Przy pojawianiu sie jednoczesnie kilku barw i gdy ich dzialanie barwne (akord to¬ nów lub laczne dzialanie ich wartosci) przyjemnie uderza normalne oko, wtedy barwy te harmonizuja. Bardzo waznem jest szczególnie dla przemyslu, zeby tam, gdzie wchodza w gre kolory, byla osiagnieta zu¬ pelna barmonja.Przy odpowiedniem wyksztalceniu mo¬ ga ludzie, posiadajacy normalne poczucie barw, zestawiac barwy dzialajace harmonij¬ nie. Wiekszosci jednak brak tej zdolnosci Celem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie, które umozliwia w najprostszy, najszybszy i najdogodniejszy sposób usta¬ lac zestawienia barw dzialajacych harmo¬ nijnie, w najrózniejszej ilosci barw, wzgled¬ nie ustalic w dowolnej ilosci harmonijnie dzialajace -barwy lub tony uzupelniajace do [ednej lub kilku okreslonych barw, które odpowiadaja nietylko normalnemu poczu¬ ciu barw, lecz prawu harmonji barw.Stosownie do wynalazku urzadzenie to sklada sie z okraglej skali barw, posrodku której umieszczony jest system przesuwal- nych wskazówek, których znaki, w stosun¬ ku do ilosci i odstepów, podlegaja pomie¬ dzy soba temu samemu prawu, które okre¬ sla harmonijna zgodnosc barw w skali takf ze przy postawieniu jednego ze znakówna pewnej barwie wyjsciowej, stoja pozo¬ stale znaki na tych barwach skali, które harmonizuja jedno lub wielokrotnie z bar¬ wa wyjsciowa.Fig. 1 przedstawia sposób wykonania wynalazku z kolowym ukladem skali barw.Fig. 2 przedstawia skale barw, jako taka, w której obok czystych barw przedstawio¬ ny jest szereg, odmian zamaconych na bia¬ lo, czarno lub szaro, Fig. 3 i 4 pozostawia- ja uszeregowanie odmian tonów barw pstrych i jednobarwnych, zeby w tych sze¬ regach odmian mozna bylo zestawiac har- monje. Fig. 5 przedstawia trójkat dla iden¬ tyfikacji znaków barw uzytych na fig. 3 i 4. Fig. 6 i 7 przedstawiaja wykonanie urza¬ dzenia w formie linijki, które podobnie jak na fig. 2 zawieraja obok czystych barw za¬ ciemnione i rozjasnione odmiany tych ostat¬ nich.Na fig. 1 A oznacza tarcze barwna z promienista skala barw w rodzaju kompa¬ su, na której uwidocznione jest 96 wycin¬ ków opatrzonych wzrastajacemi liczbami, o róznych zabarwieniach. Przy podziale barw na pojedyncze wycinki, za podstawe sluzy, ze wzgledu na cel, który ma byc o- siagniety, co nastepuje: Rozróznia sie, jak wiadomo, barwy ja¬ skrawe i niejaskrawe. Niejaskrawe barwy sa: biala, szara i czarna. Wszystkie pozo¬ stale barwy sa jaskrawemi Czysto-bialy kolor jest niewidoazmy. W kazdej bialej bar¬ wie odczuwanej przez nas musi byc trosz¬ ke barwy niejaskrawej, to samo przy czar- nem. Do barw jaskrawych, wedlug teorji trójbarwnej, naleza 1. barwy czyste: a) trzybarwy pierwotne lub zasadnicze: czerwona, zólta, niebieska; b) barwy wtórne, lezace pomiedzy nie¬ mi: pomaranczowa, zielona, fijolkowa; c) pozostale barwy, dajace sie nieogra- niczenie wyodrebniac; d) rozcienczone barwy czyste. 2) barwy zamacone: a) barwy uboczne zamacone na bialo, b) barwy uboczne zamacone na czarno, c) barwy uboczne zamacone na szaro, d) rozcienczone zamacone barwy u- boczne.Harmonijnemi sa zestawienia barw: a) po dwie, jako barwy przeciwne lub sasiadujace, z odstepami okreslonemi we¬ dlug reguly; b) po trzy, wzglednie wiecej, w trój-, cztero-, piecio-, szescio- i wielo-barwne, wtedy gdy oddaja calosc, lub gdy czesci tej calosci znajduja isie wedlug ipewmego prawa; c) kiedy do pewnej obecnej barwy przystosowane sa barwy o takich samych odcieniach, wzglednie gdy stosunek jasno¬ sci nastepuje stopniowo.To co powiedziano w punktach a, b i c odnosi sie naturalnie, calkowicie lub cze¬ sciowo do barw czystych, zamaconych, roz¬ cienczonych, jaskrawych i niejaskrawych.Zgodnie z powyzszem umieszczono na skali barw. barwy pierwszorzedne lub pod¬ stawowe w punktach podzialu okregu na 3 czesci, to jest czerwona przy liczbie 96, zólta przy 32 i niebieska przy 64; barwy drugorzedne: pomaranczowa, zielona i fijolkowa leza dokladnie pomiedzy niemi, a wiec iprizy 16, 48 i 80, (przez co otrzymuje sie podlzial okregu ma 6 czesci.Pomiedzy temi barwami pierwszo i drugorzednemi—znajduja sie w ódpowied- niem matematycznie dokladnem rozmie¬ szczeniu, wzglednie rozkladzie barwy przejsciowe.Aby wiec miec moznosc okreslenia za- pomoca urzadzenia wskazówkowego dru¬ giej, trzeciej, czwartej, piatej i t. d. barwy dzialajacej harmonijnie z danym okreslo¬ nym odcieniem barwnym, przystosowany jest do niego system nalezacych do siebie znaków, dla kazdego takiego regularnego ustawienia tonów z dwu, trzy, czteco, pie- — 2 —clo-, szescio- i t, d, dzwieków; znaki te znajduja sie pomiedzy soba w takiej samej zaleznosci matematycznej, jak drugostron¬ ne odstepy barw w skali barwnej, Takwiec wedlug fig, 1 sklada sie urzadzenie wska¬ zówkowe z przezroczystej tarczy B, obra¬ cajacej sie na tarczy A, która przedstawia wlasciwie prawidlowa szesciokatna gwia¬ zde, skladajaca sie z dwu trójkatów równo¬ bocznych uimieszczonych jeden nad drugim z wierzcholkami C, D, E i F, G, H. W tej gwiazdzie szesciowierzcjholkowej lezy gwiazda pieciowierzcholkowa J z wierz¬ cholkami K, L, M, N i O, a w tej ostatniej kwadrat P postawiony na rogu z wierzchol¬ kami Q, R, S, T. Od wierzaholka F do wierzcholka C szesciokata skierowana jest stfzala U. W snoidku znajduje sie peczek V szesciu promieni, które dziela na polowy katy gwiazdy szesciowierzcholkowej.Wierzcholek C szesciokata lezy na jednej linji z wierzcholkiem pieciokata K i wierzcholkiem (kwadratu Q. Jezeli tylko postawic jeden z wierzcholków systemu wskazówkowego na pewien ton barwny skali, wtedy drugi, wzglednie drugi i trze¬ ci, wzglednie drugi, trzeci i czwarty i t, d, wierzcholek wskaza barwy dzialajace har¬ monijnie z obranym odcieniem w dwu-, trój-, cztero i t, d, dzwieku. Poniewaz kaz¬ da barwa ma scisle okreslone miejsce na skali lub kregu barwnym, wszystko jedno wedlug jakiego prawa jest rozmieszczona, pokazuje urzadzenie wskazówkowe, oparte na podobnym systemie kolowym równiez barwy przynalezne do jharmonji.Nastepujace przyklady wskazuja jak moga byc odnalezione barwy harmonizuja¬ ce—wedlug teorji trójbarwnej—zapomoca opisanego urzadzenia, a) 3 barwy pierwotne (trójdzwiek), przez postawienie wierzcholka C gwiazdy B na 96 (czerwony): wtedy wierzcholek D stoi na 32 (zólty) wierzcholek E na 64 (niebieski). Kazda z trzech przestrzeni po¬ siadla dlugosc Ys cz/ kiala=32 cyfrom. b) 3 barwy drugorzedne, dopelniajace, kompletujace lub przeciwne w stosunku do 3 pierwotnych (trójdzwieku) przez ustawie¬ nie wierzcholka C na 96. Wtedy wierzcho¬ lek E stoi srednicowo naprzeciw 96 [czer¬ wony) na 48 (zielony), wierzcholek G na¬ przeciw 32 (zólty) na 80 (fijolkowy) i wierzcholek H naprzeciw 64 (niebieski) na 16 ('pomaranczowy), 3 przestrzenie posia¬ daja znów dlugosc % cz, okregu ozyli 32 cyfry, c) 6 barw trzeciorzednych okresla sie przez ustawianie wierzcholka C na 96,. a barwy odczytuje sie na przedluzeniu srod¬ kowego pasma promieni V, lub tez ustawia sie wierzcjbolek C na 8 (czerwony—poma¬ ranczowy—czerwony), W ostatnim przy¬ padku ustawiaja sie wierzcholki H, D, F, E i G równiez kazdy o 8 numerów wibolk, na 24 (zólty—pomaranczowy—zólty), 40 (zól¬ ty—zielony—zólty), 56 (niebieski—zielony —niehieski), 72 (niebieski—fijolkowy—nie¬ bieski) i 88 (czerwony—fijolkowy—czer¬ wony). Kazda z 6 przestrzeni posiada dlu¬ gosc Vq cz, okregu= 16 cyfrom, Harmonje barwne z poszczególnych od¬ cieni, które zgodnie z teorja trójbarwna tworza sie pomiedzy wspomnianemu trze¬ ma zestawieniami (trój- i szesciodzwiek), okresla sie przez obrót na prawo urzadze¬ nia wskazówkowego i ustawienie wierzchol¬ ka C na jeden z wycinków 1—7, 9—15 i L d, W ten sposób otrzymuje sie naprzyklad: Trójdzwieki: 1, 33, 65; 12, 44, 76; 29, 61, 93.Szesciodzwieki /, 17, 33, 49, 65, 81; 12, 28, 44, 60, 76, 92; 29, 45, 61, 77; 93; 13.Odpowiednie odcinki dróg sa zawsze równe albo %, albo % dlugosci okregu=32, wzglednie 16 cyfrom, 12 barw czwartorzedu znajduje sie po¬ srodku pomiedzy trzeciorzedowemi, 24 barwi ipiieciorzedowych znajduje sie posrodku (pomiedlzy czwartiorizedowenii, 48 barw szesciorzedowych znajduje sie posr©4ku pomiedzy pieciorzedowemi. - 3 —Kazdorazowa odlegosc pomiedzy niemi Wyhcrf l/12 wzglednie V24, Wzglednie V48 cfc, bkl^gu ±= 8, wzglednie 4, lub 2 cyfrom, W ten sain sposób okresla sie harmonje dwu, cztero i pieciu b&frw przez zastosowa¬ nie strzaly U wzglednie wskazówek kwa¬ dratu P i gwiazdy pleciowierzcholkowej J i t d.Harmonje barwne znajdujace sie w u- zyciiu nie skladaja sie zawsze tylko z barw czystych, jak to przedstawicno na fig. 1.Aby móc zapomoca wspomnianego urzadze¬ nia stworzyc harmonje równiez z odmian bahv czystych, potrzeba jedynie umiescic na tablicy barw obok czystych równiez i od¬ miany zamacone, na bialo, na czarno i na szaro. Taka tablica barw uwidoczniona jest na ftgusize 2. Pfizytem w okregu / iotrrymu- je sie barwy czyste i w tym wypadku po¬ dzielone tylko na 24 odcienie i ulozone c- bok siebie. W kolach wspólsrodkowych we- itonetnzniycli //, /// i IV ulozone sa w 3 stopniach pochodne szaro-zamacone w ten sposób, ze zamacenie wzmaga sie przy przejlsciu od stojpnip, // dio /// i IV. W kre¬ gach V, V7 VII, które otaczaja kolo / pro¬ mieniowo nazewnatrz, Jeza w 3 stopniach pochodne bialo zamajcone, a rozjasnienie powinno sie wzmagac w kieruknu od srod¬ ka nazewnatrz. Za niemi, przylegajac kon¬ centrycznie nastepuja kregi VIIIy IX i X, z ipocbodneftii zamaconemi naa czarno, z 3 stopniami zaciemnienia wzmagajacemi sie w feierumku ziewtnieteznym. 24 wycinki leza¬ ce w kole obok siebie sa w ten sposób wy¬ cinkami jednakowych odcieni Przy pomocy takiej tablicy barw oraz wspomnianego wyzej systemu wskazówek ma sie moznosc zestawiania harmonji za¬ równo w kregu barw czystych jak i w kre¬ gach ich pochodnych. Przez ustawienie wiefrzchoftta C na wybrana uprzednio bar¬ we, okresla sie wycinki jednakowych od¬ cieni, odpowiadajacych stopniowi harmo- nji, póc^efti indzfia jeszcze zinienifec dowol- tLe odmikny tych harmonizujacych wycin- ków. W ten sposób nie jest sie ograniczo¬ nym w wyborze tylko odcieni barwnych te¬ go samego kregu barwnego, lecz ma sie moznosc, zaleznie od celu zestawienia (zywsze, weselsze, powazniejsze, spokojne i t. d. dzialanie) laczyc harmonijnie tony barwne róznych stopni okregów. Jezeli u- stalono np., ze srednicowo przeciwlegle szeregi wypirików W i X hanmioaiiziuja ze soba w dwudzwieku, wtedy ma to miejsce i dla wszystkich stopni wycinka W W sto¬ sunku do wszystkich stopni wycinka X i odwrotnie, i wszystkie te stopnie moga w miare pozadanego efektu byc kombinowa¬ ne ze soba po dwa. Zupelnie tak samo od¬ nosi sie to do szeregów wycinków, które okreslono jako harmonizujace w trój-, cztero-, piecio- i t. d. dzwieku; kazdy po¬ szczególny stopien jednego szeregu barw harmonizuje wtedy z kazdym z innych szeregów w odnosnym wielodzwieku i mo¬ ze byc z nim kombinowany.Urzadzenie to moze byc dalej uzyte do okreslania harmonji w szeregach pochod¬ nych kazdego poszczególnego tonu, ponie¬ waz mozliwe sa, nietylko, jak to dotychczas opisano, harmonje z róznych barw, lecz harmonje z róznych odmian jednego i tego samego tonu barwnego, niezaleznie od tego czy jest fag. 5 przedstawiony jest trójkat z uzywa- nemi lobecinie oznaczeniami stojprii $Kcfood- nych. Odcien czysty oznaczony jest przez ea, przez oa^-czysty bialy, a. przez qq—czy¬ sty czarny. Wtedy pionowy szereg odmian od bialego do czarnego, wiec od aa do qqf okresla sie, jako szara drabinke; szereg zewnetrzny, przebiegajacy od odcienia czy* stego qa do bialego, nazywa sie szeregiem jasno czystym, a szereg pochodny, przebie¬ gajacy od qa do qq czarnego, nazywa sie ciemno-czystym. Wszystkie szeregi piono¬ we, jakie przebiegaja na lewo od szarej drabinki i równolegle do niej i przechodza stopniowo w odcien czysty qa, nazywaja sie szeregami cieniowemi jednakowo dzy- — 4 —stemi. Azelby móc okreslic w sposób mecha¬ niczny harmonje wewnatrz szarej drabinki lub jasno-ozystych, ciemno-czystych albo jednakowoczystych szeregów pewnego od¬ cienia barwnego, zgodnie z wynalazkiem przystosowane sa jasmo-czyste i ciemmo-czy- ste iszeregi pewlnegk) odcienia Wrwineigo, jak równiez i szara drabinka, jako kola kon¬ centryczne w dowolnych, ale liczebnie jed¬ nakowych stopniach, a we srodku umoco¬ wane jest obracajace sie urzadzenie wska¬ zówkowe* Podobna skala moze byc dalej rozwi¬ nieta dla tego samego odcienia barwnego przez wlaczenie jednakowo czystych szere¬ gów cieniowych, albo tez, z pominieciem tych szeregów cieniowych, wyposazana w odmiany jasnonczyste lub ciemino-ozyJste in¬ nych odcieni barwnych. Tak np. na fig. 3 w okregu zewnetrznym przystosowany jest do pewnego odcienia ijasno-czysty szereg, zaczynajacy sie od bialego aa w wycinku a,ciagnacy isiewkierunku wskazówki zegara i konczacy czystym odbieniem qa w wycinku q. W najblizszym kregu wewnetrznym lezy szereg ciemmlo-cizysty tego samego odcienia barwnego, zaczynajac sie w wycinku a na¬ przeciw bialego aa szeregu jasno-czystego czystym odcieniem qa, ciagnac sie nastep¬ nie dalej w kierunku wskazówki zegara i konczac w wycinku q czarnym qq naprze¬ ciw czystego odcienia qa jasino-dzystego szeregu. W trzecim okregu lezy ,,szara dra¬ binka" zaczynajaca sie w wycinku a bia¬ lym aa i konczaca w wycinku q czarnym Trzy kola zewnetrzne figury 4 sa zbu¬ dowane zupelnie tak samo. Na obydwu fi¬ gurach jednakowo czyste szeregi cieniowe tonów barwnych ulozone sa, jako koncen¬ tryczne okregil wewnetrzne, na fig, 3 w ten sposób, ze wychodza zawsze z odcienia qq szarej drabinki, odcienia .Jednakowo bia¬ lego", jak sie mówi tak, ze w poszczegól¬ nych wycinkach stoja szeregi jednakowo b&ile, co daje w wycinku q szereg ciemno- czysty, a w innych wycinkach, zgodnie z fig, 5, szeregi pirzdbiegajace do nich rówlnolegle* Na fig. 4 bialemu aa szarej drabinki zawsze przeciwstawia sie tak zwany „jednakowo- czarny" ton szeregów jednakowoczystych tak, ze w poszczególnych wycinkach stoja jednakowo czarne odmiany odcienia barw¬ nego, co dlaje w wycinku a szereg jasnc-czy- stych, a w pozostalych wycinkach, stosow¬ nie do fig. 5, szeregi lezace do niego rów¬ nolegle. Zapomoca urzadzenia wskazówko¬ wego, umieszczonego w srodku, daja sie ze¬ stawiac harmonje w tych poszczególnych kregach.Poniewaz kola jednakowo czystych sze¬ regów cieniowych staja sie stopniowo bied¬ niejszemu w odcienie, az nakoniec w kole najbardziej wewnetrznem znajduje sie je¬ szcze tylko czysty odden ca, przeto wy¬ twarzaja sie przez to naturalnie tak zwane niezupelne harmonje, np* niezupelne trój- dzwieki, skladajace sie z 3 tonów cztero- dzwiieku, przyczem czwarty ton tego czte- roidzwieku w danym szeregu cieniowym rówiniilez juz isde niile izlnjajjldtuijie.Zamiajsit kolowego zamiknieteigo w sobie ukladiu barw na tablicy barwnej, jak to jest uwidocznione na fig. 1, 2, 3 i 4, mozliwy jest równiez uklad rozciagly, niezamkniety w sobie, podobny do uszeregowania liczb na podzialce. Skala wskazówkowa moze byc przytem zamknieta w sobie, np. w po¬ staci pasa bez konca albo tez moze byc rów¬ niez w postaci linijki z poczatkiem i kon¬ cem. Azeby i w tym wypadku zawsze tylko jedno jedyne nastawienie wystarczalo do okreslenia harmonizujacego zestawienia barw, sklada sie skala wskazówkowa z dwóch identycznych polówek przylegaja¬ cych do siebie, kazda o ogólnej dlugosci skali barwnej; kazda polówka w swej dlu¬ gosci podzielona jest na tyle równych cze¬ sci, ile ma byc rodzajów zestawianych har- monji. Zaleznie od mechanicznej budowy urzadzenia, te polówki wskazówkowe mo¬ ga byc polaidzoine razem w rodzaju pasa bez — 5 —konca, albo tez miec postac suwaka podluz¬ nego o podwójnej dlugosci skali barwnej, albo tez przedstawiac dwa oddzielne su¬ waki o ruchu uzaleznionym lub tez swobod¬ nym.W przykladzie wykonania podanym na fig. 6 ulozone sa barwy w 24 odcieniach na podluznej tablicy A1, od lewej strony ku prawej, obok siebie i kazdy odcien pjodzoe- lony jest na 10 stopni, lezacych jeden nad drugim. Podzial ten jest dowolny i zmienny zaleznie od celu urzadzenia. Pod skala barwna A1, zgodnie z fig. 6, umieszczony jest pas bez konca B1, dwa razy dluzszy od calkowitej dlugosci skali A1. Jest on owiniety o brzegi korpusu skali barwnej A1, wydluzonego ku dolowi, i daje sie po niej przesuwac zapomoca guzika C\ Dlugosc wstegi wskazówkowej B', od¬ powiadajaca dlugosci skali barwnej, po¬ dzielona fiest na tylez jednakowych czesci, ile rodzai harimanji ma byc wytworzonych przy pomocy urzadzenia wskazówkowego.Zapomoca przedstawionego urzadzenia mo¬ ga byc wyszukane dwu-, trój-, cztero-, sze- scio^, osmio- i dwunasto-dzwieki. Odpo- J wiednio do tego podzielony jest pas wska¬ zówkowy B* na dwie, trzy i t. d. czesci wzdluz, a odpowiednie kreski podzialu o- znaczlone sa odmosnemi cyframi 2, 2, 3, 3, 3, 4f 4t 4t 4 i t. dl Druga polowa tasmy wska¬ zówkowej B\ niewidoczna, jest dokladnie tak samo podzielona i oznaczona. Jezeli np. ma byc wyszukany dwudzwiek do jednej z barw kolumny barwnej D' (fig. 6), wtedy ja¬ kikolwiek znak widoczny na pasie wska¬ zówkowym B\ oznaczony cyfra 2, posuwa sie na kolumne barwna D\ jak to jest uwi¬ docznione na fig* 6. Poszczególne barwy kolumny barwnej E\ stojacej ponad dru¬ gim widocznym znakiem dwójkowym, har¬ monizuja w dwudzwieku z barwa wyjscio¬ wa. Jezeli poszukiwany jest trój dzwiek do jakiejkolwiek barwy tej kolumny odcienio- wej, wtedy stawia sie pod nia znak z licz¬ ba 3 i wtedy wszystkie barwy kolumn sto¬ jacych ponad ;pozostalemi widccznemi zna¬ kami trójkowenri wstegi wskazówkowej, a wiec kolumny F i G\ znajduja sie w trój- dizwi^ku z bailwa wyjsciowa. W ten sposób moga byc Ustalone barwy harmonizu¬ jace z diana barwa skali barwneij w dwu- lub wielo dzwieku. Skutkiem iden¬ tycznosci obydwu polówek pasa wskazów¬ kowego B' przy przesuwaniu go na jednym koncu pokazuja sie te same znaki wskazów¬ kowe, które znikaja na drugim. Wobec te¬ go przy jakiemkolwiek polozeniu pasa wskazówkowego znaki, potrzebne do po¬ szczególnych mozliwych harmonji, sa za¬ wsze widoczne.Dla latwiejszego przesuwania tasmy B* moglyby byc 'brzegi korpusu A' zastalpione rolkami H' i J\ Przy sposobie wykonania wedllug fi^, 7 korjpus, iposiadajacy iskale barwna jest zupelnie tak samo rozdzielony jak i na fig. 6. Urzadzenie wskazówkowe jest jednak wykonane w postaci suwaka podluz¬ nego K\ dla którego w korpusie skali A' u- rzadzony jest rodzaj wyciec saneczko¬ wych, podobnie jak na suwakach sluza¬ cych do rachowania. Suwak K* jest dwa ra¬ zy dluzszy od skali barwnej i rozpada sie na identyczne 2 polowy przylegajace do siebie, które sa zupelnie tak samo podzie¬ lone, jak polówki pasa na fig. 6. Sposób u- zycia jest taki sam, jak przy urzadzeniu wedlug fig. 6. Jezeli np, ma byc odnalezio¬ ny dwu-, trój-, lub czterodzwiek do jakiej¬ kolwiek barwy z kolumny L, wtedy umie¬ szcza sie pod ta kolumna znak na suwaku K\ oznaczony cyfra 2, 3 lub 4 przez odpo¬ wiednie jego przesuniecie i z kolumn znaj¬ dujacych sie w granicach skali A* i stoja¬ cych ponad identycznemi cyframi suwaka wybiera sie tylko te, których barwy stoja w poszukiwanym wielodzwieku z barwa wyjsciowa. Tak np. z barwami kolumny V znajduja sie w dwudzwieku barwy ko¬ lumny M\ barwy kolumn N' i O' znajduja sie w stosunku do nich w trójdzwigu, a — 6barwy kolumn P', Q i M' w czterodzwieku it. d.Aby ulatwic posilkowanie sie urzadze¬ niem wedlug fig/ 7, moznaby dlugi suwak wskazówkowy K' zrobic skladanym, w ten sposób, ze np. móglby sie on skladac we¬ dlug linji przepolawiajacej y—y.Urfzajdizemia wedlug fig. 6 i 7 mio(glylby równiez byc wykonane odwrotnie, jak to wskazano i opisano, mianowicie w ten spo¬ sób, ze skale barwne, skladajace sie z dwu identycznych polówek, dwa razy dluzsze niz od|powiednie urzadzenia wskazówkowe, bylyby przesuwalne naprzeciw tych ostat¬ nich* Dalaby sie równiez pomyslec i forma zgieta, w postaci wycinkowej, zamiast pro¬ stolinijnej wedlug fig. 7. Dalej wskazówka moglaby byc zrobiona z materjalu przezro¬ czystego, lezec i (przesuwac beziptosredinio po barwach.Zamiast podzialu barw na 96 lub 24 od¬ cienie, .pirzedlsitawiomego w przykladach fig. 1, 2, 6 i 7, moze byc wybrany kazdy inny dowolny podzial; równiez i ilosc pochod¬ nych zamaconych barw czystych moze byc dowolnie wybrana stosownie do potrzeby.Dalej moze byc utworzona tablica barw oparta na dowolnym systemie barw, np. na systemie czterobarwnym.Nie jest koniecznem, aby barwy jako takie byly umieszczone na tablicy. Moga one byc umieszczone na jakichkolwiek in¬ nych tablicach lub specjalnych urzadze¬ niach, zupelnie oddzielnie i w uszeregowa¬ niu swem oraz-oznaczeniu zapomoca liczb lub liter moga byc zalezne do urzadzenia skali barwnej. Odczytuje sie wtedy na cy¬ ferblacie tylko liczby lub litery pod wska¬ zówkami! i pod tem samem oznaczeniem znajduje poszukiwane barwy na tablicy barw. Moglaby równiez obok takiego ozna¬ czenia cyfrowego lub literowego byc umie¬ szczona na urzadzeniu slabo lub w niewiel¬ kiej ilosci równiez przynalezna barwa, w celu ogólnej orjentacji, a dokladny jej od¬ cien, na który równiez wskazywaloby wspo¬ mniane oznaczenie, bylby dopiero umie¬ szczony na tablicy pomocniczej.Urzadzenie to z jego nadzwyczaj nem bogactwem barw nadaje sie do cwiczen, szczególnie jednak do uzycia praktycznego w zyciu rzemieslniczem, przemyslowem, artystycznem, kupieckiem i prywatnem.Przy odpowiedniej wprawie nawet daltoni¬ sta jest w stanie wytwarzac przy pomocy tego urzadzenia zestawienia harmonijne. PLWhen several colors appear simultaneously and their color effect (a chord of tones or the combined effect of their values) pleasantly strikes the normal eye, then these colors harmonize. It is very important, especially for the industry, that where colors come into play, complete barmonia is achieved. With proper education, people with a normal sense of color can combine colors that work harmoniously. Most, however, lack of this ability. The object of the present invention is a device which makes it possible in the simplest, fastest and most convenient way to establish harmonious color combinations, in the most varied number of colors, or to establish in any number harmoniously working colors or tones. complementary to one or more specific colors, which correspond not only to the normal sense of color, but to the law of harmony of colors. According to the invention, this device consists of a circular color scale, in the center of which is a system of sliding hands, the signs of which, relative to To the number and spacing, they are subject to the same law which determines the harmonious correspondence of the colors on the scale, so that when one of the marks is placed on a certain initial color, there are still marks on the colors of the scale which harmonize one or the other repeatedly with the output color. 1 shows an embodiment of the invention with a circular color scale system. 2 shows a color scale as such, in which, next to pure colors, a series of white, black or gray opaque varieties are presented, Figs. 3 and 4 leave an alignment of varieties of tones of variegated and monochromatic colors, in order to ¬ Regions of varieties it was possible to juxtapose harmonies. Fig. 5 shows a triangle for identifying the color symbols used in Figs. 3 and 4. Figs. 6 and 7 show an embodiment of the device in the form of a ruler, which, like in Fig. 2, contains darkened and lightened variations in addition to pure colors. In FIG. 1, A denotes a colored disc with a radial, composite-like color scale, which shows 96 slices with increasing numbers of different colors. With regard to the division of colors into individual sections, the basis for the purpose to be achieved is as follows: As is known, a distinction is made between light and non-bright colors. The vague colors are white, gray and black. All other colors are bright. The clear white color is blind. In any white color that we perceive, there must be a slightly faint color, and the same with black. According to the tricolor theory, the bright colors include: 1. pure colors: a) three primary or basic colors: red, yellow, blue; b) secondary colors, lying between them: orange, green, violet; (c) other colors, indifferently distinguishable; d) diluted pure colors. 2) tinted colors: a) side colors tinted white, b) side colors tinted black, c) side colors tinted gray, d) diluted tinted side colors. Harmonious combinations of colors: a) two in each, as colors opposite or adjacent, with intervals determined according to the rule; b) three, or more, three-, four-, five-, six- and multi-colored, if they give back the whole, or if parts of this whole are found and are according to my law; c) when the colors of the same shades are adapted to a certain present color, or when the brightness ratio is gradual. What was said in points a, b and b applies naturally, completely or partially to pure, dull, diluted colors , bright and non-bright. As above, they are placed on the color scale. primary or primary colors at the points of dividing the circle into 3 parts, ie red at 96, yellow at 32 and blue at 64; the secondary colors: orange, green and violet lie exactly between them, so the ipris 16, 48 and 80 (which gives the subdivision of the circle has 6 parts. Between these primary and secondary colors - they are mathematically mathematically accurate with a precise arrangement) In order to be able to use a pointer device to determine the second, third, fourth, fifth, and hence a color that works harmoniously with a given specific shade of color, a system of signs belonging to each other is adapted to it, for each such regular setting of tones from two, three, four, five - 2 -clo-, six-tenth, d, tones; these signs are located between each other in the same mathematical relationship as the second-sided color intervals in the color scale, Thus, according to Fig. 1, the pointer device consists of a transparent dial B, rotating on dial A, which represents a properly correct hexagonal star, consisting of Not the two equilateral triangles placed one above the other with the vertices C, D, E and F, G, H. In this six-arc star there is a five-point star J with the tops K, L, M, N and O, and in the latter the square P is placed on the corner with the vertices Q, R, S, T. The top C of the hexagon is directed from the top C of the hexagon. In the snout there is a bundle of V of six rays, which divides the hexagonal star into half angles. The vertex C of the hexagon lies on one line with the vertex of the five-point K and the vertex (square Q. If only one of the vertices of the dial system is placed on a certain color tone of the scale, then the second, or second and third, or second, third and fourth it, d, the vertex shows the colors working harmoniously with the chosen shade in two-, three-, four-, and -t, d, sound. Since each color has a strictly defined place on a color scale or circle, whatever the law it is arranged according to, shows a pointer device based on a similar circular system also colors belonging to harmony. The following examples show how harmonizing colors can be found— according to the tricolor theory - by means of the described device, a) 3 primary colors (trident), by placing the top C of the star B at 96 (red): then vertex D stands at 32 (yellow) vertex E by 64 (blue). Each of the three spaces corresponds to the length Ys of the part / phase = 32 digits. b) 3 secondary colors, complementary, complementary or opposite to the 3 primary colors (triple) by setting peak C to 96. Then peak E stands diametrically opposite 96 [red) by 48 (green), top G opposite 32 (yellow) by 80 (violet) and the H vertex opposite 64 (blue) by 16 (orange), 3 spaces have a length of% parts again, a circle has 32 digits, c) 6 tertiary colors are defined by setting vertex C to 96. and the colors are read on the extension of the middle band of V rays, or the letter C is set to 8 (red-orange-red). In the last case, the points H, D, F, E and G are also set 8 numbers vibolk, 24 (yellow-orange-yellow), 40 (yellow-green-yellow), 56 (blue-green-blue), 72 (blue-violet-blue) and 88 (red-blue) violet - red). Each of the 6 spaces has a length of Vq cz, a circle = 16 digits, Color harmonies of individual shades, which, according to the tricolor theory, are formed between the three combinations mentioned (three and six digits), defined by turning to the right of the pointer device and setting the vertex C to one of the slices 1-7, 9-15 and L d. This gives, for example: Three hands: 1, 33, 65; 12, 44, 76; 29, 61, 93.Szesciodzwieki /, 17, 33, 49, 65, 81; 12, 28, 44, 60, 76, 92; 29, 45, 61, 77; 93; 13. Corresponding road sections are always equal to either% or% of the circle length = 32, or 16 digits, 12 colors of the fourth order are in the middle between the tertiary, 24 colors and the five rows are in the middle (between the fourth and 48 colors of the sixth order there is 4ku between five rows. - 3 - Each time the distance between them Wyhcrf l / 12 or V24, or V48 cfc, bkl ^ gu ± = 8, or 4, or 2 digits, This is how the harmonies of two, four and five b & frw are determined by the use of the arrows U or the directions of the square P and the prismatic star J and t d. The color harmonies in use do not always consist of pure colors, as shown in Fig. 1. In order to be able to forget the above-mentioned device create harmonies also from pure bahv varieties, you only need to put colors on the table next to pure and dull varieties in white, black and gray. Such a table of colors is shown on the ftgusiz e 2. Pysite in the circle (i) trims pure colors, and in this case they are divided only into 24 shades and placed sideways. In the concentric circles we- itonetnzniycli //, /// and IV are arranged in 3 degrees of gray-blurred derivatives in such a way that the blurring intensifies when passing from stpnip, // dio /// and IV. In the circles V, V7 and VII, which surround the circle / radially outside, Jeza in 3 degrees was white-blurred, and the brightening should intensify in the direction from the center to the outside. Behind them, adjoining concentrically, there are circles VIIIy IX and X, with a darkened shade of darkness, with 3 shades of darkness intensifying in the invincible landscape. The 24 sections in a circle next to each other are thus sections of equal shades. With the aid of such a color table and the above-mentioned system of pointers, it is possible to compile harmonies both in the circle of pure colors and in their derivatives. By setting the fringe C to a pre-selected color, it is possible to define sections of the same shades, corresponding to the degree of harmony, and to allow the effect of the infinite aspect of any other harmony of these harmonizing sections. In this way, you are not limited in choosing only shades of the same color circle, but you can, depending on the purpose of the combination (livelier, happier, more serious, calm, and so on) combine harmoniously the color tones of different degrees of the circles. If, for example, it is established that the diametrically opposing rows of spruces W and X hanmioaiizuate with each other in two-tones, then this is the case and for all stages of the WW sector in relation to all stages of the section X, and vice versa, effect to be combined in pairs. The same applies to the series of clippings that have been described as harmonizing in three-, four-, five-, and so on. each particular degree of one color series then harmonizes with and may be combined with each of the other series in the respective multi-age series. This device may further be used to determine the harmony in the series derived from each individual tone, as it is possible not only, as described so far, harmonies of different colors, but harmonies of different variations of one and the same color tone, whether or not there is a phage. 5, a triangle with the used lobecinie notations Stojprii $ Kcfoodnych is shown. The pure shade is denoted by ea, by oa - pure white, and by qq - pure black. Then the vertical row of variations from white to black, so aa to qqf is referred to as a gray ladder; the outer series, running from the shade of pure qa to the white, is called the light-pure series, and the derivative series, running from the qa to the qq of black, is called the dark-pure. All vertical ranks that run to the left of the gray ladder and parallel to it and gradually turn into pure qa are called shadow ranks equidistantly long. In order to be able to define mechanically the harmonies inside the gray ladder, or light-purity, dark-pure or equally clear series of a certain shade of color, light-pure and dark-clear series are adapted according to the invention and series of a certain shade of Vrwinigo, such as also a gray ladder, as concentric circles in arbitrary but numerically equal steps, and in the center a rotating pointer device is mounted * A similar scale can be further developed for the same color shade by including the same pure shadow series, or, with the omission of these shadow lines, provided with light or dark-colored varieties of other shades of color. For example, in Fig. 3, in the outer circle, a certain shade and a clear-clean series is adapted to a certain shade, starting with a white aa in the segment a, continuing and in the direction of the clock hand and ending with a pure perception qa in the segment q. In the nearest inner circle lies a dark row of the same shade of color, starting in the segment and opposite the white aa row with a clear shade of qa, continuing further clockwise and ending in segment q with black qq ¬civ in the pure shade of the qa pale-clear row. In the third circle lies the "gray ladder" starting in the segment a with a white aa and ending in the segment q with a black The three outer circles of the figures 4 are constructed in exactly the same way. In both figures equally clear series of shades of color tones they are arranged as concentric internal lines, in Fig. 3, in such a way that they always come from the shade qq of the gray ladder, the shade "Equally white", as it is said that there are rows equally or as many as which gives in the slice q a dark-clean series, and in other segments, according to fig. 5, rows that run parallel to them * In fig. 4, the white aa gray ladder is always opposed by the so-called "equally-black" tone of the equally-clear series yes, that in the individual sections there are equally black variations of the color shade, which in the section are bright-clear, and in the remaining sections, according to Fig. 5, rows lying parallel to it. , put connected in the middle, the harmonies in these individual circles can be formed, because the circles of the equally pure shadow series gradually become poorer in shades, until at the end in the innermost circle there is only pure devotion, therefore you ¬ This creates naturally so-called incomplete harmonies, e.g., incomplete three-sounds, consisting of 3 tones of a four-tone, while the fourth tone of this four-ring in a given shadow series was already equal to the isde niile izlnjajjldtuijie. In the color table, as shown in Figs. 1, 2, 3 and 4, a continuous, unconfined arrangement, similar to the sequence of numbers on a scale, is also possible. The pointer scale may also be self-contained, for example in the form of an endless strip, or it may also be in the form of a ruler with a beginning and an end. In order that also in this case only one single attitude is always sufficient to define a harmonizing set of colors, a dial scale consists of two identical half-halves adjacent to each other, each with the overall length of the color scale; each half in its length is divided into as many equal parts as there are to be kinds of harmonies to be put together. Depending on the mechanical structure of the device, these pointer halves can be put together in a kind of belt without an end, or have the form of an elongated slider with double the length of the color scale, or show two separate slides with dependent movement or 6 shows the colors of 24 shades on the longitudinal table A1, from left to right, next to each other, and each shade has 10 steps overlapping each other. This division is arbitrary and variable depending on the purpose of the device. Under the color scale A1, according to Fig. 6, there is a strip without an end B1, twice as long as the total length of the scale A1. It is wrapped around the edges of the body of the color scale A1, elongated downwards, and can be moved along it with the button C \ The length of the guide line B ', corresponding to the length of the color scale, the fiestas are divided into as many parts as the types of harimanji have be produced with a pointer device. With the device shown, two, three, four, six, eight, and twelve-sounds can be selected. Accordingly, the pointer strip B * is divided into two, three, and so on, and the corresponding dividing lines are marked with different numbers: 2, 2, 3, 3, 3, 4f 4t 4t 4 and so on. dl The other half of the marker tape B \ is not visible, is exactly the same section and marked. If, for example, a two-tone to one of the colors of the color column D '(Fig. 6) is to be searched, then any mark visible on the indicator strip B, marked with the number 2, moves to the colored column D, as it is. shown in Fig. 6. The individual colors of the column of color E, standing above the second visible binary sign, harmonize in two tones with the original color. If a triple note is sought for any color of this shade column, then the sign with the number 3 is placed below it, and then all the colors of the columns above it; the remaining three-sign characters of the pointer band, i.e. columns F and G \ are in the triangle with the exit trouble. In this way, the colors may be set in harmony with the diana color of the color scale in two or more sounds. As a result of the identity of the two halves of the pointer belt B ', when it is moved at one end, the same pointer marks appear and disappear at the other. Therefore, at any position of the pointer belt, the signs necessary for the particular possible harmonies are always visible. For easier movement of the tape B *, the edges of the body A could be replaced by rollers H 'and J. The body, which has a color scale, is completely separated as in Fig. 6. The pointer device is, however, made in the form of a longitudinal slider K, for which the A 'scale body has a kind of sledge runoff, similar to the sliders for counting. The K * slider is two times longer than the color scale and breaks down into two adjacent identical halves, which are completely divided as the halves of the belt in Fig. 6. The method of use is the same as for device according to Fig. 6. If, for example, a double, triple or quadruple to any color from the L column is to be found, then the mark on the K \ slider marked with the number 2, 3 or 4, by appropriately shifting it, and from the columns located within the A * scale and standing above the identical slider digits, only those colors are selected whose colors stand in the desired multi-age with the source color. For example, with the colors of the column V are in the two-tone, the colors of the column M \ the colors of the columns N 'and O' are in the triple-lift, and the colors of the columns P ', Q and M' in the four-tone and t. d. In order to facilitate the handling of the device according to fig / 7, the long pointer slide K 'could be made foldable, such that it could, for example, fold along a line crossing y-y. Urfzaidizemia according to fig. 6 and 7 I would also be able to do the opposite, as indicated and described, namely that the color scales, consisting of two identical halves, twice as long as the corresponding pointer devices, would be movable against the latter * It would also be possible to think and the form of a bent, in a fragmentary form, instead of rectilinear according to Fig. 7. Then the pointer could be made of a transparent material, lie and (move beziptosredinini across the colors. Instead of dividing the colors into 96 or 24 shades) As shown in the examples of Figs. 1, 2, 6 and 7, any other partition may be chosen; also, and the number of derivatives of dull pure colors may be freely chosen as required. Further a table of colors based on any color system, e.g. a four-color system. It is not necessary that the colors themselves be displayed on the board. They may be placed on any other tables or special devices, completely separate, and may be arranged by their numbers or letters according to the color scale device. In this case, you only read the numbers or letters below the dials on the dial! and under the same designation, he finds the sought colors on the color table. In addition to such a numerical or letter marking, the appropriate color could also be placed on the device slightly or in a small amount, for the purpose of general orientation, and its exact shade, which would also be indicated by the mentioned marking, would only be placed on an auxiliary board. This device, with its extraordinary richness of colors, is suitable for exercises, but especially for practical use in the life of craftsmen, industries, arts, merchants and private. this device is harmonious. PL