suwaka polaczonego przegubowo z lacznikiem, którego drugi koniec jest równiez przegubowo po¬ laczony z kamieniem przesuwnym opartym o spre¬ zyne. Urzadzenie to dziala na zasadzie przerzutni- ka sprezynowego, który w strefie srodkowej swo- 10 jego ruchu posiada polozenie martwe.Znane jest równiez urzadzenie rozrzadcze skla¬ dajace sie z suwaka posiadajacego trójkatne row¬ ki na obwodzie, w których umieszczone sa kulki oparte o sprezyny, których osie sa prostopadle do 15 osi podluznych suwaka. Urzadzenie to równiez dziala na zasadzie przerzutnika sprezynowego, po¬ siadajacego w strefie srodkowej polozenie mar¬ twe.Znane i powszechnie uzywane urzadzenia roz- 20 rzadcze posiadaja wady, a mianowicie: martwe polozenia, duza ilosc elementów bedacych w ru¬ chu, uderzeniowy charakter pracy, co powoduje szybkie zbijanie i wycieranie powierzchni tracych sie oraz duzy gabaryt silnika spowodowany roz- 25 budowa urzadzenia rozrzadczego. Celem wynalaz¬ ku jest usuniecie wymienionych wad, zwiekszenie zywotnosci urzadzenia rozrzadczego przez zlikwi¬ dowanie duzych nacisków na powierzchniach tra¬ cych sie, zwiekszenie czestotliwosci pracy silnika 30 przez znaczne zmniejszenie ciezaru i ilosci ele¬ mentów rozrzadu.Zgodnie z wytyczonym zadaniem urzadzenie roz¬ rzadcze sklada sie tylko z jednego lekkiego, od¬ ciazonego poprzecznie elementu ruchomego w po¬ staci tulei umieszczonej na trzpieniu z wydraze¬ niem oraz na zewnetrznej powierzchni walcowej pasowanej suwliwie do otworu w dnie cylindra.Na powierzchni zewnetrznej tuleja posiada pod- toczenie obejmujace swoimi krawedziami dwa ka- nalki w otworze w dnie cylindra. Kanalek górny polaczony jest otworami z otoczeniem, a kanalek dolny polaczony jest z przestrzenia cylindra nad tlokiem.Powierzchnia wewnetrzna tulei przylega suwli¬ wie do powierzchni zewnetrznej trzpienia i skla¬ da sie z dwóch otworów cylindrycznych o róznych srednicach, przy czym srednica w dolnej czesci tulei jest mniejsza.Podtoczenie na powierzchni zewnetrznej tulei polaczone jest otworem z przestrzenia pomiedzy uskokiem srednic trzpienia i uskokiem srednic powierzchni wewnetrznej tulei.Urzadzenie rozrzadcze o wyzej opisanej kon¬ strukcji zapewnia sprawne dzialanie silnika, tech- nologicznosc konstrukcji duza zywotnosc elemen¬ tów wspólpracujacych oraz zmniejszenie halasli¬ wosci pracy silnika.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia 59 908( przekrój podluzny silnika, a fig. 2 — odmiane jego wykonania równiez w przekroju podluznym.Jak uwidoczniono na rysunku dno cylindra po¬ siada otwór 1 o srednicy równej srednicy umie¬ szczonej w nim przesuwnej tulei, posiadajacej po¬ nizej dna cylindra podtoczenie 2. Podtoczenie • to swoimi krawedziami górna 3 i dolna 4 obejmuje kanalek 5 polaczony poprzez otwór 6 z wylotem do atmosfery 7 oraz kanalek 8 wylotu przewodu powietrznego 9 doprowadzonego do przestrzeni 10 ^"i nad tlokiem. Ponizej podtoczenia 2 tuleja posiada otwory przelotowe 1L Ponadto trzpien posiada ka¬ nalek 15 z otworami przelotowymi umieszczony powyzej dolnej plaszczyzny 16 tulei. W górnej czesci wybrania tloka znajduje sie uskok 18. Na¬ tomiast na górnej powierzchni kolnierza tulei umieszczony jest pierscien z materialu sprezyste¬ go 19.Srednica wewnetrzna 20 w czesci górnej tulei i równa jej srednica zewnetrzna w czesci górnej trzpienia sa wieksze od srednicy wewnetrznej 21 w dolnej czesci tulei i równej jej srednicy zewne¬ trznej w dolnej czesci trzpienia. Równoczesnie przestrzen pomiedzy uskokiem 22 miedzy róznymi srednicami zewnetrznymi trzpienia a uskokiem 23 miedzy róznymi srednicami wewnetrznymi tulei jest polaczona poprzez otwory 24 w tulei z prze¬ strzenia podtoczenia 2.Sprezone powietrze z wydrazenia 25 w trzpieniu poprzez kanalki z otworami 14 i .26 naplywa do przestrzeni 27 pod tlokiem cylindra powietrznego, wskutek czego nastepuje przesuniecie tloka ku górze. W koncowej fazie suwu tloka wystep pier¬ scieniowy 28 w wybraniu tloka styka sie z kol¬ nierzem tulei poprzez pierscien 29 i przesuwa tu¬ leje ku górze, w wyniku czego nastepuje przyslo¬ niecie kanalków 14 i 26 przez scianki tulei oraz kanalka 8 przez dolna krawedz 4 podtoczenia 2.Dalszy ruch tulei ku górze powoduje odsloniecie — przez jej dolna plaszczyzne 16 — kanalka 15 dzieki czemu sprezone powietrze naplywa pod tu¬ leje i przesuwa ja ku górze niezaleznie od ruchu tloka. Wielkosc przesuniecia tulei jest wystarcza¬ jaca dla wysuniecia górnej krawedzi 3 podtoczenia ponad krawedz 17 otworu w dnie cylindra przez co przestrzen 27 pod tlokiem zostaje poprzez prze¬ strzen podtoczenia 2 i kanalka 8 polaczona z wy¬ lotem do atmosfery 7.Poniewaz w miedzyczasie otwory 11 znajda sie na wysokosci kanalka 8 i kanalka z otworami przelotowymi 12 wiec przestrzen 10 nad tlokiem zostanie poprzez przewód 9 polaczona z doplywem sprezonego powietrza. W wyniku naplywu sprezo¬ nego powietrza do przestrzeni nad tlokiem przy jednoczesnym polaczeniu przestrzeni pod tlokiem z atmosfera nastapi suw powrotny tloka. W kon¬ cowej fazie tego suwu uskok 18 w wybraniu tlo¬ ka zetknie sie z pierscieniem 19 na kolnierzu tu¬ lei i zapoczatkuje ruch powrotny tulei.Krawedz 3 przesunie sie wiec ponizej krawedzi *7 otworu przez co nastapi odciecie przestrzeni 908 4 pod tlokiem z atmosfera. Z kolei przesuniecie dol¬ nej plaszczyzny tulei ponizej kanalka 15 spowo¬ duje przerwanie doplywu powietrza pod tuleje a odsloniecie kanalka 8 przez krawedz 4 oraz otwar- 5 cie kanalków doplywowych 14 i 26 bedace wyni¬ kiem dalszego przemieszczania sie tulei w dól, przywróci stan, w którym sprezone powietrze do¬ prowadzone jest do przestrzeni 27 pod tlokiem, podczas gdy przestrzen 10 nad tlokiem jest pola- io czóna z atmosfera.Ruch tloka w dól zostaje zakonczony, natomiast ruch tulei, dzieki naciskowi sprezonego powietrza, które poprzez kanalek 14 naplynelo nad jej górna plaszczyzne, trwa nadal az do chwili kiedy tule- 15 ja znajdzie sie w swym dolnym krancowym polo¬ zeniu. Kiedy tuleja osiagnie to polozenie pojedyn¬ czy cykl pracy silnika zostaje zakonczony.Odmiana rozrzadu posiada pierscien z materia¬ lu sprezystego 30 tlumiacy uderzenia tulei o dno 20 cylindra. Umieszczony on jest na tulei powyzej dna cylindra i oparty o kolnierzowy wystep 31.Takie rozwiazanie pozwala wykorzystac pierscien tlumiacy uderzenia tulei równiez do uszczelnienia / otworu 1 w dnie cylindra. 25 PL