Opublikowano: 31.111.1970 59549 KI. 47 g1, 17/26 MKP F 16 k Mlik UKD Twórca wynalazku: dr inz. Karol Reich Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Zawór bezpieczenstwa do ukladów hydraulicznych Przedmiotem wynalazku jest zawór bezpieczen¬ stwa do ukladów hydraulicznych zabezpieczajacy przed przeplywem cieczy w przypadku, kiedy cis¬ nienie dynamiczne cieczy przekracza ustalona war¬ tosc.Znane sa zawory bezpieczenstwa zlozone z ele¬ mentu zamykajacego i sprezyny umieszczone w obu¬ dowie zaworu tak, ze nacisk sprezyny na element zamykajacy powoduje zamkniecie zaworu. Zawory te umozliwiaja przeplyw cieczy tylko w jednym kierunku.W ukladach hydraulicznych sterowania i napedu zwlaszcza w górnictwie, istnieje koniecznosc stoso¬ wania zaworów bezpieczenstwa, które pozwalalyby na swobodny przeplyw cieczy w obydwu kierun¬ kach, natomiast uniemozliwialy przeplyw cieczy w przypadku, gdy jej cisnienie dynamiczne prze¬ kracza ustalona wartosc. Zawory takie nie sa znane.Celem wynalazku jiest rozwiazanie zaworu bezpie¬ czenstwa dwukierunkowego, stabilizujacego prze¬ plyw cieczy i zabezpieczajacego urzadzenie hydrau¬ liczne przed uderzeniami hydrodynamicznymi. Cel ten zostal spelniony dzieki zastosowaniu sprezyny do otwierania, a nie do zamykania zaworu.Zawór wedlug wynalazku spelnia zadanie przy dowolnym znanym uksztaltowaniu elementu zamy¬ kajacego oraz odpowiednim do niego uksztaltowaniu siedziska, jednakze element zamykajacy wykonany z cienkiej plytki, która stanowi krazek z wystaja¬ cymi z niego prowadnikami, okazal sie najkorzyst- 25 30 niejszy ze wzgledu na mala bezwladnosc, dzieki czemu zawór szybko reaguje na wzrost cisnienia dynamicznego cieczy zamykajac sie samoczynnie i otwiera sie natychmiast po jego zaniku.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia osiowy przekrój zaworu, fig. 2 — ele¬ ment zamykajlacy w widoku poosiowym, a fig. 3 — element zamykajacy w widoku bocznym.W obudowie 1 zaworu uksztaltowane jest sie¬ dzisko 2, z którym wspólpracuje plytkowy element zamykajacy w postaci krazka 3. Sprezyna 4 wywiera na krazek 3 sile w kierunku oddalania go od sie¬ dziska 2. Sruba 5 sluzy do nastawiania nacisku sprezyny 4. Krazek 3 ma mniejsza srednice niz srednica wewnetrzna obudowy 1, a prowadniki 6 wystajace promieniowo z tego krazka i zagiete pod katem prostym stykaja sie ze sciana wewnetrzna obudowy, odgrywajaca w stosunku do nich role pro¬ wadnicy.Dzialanie zaworu wedlug wynalazku jest nastepu¬ jace: Zawór jest stale otwarty poniewaz sprezyna 4 odsuwa krazek 3 az do oparcia prowadników 6 o przestawny pierscien 7. Przeplyw o nadmiernej predkosci i o kierunku przeciwnym niz kierunek na¬ cisku sprezyny 4 wywiera nacisk na krazek 3, prze¬ suwajac go w drugie krancowe polozenie do styku z siedziskiem zaworowym 2, pokonujac opór spre¬ zyny 4. Nastepuje przy tym zamkniecie zaworu. 59 54959 549 Z chwila zaniku cisnienia dynamicznego cieczy sprezyna 4 przesuwa krazek do polozenia wyjscio¬ wego czyli otwiera zawór.Azeby dostosowac czulosc zaworu do wielkosci cis¬ nienia dynamicznego, na które ma on reagowac, na¬ stawia sie nacisk sprezyny 4 sruba 5 oraz w miare potrzeby regulujle sie wielkosc maksymalnego ot¬ warcia przez wkrecenie lub wykrecenie pierscienia 7.Praktyka wykazala, ze zawór bezpieczenstwa za¬ pewnia stabilna prace urzadzen hydraulicznych za¬ bezpieczajac ich elementy przed uderzeniami hydro¬ dynamicznymi. PL