Przy pojawianiu sie jednoczesnie kilku barw i gdy ich dzialanie barwne (akord to¬ nów lub laczne dzialanie ich wartosci) przyjemnie uderza normalne oko, wtedy barwy te harmonizuja. Bardzo waznem jest szczególnie dla przemyslu, zeby tam, gdzie wchodza w gre kolory, byla osiagnieta zu¬ pelna barmonja.Przy odpowiedniem wyksztalceniu mo¬ ga ludzie, posiadajacy normalne poczucie barw, zestawiac barwy dzialajace harmonij¬ nie. Wiekszosci jednak brak tej zdolnosci Celem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie, które umozliwia w najprostszy, najszybszy i najdogodniejszy sposób usta¬ lac zestawienia barw dzialajacych harmo¬ nijnie, w najrózniejszej ilosci barw, wzgled¬ nie ustalic w dowolnej ilosci harmonijnie dzialajace -barwy lub tony uzupelniajace do [ednej lub kilku okreslonych barw, które odpowiadaja nietylko normalnemu poczu¬ ciu barw, lecz prawu harmonji barw.Stosownie do wynalazku urzadzenie to sklada sie z okraglej skali barw, posrodku której umieszczony jest system przesuwal- nych wskazówek, których znaki, w stosun¬ ku do ilosci i odstepów, podlegaja pomie¬ dzy soba temu samemu prawu, które okre¬ sla harmonijna zgodnosc barw w skali takf ze przy postawieniu jednego ze znakówna pewnej barwie wyjsciowej, stoja pozo¬ stale znaki na tych barwach skali, które harmonizuja jedno lub wielokrotnie z bar¬ wa wyjsciowa.Fig. 1 przedstawia sposób wykonania wynalazku z kolowym ukladem skali barw.Fig. 2 przedstawia skale barw, jako taka, w której obok czystych barw przedstawio¬ ny jest szereg, odmian zamaconych na bia¬ lo, czarno lub szaro, Fig. 3 i 4 pozostawia- ja uszeregowanie odmian tonów barw pstrych i jednobarwnych, zeby w tych sze¬ regach odmian mozna bylo zestawiac har- monje. Fig. 5 przedstawia trójkat dla iden¬ tyfikacji znaków barw uzytych na fig. 3 i 4. Fig. 6 i 7 przedstawiaja wykonanie urza¬ dzenia w formie linijki, które podobnie jak na fig. 2 zawieraja obok czystych barw za¬ ciemnione i rozjasnione odmiany tych ostat¬ nich.Na fig. 1 A oznacza tarcze barwna z promienista skala barw w rodzaju kompa¬ su, na której uwidocznione jest 96 wycin¬ ków opatrzonych wzrastajacemi liczbami, o róznych zabarwieniach. Przy podziale barw na pojedyncze wycinki, za podstawe sluzy, ze wzgledu na cel, który ma byc o- siagniety, co nastepuje: Rozróznia sie, jak wiadomo, barwy ja¬ skrawe i niejaskrawe. Niejaskrawe barwy sa: biala, szara i czarna. Wszystkie pozo¬ stale barwy sa jaskrawemi Czysto-bialy kolor jest niewidoazmy. W kazdej bialej bar¬ wie odczuwanej przez nas musi byc trosz¬ ke barwy niejaskrawej, to samo przy czar- nem. Do barw jaskrawych, wedlug teorji trójbarwnej, naleza 1. barwy czyste: a) trzybarwy pierwotne lub zasadnicze: czerwona, zólta, niebieska; b) barwy wtórne, lezace pomiedzy nie¬ mi: pomaranczowa, zielona, fijolkowa; c) pozostale barwy, dajace sie nieogra- niczenie wyodrebniac; d) rozcienczone barwy czyste. 2) barwy zamacone: a) barwy uboczne zamacone na bialo, b) barwy uboczne zamacone na czarno, c) barwy uboczne zamacone na szaro, d) rozcienczone zamacone barwy u- boczne.Harmonijnemi sa zestawienia barw: a) po dwie, jako barwy przeciwne lub sasiadujace, z odstepami okreslonemi we¬ dlug reguly; b) po trzy, wzglednie wiecej, w trój-, cztero-, piecio-, szescio- i wielo-barwne, wtedy gdy oddaja calosc, lub gdy czesci tej calosci znajduja isie wedlug ipewmego prawa; c) kiedy do pewnej obecnej barwy przystosowane sa barwy o takich samych odcieniach, wzglednie gdy stosunek jasno¬ sci nastepuje stopniowo.To co powiedziano w punktach a, b i c odnosi sie naturalnie, calkowicie lub cze¬ sciowo do barw czystych, zamaconych, roz¬ cienczonych, jaskrawych i niejaskrawych.Zgodnie z powyzszem umieszczono na skali barw. barwy pierwszorzedne lub pod¬ stawowe w punktach podzialu okregu na 3 czesci, to jest czerwona przy liczbie 96, zólta przy 32 i niebieska przy 64; barwy drugorzedne: pomaranczowa, zielona i fijolkowa leza dokladnie pomiedzy niemi, a wiec iprizy 16, 48 i 80, (przez co otrzymuje sie podlzial okregu ma 6 czesci.Pomiedzy temi barwami pierwszo i drugorzednemi—znajduja sie w ódpowied- niem matematycznie dokladnem rozmie¬ szczeniu, wzglednie rozkladzie barwy przejsciowe.Aby wiec miec moznosc okreslenia za- pomoca urzadzenia wskazówkowego dru¬ giej, trzeciej, czwartej, piatej i t. d. barwy dzialajacej harmonijnie z danym okreslo¬ nym odcieniem barwnym, przystosowany jest do niego system nalezacych do siebie znaków, dla kazdego takiego regularnego ustawienia tonów z dwu, trzy, czteco, pie- — 2 —clo-, szescio- i t, d, dzwieków; znaki te znajduja sie pomiedzy soba w takiej samej zaleznosci matematycznej, jak drugostron¬ ne odstepy barw w skali barwnej, Takwiec wedlug fig, 1 sklada sie urzadzenie wska¬ zówkowe z przezroczystej tarczy B, obra¬ cajacej sie na tarczy A, która przedstawia wlasciwie prawidlowa szesciokatna gwia¬ zde, skladajaca sie z dwu trójkatów równo¬ bocznych uimieszczonych jeden nad drugim z wierzcholkami C, D, E i F, G, H. W tej gwiazdzie szesciowierzcjholkowej lezy gwiazda pieciowierzcholkowa J z wierz¬ cholkami K, L, M, N i O, a w tej ostatniej kwadrat P postawiony na rogu z wierzchol¬ kami Q, R, S, T. Od wierzaholka F do wierzcholka C szesciokata skierowana jest stfzala U. W snoidku znajduje sie peczek V szesciu promieni, które dziela na polowy katy gwiazdy szesciowierzcholkowej.Wierzcholek C szesciokata lezy na jednej linji z wierzcholkiem pieciokata K i wierzcholkiem (kwadratu Q. Jezeli tylko postawic jeden z wierzcholków systemu wskazówkowego na pewien ton barwny skali, wtedy drugi, wzglednie drugi i trze¬ ci, wzglednie drugi, trzeci i czwarty i t, d, wierzcholek wskaza barwy dzialajace har¬ monijnie z obranym odcieniem w dwu-, trój-, cztero i t, d, dzwieku. Poniewaz kaz¬ da barwa ma scisle okreslone miejsce na skali lub kregu barwnym, wszystko jedno wedlug jakiego prawa jest rozmieszczona, pokazuje urzadzenie wskazówkowe, oparte na podobnym systemie kolowym równiez barwy przynalezne do jharmonji.Nastepujace przyklady wskazuja jak moga byc odnalezione barwy harmonizuja¬ ce—wedlug teorji trójbarwnej—zapomoca opisanego urzadzenia, a) 3 barwy pierwotne (trójdzwiek), przez postawienie wierzcholka C gwiazdy B na 96 (czerwony): wtedy wierzcholek D stoi na 32 (zólty) wierzcholek E na 64 (niebieski). Kazda z trzech przestrzeni po¬ siadla dlugosc Ys cz/ kiala=32 cyfrom. b) 3 barwy drugorzedne, dopelniajace, kompletujace lub przeciwne w stosunku do 3 pierwotnych (trójdzwieku) przez ustawie¬ nie wierzcholka C na 96. Wtedy wierzcho¬ lek E stoi srednicowo naprzeciw 96 [czer¬ wony) na 48 (zielony), wierzcholek G na¬ przeciw 32 (zólty) na 80 (fijolkowy) i wierzcholek H naprzeciw 64 (niebieski) na 16 ('pomaranczowy), 3 przestrzenie posia¬ daja znów dlugosc % cz, okregu ozyli 32 cyfry, c) 6 barw trzeciorzednych okresla sie przez ustawianie wierzcholka C na 96,. a barwy odczytuje sie na przedluzeniu srod¬ kowego pasma promieni V, lub tez ustawia sie wierzcjbolek C na 8 (czerwony—poma¬ ranczowy—czerwony), W ostatnim przy¬ padku ustawiaja sie wierzcholki H, D, F, E i G równiez kazdy o 8 numerów wibolk, na 24 (zólty—pomaranczowy—zólty), 40 (zól¬ ty—zielony—zólty), 56 (niebieski—zielony —niehieski), 72 (niebieski—fijolkowy—nie¬ bieski) i 88 (czerwony—fijolkowy—czer¬ wony). Kazda z 6 przestrzeni posiada dlu¬ gosc Vq cz, okregu= 16 cyfrom, Harmonje barwne z poszczególnych od¬ cieni, które zgodnie z teorja trójbarwna tworza sie pomiedzy wspomnianemu trze¬ ma zestawieniami (trój- i szesciodzwiek), okresla sie przez obrót na prawo urzadze¬ nia wskazówkowego i ustawienie wierzchol¬ ka C na jeden z wycinków 1—7, 9—15 i L d, W ten sposób otrzymuje sie naprzyklad: Trójdzwieki: 1, 33, 65; 12, 44, 76; 29, 61, 93.Szesciodzwieki /, 17, 33, 49, 65, 81; 12, 28, 44, 60, 76, 92; 29, 45, 61, 77; 93; 13.Odpowiednie odcinki dróg sa zawsze równe albo %, albo % dlugosci okregu=32, wzglednie 16 cyfrom, 12 barw czwartorzedu znajduje sie po¬ srodku pomiedzy trzeciorzedowemi, 24 barwi ipiieciorzedowych znajduje sie posrodku (pomiedlzy czwartiorizedowenii, 48 barw szesciorzedowych znajduje sie posr©4ku pomiedzy pieciorzedowemi. - 3 —Kazdorazowa odlegosc pomiedzy niemi Wyhcrf l/12 wzglednie V24, Wzglednie V48 cfc, bkl^gu ±= 8, wzglednie 4, lub 2 cyfrom, W ten sain sposób okresla sie harmonje dwu, cztero i pieciu b&frw przez zastosowa¬ nie strzaly U wzglednie wskazówek kwa¬ dratu P i gwiazdy pleciowierzcholkowej J i t d.Harmonje barwne znajdujace sie w u- zyciiu nie skladaja sie zawsze tylko z barw czystych, jak to przedstawicno na fig. 1.Aby móc zapomoca wspomnianego urzadze¬ nia stworzyc harmonje równiez z odmian bahv czystych, potrzeba jedynie umiescic na tablicy barw obok czystych równiez i od¬ miany zamacone, na bialo, na czarno i na szaro. Taka tablica barw uwidoczniona jest na ftgusize 2. Pfizytem w okregu / iotrrymu- je sie barwy czyste i w tym wypadku po¬ dzielone tylko na 24 odcienie i ulozone c- bok siebie. W kolach wspólsrodkowych we- itonetnzniycli //, /// i IV ulozone sa w 3 stopniach pochodne szaro-zamacone w ten sposób, ze zamacenie wzmaga sie przy przejlsciu od stojpnip, // dio /// i IV. W kre¬ gach V, V7 VII, które otaczaja kolo / pro¬ mieniowo nazewnatrz, Jeza w 3 stopniach pochodne bialo zamajcone, a rozjasnienie powinno sie wzmagac w kieruknu od srod¬ ka nazewnatrz. Za niemi, przylegajac kon¬ centrycznie nastepuja kregi VIIIy IX i X, z ipocbodneftii zamaconemi naa czarno, z 3 stopniami zaciemnienia wzmagajacemi sie w feierumku ziewtnieteznym. 24 wycinki leza¬ ce w kole obok siebie sa w ten sposób wy¬ cinkami jednakowych odcieni Przy pomocy takiej tablicy barw oraz wspomnianego wyzej systemu wskazówek ma sie moznosc zestawiania harmonji za¬ równo w kregu barw czystych jak i w kre¬ gach ich pochodnych. Przez ustawienie wiefrzchoftta C na wybrana uprzednio bar¬ we, okresla sie wycinki jednakowych od¬ cieni, odpowiadajacych stopniowi harmo- nji, póc^efti indzfia jeszcze zinienifec dowol- tLe odmikny tych harmonizujacych wycin- ków. W ten sposób nie jest sie ograniczo¬ nym w wyborze tylko odcieni barwnych te¬ go samego kregu barwnego, lecz ma sie moznosc, zaleznie od celu zestawienia (zywsze, weselsze, powazniejsze, spokojne i t. d. dzialanie) laczyc harmonijnie tony barwne róznych stopni okregów. Jezeli u- stalono np., ze srednicowo przeciwlegle szeregi wypirików W i X hanmioaiiziuja ze soba w dwudzwieku, wtedy ma to miejsce i dla wszystkich stopni wycinka W W sto¬ sunku do wszystkich stopni wycinka X i odwrotnie, i wszystkie te stopnie moga w miare pozadanego efektu byc kombinowa¬ ne ze soba po dwa. Zupelnie tak samo od¬ nosi sie to do szeregów wycinków, które okreslono jako harmonizujace w trój-, cztero-, piecio- i t. d. dzwieku; kazdy po¬ szczególny stopien jednego szeregu barw harmonizuje wtedy z kazdym z innych szeregów w odnosnym wielodzwieku i mo¬ ze byc z nim kombinowany.Urzadzenie to moze byc dalej uzyte do okreslania harmonji w szeregach pochod¬ nych kazdego poszczególnego tonu, ponie¬ waz mozliwe sa, nietylko, jak to dotychczas opisano, harmonje z róznych barw, lecz harmonje z róznych odmian jednego i tego samego tonu barwnego, niezaleznie od tego czy jest fag. 5 przedstawiony jest trójkat z uzywa- nemi lobecinie oznaczeniami stojprii $Kcfood- nych. Odcien czysty oznaczony jest przez ea, przez oa^-czysty bialy, a. przez qq—czy¬ sty czarny. Wtedy pionowy szereg odmian od bialego do czarnego, wiec od aa do qqf okresla sie, jako szara drabinke; szereg zewnetrzny, przebiegajacy od odcienia czy* stego qa do bialego, nazywa sie szeregiem jasno czystym, a szereg pochodny, przebie¬ gajacy od qa do qq czarnego, nazywa sie ciemno-czystym. Wszystkie szeregi piono¬ we, jakie przebiegaja na lewo od szarej drabinki i równolegle do niej i przechodza stopniowo w odcien czysty qa, nazywaja sie szeregami cieniowemi jednakowo dzy- — 4 —stemi. Azelby móc okreslic w sposób mecha¬ niczny harmonje wewnatrz szarej drabinki lub jasno-ozystych, ciemno-czystych albo jednakowoczystych szeregów pewnego od¬ cienia barwnego, zgodnie z wynalazkiem przystosowane sa jasmo-czyste i ciemmo-czy- ste iszeregi pewlnegk) odcienia Wrwineigo, jak równiez i szara drabinka, jako kola kon¬ centryczne w dowolnych, ale liczebnie jed¬ nakowych stopniach, a we srodku umoco¬ wane jest obracajace sie urzadzenie wska¬ zówkowe* Podobna skala moze byc dalej rozwi¬ nieta dla tego samego odcienia barwnego przez wlaczenie jednakowo czystych szere¬ gów cieniowych, albo tez, z pominieciem tych szeregów cieniowych, wyposazana w odmiany jasnonczyste lub ciemino-ozyJste in¬ nych odcieni barwnych. Tak np. na fig. 3 w okregu zewnetrznym przystosowany jest do pewnego odcienia ijasno-czysty szereg, zaczynajacy sie od bialego aa w wycinku a,ciagnacy isiewkierunku wskazówki zegara i konczacy czystym odbieniem qa w wycinku q. W najblizszym kregu wewnetrznym lezy szereg ciemmlo-cizysty tego samego odcienia barwnego, zaczynajac sie w wycinku a na¬ przeciw bialego aa szeregu jasno-czystego czystym odcieniem qa, ciagnac sie nastep¬ nie dalej w kierunku wskazówki zegara i konczac w wycinku q czarnym qq naprze¬ ciw czystego odcienia qa jasino-dzystego szeregu. W trzecim okregu lezy ,,szara dra¬ binka" zaczynajaca sie w wycinku a bia¬ lym aa i konczaca w wycinku q czarnym Trzy kola zewnetrzne figury 4 sa zbu¬ dowane zupelnie tak samo. Na obydwu fi¬ gurach jednakowo czyste szeregi cieniowe tonów barwnych ulozone sa, jako koncen¬ tryczne okregil wewnetrzne, na fig, 3 w ten sposób, ze wychodza zawsze z odcienia qq szarej drabinki, odcienia .Jednakowo bia¬ lego", jak sie mówi tak, ze w poszczegól¬ nych wycinkach stoja szeregi jednakowo b&ile, co daje w wycinku q szereg ciemno- czysty, a w innych wycinkach, zgodnie z fig, 5, szeregi pirzdbiegajace do nich rówlnolegle* Na fig. 4 bialemu aa szarej drabinki zawsze przeciwstawia sie tak zwany „jednakowo- czarny" ton szeregów jednakowoczystych tak, ze w poszczególnych wycinkach stoja jednakowo czarne odmiany odcienia barw¬ nego, co dlaje w wycinku a szereg jasnc-czy- stych, a w pozostalych wycinkach, stosow¬ nie do fig. 5, szeregi lezace do niego rów¬ nolegle. Zapomoca urzadzenia wskazówko¬ wego, umieszczonego w srodku, daja sie ze¬ stawiac harmonje w tych poszczególnych kregach.Poniewaz kola jednakowo czystych sze¬ regów cieniowych staja sie stopniowo bied¬ niejszemu w odcienie, az nakoniec w kole najbardziej wewnetrznem znajduje sie je¬ szcze tylko czysty odden ca, przeto wy¬ twarzaja sie przez to naturalnie tak zwane niezupelne harmonje, np* niezupelne trój- dzwieki, skladajace sie z 3 tonów cztero- dzwiieku, przyczem czwarty ton tego czte- roidzwieku w danym szeregu cieniowym rówiniilez juz isde niile izlnjajjldtuijie.Zamiajsit kolowego zamiknieteigo w sobie ukladiu barw na tablicy barwnej, jak to jest uwidocznione na fig. 1, 2, 3 i 4, mozliwy jest równiez uklad rozciagly, niezamkniety w sobie, podobny do uszeregowania liczb na podzialce. Skala wskazówkowa moze byc przytem zamknieta w sobie, np. w po¬ staci pasa bez konca albo tez moze byc rów¬ niez w postaci linijki z poczatkiem i kon¬ cem. Azeby i w tym wypadku zawsze tylko jedno jedyne nastawienie wystarczalo do okreslenia harmonizujacego zestawienia barw, sklada sie skala wskazówkowa z dwóch identycznych polówek przylegaja¬ cych do siebie, kazda o ogólnej dlugosci skali barwnej; kazda polówka w swej dlu¬ gosci podzielona jest na tyle równych cze¬ sci, ile ma byc rodzajów zestawianych har- monji. Zaleznie od mechanicznej budowy urzadzenia, te polówki wskazówkowe mo¬ ga byc polaidzoine razem w rodzaju pasa bez — 5 —konca, albo tez miec postac suwaka podluz¬ nego o podwójnej dlugosci skali barwnej, albo tez przedstawiac dwa oddzielne su¬ waki o ruchu uzaleznionym lub tez swobod¬ nym.W przykladzie wykonania podanym na fig. 6 ulozone sa barwy w 24 odcieniach na podluznej tablicy A1, od lewej strony ku prawej, obok siebie i kazdy odcien pjodzoe- lony jest na 10 stopni, lezacych jeden nad drugim. Podzial ten jest dowolny i zmienny zaleznie od celu urzadzenia. Pod skala barwna A1, zgodnie z fig. 6, umieszczony jest pas bez konca B1, dwa razy dluzszy od calkowitej dlugosci skali A1. Jest on owiniety o brzegi korpusu skali barwnej A1, wydluzonego ku dolowi, i daje sie po niej przesuwac zapomoca guzika C\ Dlugosc wstegi wskazówkowej B', od¬ powiadajaca dlugosci skali barwnej, po¬ dzielona fiest na tylez jednakowych czesci, ile rodzai harimanji ma byc wytworzonych przy pomocy urzadzenia wskazówkowego.Zapomoca przedstawionego urzadzenia mo¬ ga byc wyszukane dwu-, trój-, cztero-, sze- scio^, osmio- i dwunasto-dzwieki. Odpo- J wiednio do tego podzielony jest pas wska¬ zówkowy B* na dwie, trzy i t. d. czesci wzdluz, a odpowiednie kreski podzialu o- znaczlone sa odmosnemi cyframi 2, 2, 3, 3, 3, 4f 4t 4t 4 i t. dl Druga polowa tasmy wska¬ zówkowej B\ niewidoczna, jest dokladnie tak samo podzielona i oznaczona. Jezeli np. ma byc wyszukany dwudzwiek do jednej z barw kolumny barwnej D' (fig. 6), wtedy ja¬ kikolwiek znak widoczny na pasie wska¬ zówkowym B\ oznaczony cyfra 2, posuwa sie na kolumne barwna D\ jak to jest uwi¬ docznione na fig* 6. Poszczególne barwy kolumny barwnej E\ stojacej ponad dru¬ gim widocznym znakiem dwójkowym, har¬ monizuja w dwudzwieku z barwa wyjscio¬ wa. Jezeli poszukiwany jest trój dzwiek do jakiejkolwiek barwy tej kolumny odcienio- wej, wtedy stawia sie pod nia znak z licz¬ ba 3 i wtedy wszystkie barwy kolumn sto¬ jacych ponad ;pozostalemi widccznemi zna¬ kami trójkowenri wstegi wskazówkowej, a wiec kolumny F i G\ znajduja sie w trój- dizwi^ku z bailwa wyjsciowa. W ten sposób moga byc Ustalone barwy harmonizu¬ jace z diana barwa skali barwneij w dwu- lub wielo dzwieku. Skutkiem iden¬ tycznosci obydwu polówek pasa wskazów¬ kowego B' przy przesuwaniu go na jednym koncu pokazuja sie te same znaki wskazów¬ kowe, które znikaja na drugim. Wobec te¬ go przy jakiemkolwiek polozeniu pasa wskazówkowego znaki, potrzebne do po¬ szczególnych mozliwych harmonji, sa za¬ wsze widoczne.Dla latwiejszego przesuwania tasmy B* moglyby byc 'brzegi korpusu A' zastalpione rolkami H' i J\ Przy sposobie wykonania wedllug fi^, 7 korjpus, iposiadajacy iskale barwna jest zupelnie tak samo rozdzielony jak i na fig. 6. Urzadzenie wskazówkowe jest jednak wykonane w postaci suwaka podluz¬ nego K\ dla którego w korpusie skali A' u- rzadzony jest rodzaj wyciec saneczko¬ wych, podobnie jak na suwakach sluza¬ cych do rachowania. Suwak K* jest dwa ra¬ zy dluzszy od skali barwnej i rozpada sie na identyczne 2 polowy przylegajace do siebie, które sa zupelnie tak samo podzie¬ lone, jak polówki pasa na fig. 6. Sposób u- zycia jest taki sam, jak przy urzadzeniu wedlug fig. 6. Jezeli np, ma byc odnalezio¬ ny dwu-, trój-, lub czterodzwiek do jakiej¬ kolwiek barwy z kolumny L, wtedy umie¬ szcza sie pod ta kolumna znak na suwaku K\ oznaczony cyfra 2, 3 lub 4 przez odpo¬ wiednie jego przesuniecie i z kolumn znaj¬ dujacych sie w granicach skali A* i stoja¬ cych ponad identycznemi cyframi suwaka wybiera sie tylko te, których barwy stoja w poszukiwanym wielodzwieku z barwa wyjsciowa. Tak np. z barwami kolumny V znajduja sie w dwudzwieku barwy ko¬ lumny M\ barwy kolumn N' i O' znajduja sie w stosunku do nich w trójdzwigu, a — 6barwy kolumn P', Q i M' w czterodzwieku it. d.Aby ulatwic posilkowanie sie urzadze¬ niem wedlug fig/ 7, moznaby dlugi suwak wskazówkowy K' zrobic skladanym, w ten sposób, ze np. móglby sie on skladac we¬ dlug linji przepolawiajacej y—y.Urfzajdizemia wedlug fig. 6 i 7 mio(glylby równiez byc wykonane odwrotnie, jak to wskazano i opisano, mianowicie w ten spo¬ sób, ze skale barwne, skladajace sie z dwu identycznych polówek, dwa razy dluzsze niz od|powiednie urzadzenia wskazówkowe, bylyby przesuwalne naprzeciw tych ostat¬ nich* Dalaby sie równiez pomyslec i forma zgieta, w postaci wycinkowej, zamiast pro¬ stolinijnej wedlug fig. 7. Dalej wskazówka moglaby byc zrobiona z materjalu przezro¬ czystego, lezec i (przesuwac beziptosredinio po barwach.Zamiast podzialu barw na 96 lub 24 od¬ cienie, .pirzedlsitawiomego w przykladach fig. 1, 2, 6 i 7, moze byc wybrany kazdy inny dowolny podzial; równiez i ilosc pochod¬ nych zamaconych barw czystych moze byc dowolnie wybrana stosownie do potrzeby.Dalej moze byc utworzona tablica barw oparta na dowolnym systemie barw, np. na systemie czterobarwnym.Nie jest koniecznem, aby barwy jako takie byly umieszczone na tablicy. Moga one byc umieszczone na jakichkolwiek in¬ nych tablicach lub specjalnych urzadze¬ niach, zupelnie oddzielnie i w uszeregowa¬ niu swem oraz-oznaczeniu zapomoca liczb lub liter moga byc zalezne do urzadzenia skali barwnej. Odczytuje sie wtedy na cy¬ ferblacie tylko liczby lub litery pod wska¬ zówkami! i pod tem samem oznaczeniem znajduje poszukiwane barwy na tablicy barw. Moglaby równiez obok takiego ozna¬ czenia cyfrowego lub literowego byc umie¬ szczona na urzadzeniu slabo lub w niewiel¬ kiej ilosci równiez przynalezna barwa, w celu ogólnej orjentacji, a dokladny jej od¬ cien, na który równiez wskazywaloby wspo¬ mniane oznaczenie, bylby dopiero umie¬ szczony na tablicy pomocniczej.Urzadzenie to z jego nadzwyczaj nem bogactwem barw nadaje sie do cwiczen, szczególnie jednak do uzycia praktycznego w zyciu rzemieslniczem, przemyslowem, artystycznem, kupieckiem i prywatnem.Przy odpowiedniej wprawie nawet daltoni¬ sta jest w stanie wytwarzac przy pomocy tego urzadzenia zestawienia harmonijne. PL