Pierwszenstwo: Opublikowano: 07.IX.1967 (P 122 500) 10.VI.1970 59832 KI. 32 a, 37/00 MKP C 03 b CZYTELNIA *_hk\w f666.198L ^; Wspóltwórcy wynalazku i wspólwlasciciele patentu: Jan Joze, Lubljana (Jugoslawia) Ivan Pokorn, Zabnica (Jugoslawia) Tomo Cavic, Skofja Loka (Jugoslawia) Urzadzenie przedzalnicze do wytwarzania welny mineralnej ze stopionych mineralów Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie prze¬ dzalnicze do wytwarzania welny mineralnej ze stopionych mineralów, które porusza sie po pro¬ wadnicach za posrednictwem elastycznych kól i które za posrednictwem elementu laczeniowego mocuje sie do kanalu ssacego. Urzadzenie sklada sie z dwóch ulozyskowanych równolegle osi wew¬ natrz pustych, które obracaja sie w przeciwnych kierunkach z predkoscia co najmniej 6000 obrotów na minute i wyposazone sa w tarcze. Stopione mineraly doprowadza sie za pomoca urzadzenia chlodzonego woda w odnosnym punkcie obwodu jednej tarczy, oddalonym od powierzchni syme¬ trycznej pomiedzy tarczami o 1/3 odleglosci tej powierzchni od osi tarczy.Pomiedzy plaszczem osi a wiencem tarczy umieszczona jest pokrywa, tworzaca razem z wew¬ netrzna powierzchnia tarczy pusta przestrzen, do której doplywa przez promieniowe otwory osi woda, a przez odpowiednie otwory w pokrywie ulatnia sie para wodna. W celu regularnego dzia¬ lania urzadzenia, istotna jest takze odleglosc po¬ miedzy obydwoma wewnetrznymi punktami obwo¬ du, która wynosi korzystnie maksymalnie 10% srednicy poszczególnej tarczy. Charakterystyczne jest równiez wykonanie rowków srednicowych na wiencach tarcz, które musza byc do 3 mm glebokie i 3 mm szerokie.W najstarszym sposobie przedzenia sztucznych wlókien mineralnych przewidziany jest doplyw 10 15 20 25 30 masy stopionej do srodka szybko obracajacej sie, ogrzewanej tarczy szamotowej, posiadajacej blisko siebie polozone srednicowe naciecia. Niedogodnosc tego rozwiazania polega na tym, ze stopiona masa mineralna musi miec wysoka lepkosc, a z masy tej moze byc wytwarzane wlókno o grubosci ponad 0,02 mm. Dalsza niedogodnosc polega na tym, ze w przypadku welny ze zwyklego zasadowego szkla mozna stosowac tylko latwo topliwy bazalt (sposród naturalnych mineralów).Inne znane rozwiazania przewiduja wdmuchiwa¬ nie stopionej masy poprzez róznego rodzaju dysze za pomoca pary lub powietrza. Jezeli stopiony stru¬ mien mineralu uderza prostopadle na pare lub na strumien powietrza, to wówczas wytwarza sie krótkowlóknista welne zuzlowa. Jezeli jednak para lub strumien powietrza i stopiona masa poruszaja sie w jednakowym kierunku, to wówczas urzadze¬ nie moze sluzyc nie tylko do wytwarzania welny szklanej, lecz takze welny mineralnej. Pierwszy sposób zostal zaniechany wskutek welny krótko- wlóknistej, natomiast wytwarzanie wedlug drugie¬ go wymienionego sposobu jest bardzo skompliko¬ wane i kosztowne.W innych znanych urzadzeniach do przedzenia welny ze stopionych mineralów stosuje sie sile odsrodkowa. Urzadzenia te maja osie obracajacych sie tarcz, ustawione skosnie lub w plaszczyznie poziomej. Skosnie obracajace sie tarcze stosuje sie do materialów o malej lepkosci, a oprócz tego 59832^832 rodzaju wirówka musi byc dodatkowo ogrzewana.W innego rodzaju urzadzeniach tarcze musza byc wykonane ze specjalnie stopionej stali i musza byc wyposazone w skomplikowane chlodzenie oraz sa stosowane tylko do mineralów o niskiej lepkosci, poniewaz srednica tarcz jest takze stosunkowo mala Dalsza niedogodnosc tych urzadzen polega takze na skomplikowanej konstrukcji lozysk sliz¬ gowych.Celem wynalazku jest skonstruowanie uprosz¬ czonego urzadzenia, bez koniecznosci uzycia spe¬ cjalnego materialu . konstrukcyjnego, do obróbki wszystkich zuzli metalurgicznych,. nadajacego sie takze do zuzli wielkopiecowych i do przedzenia materialów silikatowych jak diabaz, bazalt, szary piaskowiec i inne mineraly, a takze do przedzenia zwyklego szkla zasadowego, jak równiez wolnego od alkaliów szkla beru i do przedzenia mas za¬ wierajacych kaolin, a ponadto innych trudno top- liwych mas o wysokiej8 temperaturze topnienia.Dalszym celem wynalazku jest wytwarzanie dlugo- wlóknistej welny wysokogatunkowej z mozliwie mala domieszka resztek zuzla, przy jednoczesnej mozliwosci wylaczania urzadzenia w prosty sposób w czasie przedzenia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony jako przyklad wykonania na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przodu, fig. 2 — urzadzenie w przekroju podluz¬ nym, wzdluz osi tarczy, a fig. 3 — urzadzenie w przekroju poprzecznym.Na fig. 1—3 urzadzenie wedlug wynalazku jest oznaczone cyfra 1, a lacznik cyfra 2. Urzadzenie 1 jest polaczone z tunelem ssacym 3 za pomoca lacznika 2. Dla kadzi 4 na stopiony mineral jest przewidziane jezdne podwozie 5. Stopiony mineral doprowadza sie do koryta 25 przez otwór wyply¬ wowy. Urzadzenie 1 jest umieszczone na podstawie szynowej 7 i wyposazone w rury doplywowe 8 do wody chlodzacej. Cale urzadzenie jest osloniete obudowa 9, wykonana z grubej blachy, w celu uzyskania wiejkszego ciezaru, a tyim samym zmniej¬ szenia drgan w czasie ruchu przy duzej liczbie obrotów. Z tych samych powodów obudowa urza¬ dzenia jest przewozna na elastycznych kólkach 10.Na dzwigarach 11 rusztowania sa zamocowane na elastycznych podkladach 12 lozyska 13, z któ¬ rych, co najmniej jedno lozysko jest chlodzone wo¬ da na kazdej osi. W lozyskach 13 obracaja sie wewnatrz puste osie 16, 17, napedzane przez na¬ pedowy silnik elektryczny 15 poprzez naped 14 za pomoca kól pasowych rowkowych do pasów klinowych. Na pustych wewnatrz osiach 16, 17 sa osadzone tarcze 18, 19. Kazda tarcza jest zamknieta od wewnatrz oslona 20, która przebiega od plaszcza osi 16 lub 17 az do wienca tarczy 18 lub 19. Po¬ miedzy ta oslona a wewnetrzna sciana tarczy 18 lub 19 tarczy powstaja wewnatrz puste przestrze¬ nnie 21; do których doplywa przez otwory osiowe 22 woda.Oslona 20 ma na obwodzie zewnetrznym otwory 23, przez które odprowadzona jest odparowana wo¬ da chlodzaca. Obie tarcze 18, 19 maja na obwodzie równomiernie rozdzielone rowki srednicowe 24, które musza byc 3 mm glebokie i 3 mm szerokie.Koryto doprowadzajace 25 jest wyposazone w dzwignie 26, przy pomocy- której Test ustawione na odpowiedni odnosny punkt obwodu tarczy. 5 Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w naste¬ pujacy sposób: Kadz 4 wypelniona stopionym mineralem z ze¬ liwiaka jest doprowadzana za pomoca suwnicy pomostowej. Suwnica wyladowuje kadz 4 na pod- io wozie 5. Urzadzenie 1 zostaje przesuniete na bok, a nastepnie ustawione na odpowiednia odleglosc za pomoca elastycznych kól 10, toczacych sie po szynach umocowanych na podstawie 7. Z chwila wykonania prac przygotowawczych laczy sie znowu 15 urzadzenie 1 za pomoca elementu laczacego 2 z tu¬ nelem ssacym 3, po czym wprawia sie w ruch mocne, nieuwidocznione na rysunku ekshaustory tunelu ssacego 3. Za pomoca dzwigni recznej 26 ustawia sie z kolei koryto doprowadzajace 25 na 20 odnosny punkt obwodu tarczy, na przyklad 18.Punkt ten jest oddalony przewaznie od plasz¬ czyzny symetrycznej pomiedzy dwiema tarczami o 1/3 odleglosci tej plaszczyzny od osi tarczy. Od¬ leglosc pomiedzy obydwoma punktami obwodu 25 wynosi przewaznie maksymalnie 10% srednicy po¬ szczególnej tarczy. Przewodami nurowymi 8 woda chlodzaca plynie do lozyska 13 i dalej do pustej przestrzeni 21 tarcz 18 i 19. Wskutek wysokiej temperatury stopionych materialów i duzej pred- 30 kosci woda paruje i przedostaje sie przez otwo¬ ry 23 w oslonie 20. Stopiony mineral, który doply¬ wa na tarcze 18 w kierunku strzalki a, uderza czesciowo o tarcze 19 w kierunku strzalki b i od¬ plywa z powrotem, poniewaz tarcze obracaja sie 35 w kierunku strzalki A i B. Podcisnienie wytwo¬ rzone w laczniku 2 wskutek uruchomienia dwóch silnych ekshaustorów usuwa wyprzedzone wlókno do tunelu ssacego 3 w kierunku strzalki C, D, na koncu którego wlókna zostaja uformowane w ma- 40 ty odpowiedniej grubosci, zwiniete w rolki i przy¬ gotowane do wysylki.Za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku moze byc przerobione na godzine od 500 do 1500 kg stopionego mineralu. Uzysk zalezy od stezenia 45 kwasu. Jezeli stopiona masa mineralu posiada niski stopien lepkosci, to wówczas tworzy sie czesc masy przy przedzeniu w postaci granulek, które przez sile odsrodkowa sa usuwane pod urzadze¬ niem w kierunku strzalki E. Jest przy tym wska- 50 zane umieszczenie, w kierunku odsrodkowego roz- prysku, kanalu splukujacego z woda biezaca, która odprowadza te resztki bezposrednio do kanalizacji.Za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku moz¬ na przasc wlókna o grubosci od 0,004 do 0,005 mm. 55 Przy tej jakosci wlókien wystarczy, jezeli obie tarcze obracaja sie z predkoscia okolo 6000 obro¬ tów na minute. Wskutek tego obie tarcze moga byc wykonane ze zwyklej stali. Do obróbki mine¬ ralów o wysokiej temperaturze topnienia i do wy- 60 twarzania wlókien cienszych tarcze musza byc wy¬ konane z wysokostopowej stali, która wytrzymuje wyzsze temperatury i wieksza liczbe obrotów.Mozliwosc regulacji dlugosci wlókien zalezy takze od nastawienia predkosci obrotu obu tarcz. 65 Jezeli obie tarcze obracaja sie w tym samym kie-59832 6 runku, to wówczas wytwarza sie najdluzsze wlók¬ na. Jezeli natomiast jedna z tarcz obraca ?ie wol¬ niej niz tarcza druga, to wówczas otrzymuje sie wlókna krótsze.Urzadzenie wedlug wynalazku jest bardzo proste w obsludze, pomimo duzych obrotów, oraz zmie¬ niajacego sie obciazenia i temperatury, zbyteczne jest stosowanie specjalnych lozysk slizgowych.Bardzo proste jest takze chlodzenie woda. Urza¬ dzenia te bedace w ruchu moga obslugiwac rów¬ niez przyuczeni robotnicy. PL