Opublikowano: 15.VI.1970 59902 KI. 81 e, 78 MKP B 65 g UKD Twórca wynalazku: mgr Boleslaw Fiminski x Wlasciciel patentu: Okregowy Zarzad Zakladów „Technomag", Poznan (Polska) Urzadzenie odrzutowe do zmiany kierunku i ksztaltu strugi materialów sypkich przy ladawaniu ciaglym, zwlaszcza strugi ziaren zbóz, nasion straczkowych i tym podobnych przy ladowaniu krytych wagonów towarowych 1 2 Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie odrzu¬ towe do zmiany kierunku i ksztaltu strugi ma¬ terialów sypkich przy ladowaniu ciaglym, zwlasz¬ cza strugi ziaren zbóz, nasion straczkowatych i tym podobnych przy ladowaniu krytych wagonów towarowych.Znany sposób zaladowywania i równomiernego rozdzielania materialów sypkich zwlaszcza ziaren zbóz i nasion straczkowych i tym podobnych w krytych wagonach towarowych, a takze w pla¬ skich magazynach i okretach polega na powodo¬ waniu zmiany kierunku przemieszczania strugi zia¬ ren w obrebie wagonu czy magazynu, do którego ziarna przeniesione zostaly pneumatycznie, hydra¬ ulicznie, badz przenosnikami dowolnego typu czy wreszcie przewodem albo korytem spustowym. Do powodowania zmiany kierunku przemieszczania i (lub) ksztaltu strugi ziarna stosowane sa miedzy innymi urzadzenia zaopatrzone w bebny lub kola odrzutowe. Przykladowe urzadzenie zlozone jest z kola lub kilku kinematycznie sprzezonych i wspól¬ bieznie w plaszczyznie poziomej obracanych kól zaopatrzonych w priomieniowo na ich powierzchni osadzone lopatki, sluzace do obraioania ziaren zbo¬ za przenoszonych w sposób ciagly na powierzchnie tych kól oraz do odrzucania ich sila odsrodkowa na zewnatrz.Stosowanie tego urzadzenia nie pozwala jednak na zupelnie równomierne rozdzielenie ziaren w ladowanym wagonie. Rozrzucane bowiem ziarna we wszystkich kierunkach lub w przypadku sto¬ sowania oslon — ciagle w jednym kierunku, two¬ rza haldy lub zwaly, które musza byc nastepnie 5 wyrównywane mechanicznie lub recznie. Technicz¬ na przyczyna istnienia tej niedogodnosci jest wa¬ dliwe uksztaltowanie lopatek odrzucajacych ziar^ na, a takze niewlasciwy wybór prawie calej po¬ wierzchni kól odrzutowych do opadania strugi 10 ziarna przenoszonego w sposób ciagly ze zbiorni¬ ka, co powoduje odrzut sila odsrodkowa ziaren w kierunku promieniowym, a wiec we wszystkich kierunkach, a wiec i tworzenie sie hald lub zwa¬ lów. Nie usuwa tego skutecznie osloniecie czesci 15 kól odrzutowych oslonami, ale stwarzac moze po¬ wazne zaburzenia w uzyskaniu pozadanego kie¬ runku i (lub) ksztaltu przemieszczanej strugi zia¬ ren.Celem wynalazku jest usuniecie podanych nie- 20 dogodnosci znanego rozwiazania, czyli zapewnie¬ nie w trakcie ladowania ciaglego ziaren ich rów¬ nomiernego rozdzielania w ladowanym wagonie.Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie zadanie wlasciwego uksztaltowania i polaczenia roboczych 25 elementów urzadzenia odrzutowego, przede wszy¬ stkim zas lopatek i oslon, a takze zadanie usta¬ lenia scisle tej czesci powierzchni kól odrzutowych, na która powinna byc przenoszona struga ziaren ze zbiornika w celu powodowania zmiany kierun- so ku i (lub) ksztaltu tej strugi tylko sila uderzenia 599023 wirujacych lopatek — zatem sila prostopadla do sily odsrodkowej.Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanych niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wyna¬ lazkiem w ten sposób, ze skonstruowano urzadze¬ nie odrzutowe iskladajace sie ze znanych w zasa¬ dzie kól odrzutowych z osadzonymi promieniowo na ich powierzchni lopatkami do obracania ziaren materialu sypkiego oraz do odrzucania ich na zew¬ natrz, jednakze uksztaltowanych i polaczonych w nowy, celowy sposób. Mianowicie powierzchnie na¬ tarcia lopatek odrzutowych tworzy plaszczyzna lub zbiór ¦plaszczyzn stycznych w kierunku promienio¬ wym do linii prostej,' albo do dowolnej krzywej drugiego stopnia w kierunku zas prostopadlym do niego równiez ido linii prostej albo do dowolnej krzywej drugiego stopnia, przy czym proste stycz¬ ne do powierzchni natarcia w plaszczyznie prze¬ kroju poprzecznego lopatek odrzutowych isa uchy¬ lone ido powierzchni kola odrzutowego) pod katem mniejszym od 90 stopni ale wiekszym od zera stop¬ ni, (równoczesnie zas w osi obrotu kola odrzutowe¬ go osadzona jest obrotowo oslona oslaniajaca od spodu i w plaszczyznach prostopadlych do powierz¬ chni kola odrzutowego czesci powierzchni tego ko¬ la, co zapobiega rozrzutowi czesci materialu w in¬ nych kierunkach niz zamierzony, przy czym odrzut materialu sypkiego w zadanym kierunku powo¬ duje uderzenie powierzchnia natarcia na calej dlugosci ziaren przemieszczanych w sposób cia¬ gly z ruchomo osadzonego nad kolem odrzuto¬ wym przewodu na te scisle okreslona czesc nieoslonietej powierzchni tego kola o ksztalcie na przyklad elipsy, której polozenie wyznacza pro¬ mien kola odrzutowego przechodzacy mniej wiecej przez srodek tej czesci powierzchni, a poprowa¬ dzony do punktu stycznosci stycznej do kola od¬ rzutowego w jego czesci nieoslonietej mniej wie¬ cej równolegle do zamierzonego kierunku rzutu materialu sypkiego po paraboli.Takie skojarzenie funkcjonalne podanych wyzej srodków technicznych umozliwia osiagniecie plyn¬ nej zmiany 'kierunku i ksztaltu strugi przemiesz¬ czanego materialu regulowanej zmiana kierunku przemieszczania strugi ziarna na scisle okreslona czesc nieoslonietej powierzchni kola odrzutowego, a zatem zapewnia równomierne rozdzielanie w trakcie ladowania ciaglego materialów sypkich, zwlaszcza ziaren zbóz, nasion straczkowatych i tym podobnych w trakcie ladowania' krytych wagonów towarowych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony sche¬ matycznie na rysunku stanowiacym ilustracje uzy¬ tecznego przykladu wykonania wynalazku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawiam przekrój urzadzenia od- rzutpwegoi w plaszczyznie poprowadzonej przez os obrotu kola odrzutowego, fig. 2 — widok urzadze¬ nia z góry, fig. 3 — przekrój czesci nieoslonietej powierzchni kola odrzutowego, na która przykla¬ dowo przemieszczana jest struga ziaren z przewo¬ du doprowadzajacego w plaszczyznie przechodza¬ cej mniej wiecej przez srodek tej powierzchni pro¬ stopadle do osi podluznej lopatki odrzucajacej, zas fig. 4, 5 i 6 — przykladowe ksztalty przekroju 4 poprzecznego lopatek w szczególnosci, ich powierz¬ chni natarcia.Urzadzenie odrzutowe wykonane wedlug wyna¬ lazku sklada isie z kola odrzutowego 1 osadzonego 5 w plaszczyznie poziomej, na którego powierzchni rozmieszczono promieniowo lopatki odrzutowe 2.Kolo 'odrzutowe 1 z lopatkami 2 osadzone jest obro¬ towo na pionowej osi 3, na której osadzona jest tez obrotowo oslona 4. Oslona ta zakrywa od spo- io du i z boku ponad polowe powierzchni kola od¬ rzutowego 1, przy czym przez obrót oslony 4, a nastepnie jej unieruchomienie mozna odslaniac lub zaslaniac dowolna czesc powierzchni kola odrzu¬ towego 1. W zaleznosci, od zadanego ksztaltu prze- 15 kroju poprzecznego i podluznego strugi ziaren od¬ rzucanych lopatkami 2 ich powierzchnia natarcia 6 moze miec postac plaszczyzny lub zbioru plasz¬ czyzn stycznych w kierunku promieniowym do li¬ nii prostej, albo do dowolnej krzywej drugiego 20 stopnia, w kierunku zas prostopadlym do niego równiez do linii prostej albo do dowolnej krzy¬ wej drugiego stopnia, przy czym proste styczne do powierzchni natarcia 6 w plaszczyznie przekro¬ ju poprzecznego lopatek odrzutowych 2 sa nachy- 25 lone do powierzchni kola odrzutowego 1 pod ka¬ tem mniejszym od 90 stopni ale wiekszym od zera stopni. W omawianym przykladzie wykonania wy¬ nalazku —. co uwidoczniono na rysunku na fig. 2 i fig. 3 — powierzchnia natarcia 6 posiada w kie¬ go runku promieniowym i prostopadlym do niego kierunku postac wycinków paraboli, co — jak wy¬ kazaly doswiadczenia — pozwala osiagnac szcze¬ gólnie korzystny zasieg rzutu strugi o przekroju wydluzonej elipsy. 35 Material sypki — na przyklad ziarna zbóz — przenoszony jest na powierzchnie obracajacego sie kola odrzutowego 1 w sposób ciagly przewodem 5.Jak wykazaly doswiadczenia — miejsce opadania strugi ziaren na powierzchnie obracajacego sie ko- 40 la odrzutowego 1 nie moze byc przypadkowo do¬ brane. Ustalono doswiadczalnie, ze struga opada¬ jacych ziaren winna miec w przekroju poprzecz¬ nym najlepiej postac elipsy lub kola, którego sred¬ nica nie jest wieksza od promienia kola odrzuto- 45 wego 1 i winna opadac na czesc nieoslonietej po¬ wierzchni tego kola 1, najkorzystniej jednak — li¬ czac w kierunku obrotu kola odrzutowego 1 — w miejscu, gdzie konczy sie oslona 4.Przypadek ten zilustrowano na rysunku na fig. 2, 50 na którym na tle kola odrzutowego 1 znajduje sie zakreskowana elipsa. Doswiadczalnie ustalono tez, ze kierunek odrzutu opadajacej z przewodu 5 stru¬ gi ziaren jest mniej wiecej równolegly do stycz¬ nej do kola odrzutowego 1 poprowadzonej prosto- 55 padle do promienia tego kola 1 przechodzacego mniej wiecej przez srodek powierzchni, na która opada struga ziaren z przewodu 5.Na rysunku na fig. 2 zaznaczono to strzalkami.Wynika stad -wniosek, ze w 'celu uzyskania ma¬ co ksymalnego rozproszenia odrzucanych powierzch¬ nia natarcia 6 ziaren, a wiec w celu uzyskania równomiernego ich rozdzielania w ladowanym na przyklad krytym wagonie towarowym — korzy¬ stnie jest kiedy opadajaca z przewodu 5 struga B5 ziaren kierowana jest na nastepujace po sobie59902 6 czesci nieoslonietej ipowierzchni kola odrzutowego 1 na dlugosci na przyklad pól obwodu tego kola 1.Efekt tego zabiegu irnoze byc spotegowany przez powodowanie równoczesnie przesuwania oslony 4 do polozenia jej wzgledem powierzchni, na która opada struga ziaren z przewodu 5 identycznie jak omówiono wyzej i przedstawiono na rysunku na fig. 2. Naped kola odrzutowego 1 nastepuje przez prosta przekladnie pasowa 7 z silnika elektryczne¬ go 8.Doswiadczalnie ustalono ponadto, ze kolo od¬ rzutowe 1 i lopatki 2 moga byc wykonane z do¬ wolnego — o odpowiedniej wytrzymalosci — ma¬ terialu, jednakze korzystnie jest kiedy zwlaszcza lopatki odrzutowe lub ich powierzchnia natarcia 6 wykonane isa z odpowiednio sprezystego i podat¬ nego na odksztalcenia materialu, na przyklad kie¬ dy wykonane sa z twardej gumy.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony tyl¬ ko do opisanego szczególowo i przedstawionego na rysunku przykladu jego wykonania w calosci i szczególach lub ich kombinacji, albo do stosowa-, nia razem wszystkich jego cech, lecz obejmuje równiez stosowanie oddzielne pojedynczych cech i odmiany opisanych i przedstawionych na rysun¬ ku propozycji o ile nie wykraczaja one poza za¬ kres podstawowej mysli wynalazku.Zgodnie z jednym z mozliwych dalszych przykla¬ dów, kolo odrzutowe, lopatki odrzutowe i (lub) ich powierzchnie natarcia moga byc wykonane z in¬ nego sprezystego i podatnego na odksztalcenia tworzywa niz guma — na przyklad moga byc wy¬ konane z kauczuku, tworzywa sztucznego albo me¬ talu. Na powierzchni kól odrzutowych moze byc promieniowo rozmieszczonych w zasadzie dowol¬ na liczba lopatek odrzutowych — niekoniecznie piec jak w przykladzie przedstawionym na rysun¬ ku. Ponadto mozna zestawiac dwa lub kilka kól odrzutowych, które wspólbieznie lub przeciwbiez¬ nie isprzezone pracowac beda w innym przykladzie urzadzenia .wykonanego wedlug wynalazku. PL