Pierwszenstwo: 04.VI.1966 Czechoslowacja Opublikowaao: 10.1V.1970 59468 KI. 63 d, 8 MKP B 60 b UKD %}tt Wspóltwórcy wynalazku: inz. Pet*»r Spousta, inz. Zdzislaw Mendza, inz.Jiri Stejskal Wlasciciel patentu: Polsko-Czechoslowacki Osrodek Badawczo-Rozwojo¬ wy Ciagników, Brno (Czechoslowacja) Urzadzenie do zmiany rozstawu kól pojazdów mechanicznych, zwlaszcza ciagników i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do zmia¬ ny rozstawu kól pojazdów mechanicznych, zwlasz¬ cza ciagników, które umozliwia latwa zmiane roz¬ stawu kól tylnych a jednoczesnie zabezpiecza wy¬ brany i nastawiony rozstawkól. 5 Dla róznych prac w rolnictwie jest rzecza nie¬ zbedna, aby ciagniki rolnicze byly wyposazone w urzadzenia dla zmiany rozstawu kól, poniewaz od¬ leglosci pomiedzy rzedami kultur rolniczych sa rózne. 10 Zmiana rozstawu przednich kól ciagnika uzyski¬ wana jest przewaznie przez wysuwanie lub wsu¬ wanie zwrotnic kól w przedniej osi.Zmiana rozstawu tylnych kól jest bardziej zlo¬ zona i trudniejsza. Zmiana ta uzyskiwana jest naj- 15 czesciej przez obrót tarcz kól lub przez zmiane wzajemnego polozenia tarczy w stosunku do zlacz mocujacych polaczonych na stale z obrecza. Za¬ sadnicza .niewygoda tego sposobu jest koniecznosc podniesienia tylnej osi, zdjecie kól, ponowne Ich 20 zalozenie i opuszczenie ciagnika na kola.Czynnosc ta trwa dosc dlugo i jest takze uciazli¬ wa, zwlaszcza przy zastosowaniu wiekszego ogu¬ mienia oraz dodatkowych obciazników.Dla unikniecia tych uciazliwych prac stosuje sie 25 kilka sposobów zmiany rozstawienia tylnych kól i to przy wykorzystaniu mocy silnika ciagnika i bez zdejmowania tylnych kól.W tych rozwiazaniach zazwyczaj obrecz polaczo¬ na jest z tarcza za pomoca zlacz, które zapewniaja 30 przeniesienie momentu napedowego na kola i przy ustawaniu rozstawu umozliwaja przesuwanie sie obreczy z opona wzgledem tarczy.Na tarczy lub na obreczy wykonane sa srubowe prowadnice, na których prowadzona jest tarcza lub obrecz za posrednictwem wymienionych zlacz.Zmiana rozstawu dokonana jest w ten sposób, ze najpierw luzuje sie zlacza pomiedzy tarcza i ob¬ recza a. nastepnie po wlaczeniu biegu do przodu lub do tylu przy pomocy silnika ruszamy ciagni¬ kiem, dzieki czemu nastapi przesuniecie obreczy wzgledem tarczy po srubowych prowadnicach. Wy¬ nikiem tego jest osiowe przesuniecie kola wzgledem osi, a tym samym dojdzie zmiany rozstawu kól.Nastepnie polaczenie pomiedzy tarcza a obrecza dociskamy za pomoca zlacz. Okreslona wielkosc rozstawu ustala sie przedtem przy pomocy prze¬ stawnych zderzaków.Dla zapewnienia prawidlowego dzialania w cza¬ sie eksploatacji istotna sprawa jest odpowiednia konstrukcja zlacz.W urzadzeniu wedlug patentu glównego Nr 56031 zlacze tworzy wspornik, skosnie sciety walec two-. rzay klin i sruba zaciskajaca klin, przy czym 'wspornik jest przymocowany do tarczy.We wsporniku jest wykonane skosne wyciecie.Wyciecie to jest spiralne, zgodne z pochyleniem spirali prowadnic na obreczy.Skosnym scieciem Mina zapewnione jest promie¬ niowe rozpieranie powodujace trwale polaczenie 594683 tarczy z Obrecza poprzez wspornik, klin i prowad¬ nice obreczy. Promieniowe rozpieranie uzyskuje sie przez wcisniecie klina imiedzy wspornik a prowad¬ nice za pomoca sruby.Przedstawione urzadzenie wedlug patentu glów¬ nego ma te niewygode, ze wymaga demontazu wsporników przy odlaczaniu obreczy z opona od tarczy a ponadto w eksploatacji istnieje mozliwosc zakleszczania sie klina w otworze wspornika ze wzgledu na zanieczyszczenia. Przy zastosowaniu te¬ go urzadzenia do ciagnika rolniczego wymagany jestrówniez demontaz obciazników dociazajacych Mkola^-w celu umozliwienia kontroli dokrecania srub zaciskajacych Miny, które ustawione sa skosnie do osi kola, co znacznie utrudnia obsluge.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedo¬ godnosci wystepujacych w konstrukcji wedlug pa¬ tentu glównego przez zastapienie klina walcowego typowym klinem o jednakowym pochyleniu plasz¬ czyzn oporowych, oraz przez zmiane polozenia plaszczyzny oporowej prowadnicy z równoleglej do osi kola na pochylona pod katem odpowiada¬ jacym katowi pochylenia plaszczyzn oporowych klina.W rozwiazaniu wedlug wynalazku klin jest ele¬ mentem rozpierajacym, promieniowo zaciskajacym wspornik z prowadnica a jednoczesnie dodatkowo zaciskajacym poosiowo prowadnice do plaszczyzny oporowej wspornika. Sruba sciagajaca klin jest w polozeniu prostopadlym do prowadnicy. Takie polozenie sruby umozliwia kontrole dokrecania i zmiane rozstawu bez potrzeby zdejmowania ob¬ ciazników kól, demontowanie obreczy z opona bez koniecznosci odkrecania tarcz oraz dodatkowe za¬ ciskanie boczne prowadnic przy pomocy zlacz.Przyklad urzadzenia wedlug wynalazku przed¬ stawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia przekrój przez os kola, fig. 2 — widok kola z boku, fig. 3 — szczegól zlacza, fig. 4 — przekrój A—A z fig. 3.Wspornik 1 jest za pomoca sruby 3 na stale polaczony z tarcza kola 2. Do wspornika 1 za po¬ moca osiowo ulozonej sruby 4 zamocowany jest klin 5. Wspornik 1 i klin 5 obejmuja srubowa prowadnice 6, która przymocowana jest do obre¬ czy 7, niosacej opone 17.Jedna z listew zaopatrzona jest w otwory 8, które sluza do zamocowania zderzaków 9. Sru¬ bowa prowadnica 6 zaopatrzona jest w skosna po¬ wierzchnie 10, która przechodzi w górna powierzch¬ nie pomocnicza 11. Wspornik 1 posiada powierzch¬ nie przylegania 12, powierzchnie pomocnicza 13, powierzchnie oporowe 14 i powierzchnie docisko¬ wa 18. Pomiedzy wspornik 1 i srubowa prowad¬ nice 6 wlozony jest klin 5 majacy odpowiednie powierzchnie przylegania. Klin 5 jest zamocowany do wspornika 1 sruba 4, która jest wahliwie ulo¬ zona w wsporniku 1.Tarcza kola 2 polaczona jest z pólosia napedo¬ wa 15 przy pomocy srub 16. Moment napedowy przenoszony jest z pólosi napedowej 15 na tarcze kola 2 i stad na wspornik 1, a przez klin 5 na srubowa prowadnice 6, z srubowej prowadnicy 6 na obrecz 7 i opone 17. Wspornik 1 jest zaopatrzo¬ ny w powierzchnie przylegania 12, o która opiera sie klin 5. 59468 4 Klin ten prowadzony jest na bokach za pomoca powierzchni oporowych 14. Powierzchnia pomoc¬ nicza 13 sluzy do przesuwania po górnej powierz¬ chni pomocniczej 11 srubowej prowadnicy 6 przy 5 zmianie rozstawu kól.Powierzchnia oporowa 18 opiera sie o bok sru¬ bowej prowadnicy 6 i ogranicza mozliwosc bocz¬ nego bilcia do minimum. We wsporniku 1 jest wah¬ liwie ulozona srulba 4, która za pomoca nakretki 19 io dociska klin 5 miedzy wspornik 1 a srubowa pro¬ wadnice 6 tak, ze klin 5 odpowiednimi powierzch¬ niami opiera sie o skosna powierzchnie 10 srubo¬ wej prowadnicy 6 i powierzchnie przylegania 12 wspornika 1. Wtlaczaniem klina 5 miedzy wspor- 15 nik 1 a srubowa prowadnice 6 uzyskuje sie zada¬ ne promieniowe napiecie. Wielkosc przesuwu kli¬ na 5 w kierunku osi sruby 4 jest ograniczona w celu ograniczenia deformacji obreczy i ekscentrycz- nosci kola. 20 Przy tym wspornik 1 jest stalle dociskany do boku srubowej prowadnicy 6 powierzchnia docis¬ kowa 18, tak ze boczne bicie kola pochodzace od tego zamocowania jest wyeliminowane.Poza tym dla dociagniecia lub zwolnienia po- 25 laczenia wymagana jest mniejsza sila, w stosunku do znanych dotychczas rozwiazan. 35 45 50 PL