Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.111.1970 59381 KI. 21 c, 40/50 MKP UKD HOlh CnUi Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr Stefan Grudziecki, mgr inz. Benedykt Kacprzak, mgr inz. Andrzej Wolny Wlasciciel patentu: Politechnika Gdanska (Katedra Wysokich Napiec i Przyrzadów Rozdzielczych), Gdansk (Polska) Wysokonapieciowe urzadzenie zabezpieczeniowe Przedmiotem wynalazku jest wysokonapieciowe urzadzenie zabezpieczeniowe przeznaczone dla na¬ powietrznych, slupowych stacji elektrycznych i od¬ czepów linowych. Urzadzenie chroni transformator od przepiec i zwarc, odczep liniowy od zwarc oraz umozliwia odlaczenie transformatora lub odczepu od linii.Dotychczas ochrona od zwarc, przepiec i odlacza¬ nie transformatora elektrycznych stacji slupowych jest realizowana przy pomocy trzech aparatów, a mianowicie: odlacznika, bezpieczników i odgromni¬ ków montowanych na wlasnych podstawach, posia¬ dajacych wlasne izolatory. Takie wyposazenie stacji jest kosztowne, wymaga duzo miejsca do zainstalo¬ wania, a instalowanie jest pracochlonne. Przy za¬ bezpieczaniu odczepów liniowych stosuje sie dotad bezpieczniki i osobno odlacznik, co tez zwieksza koszt urzadzen.Celem wynalazku jest zbudowanie urzadzenia za¬ stepujacego trzy dotychczas stosowane aparaty: od¬ lacznik, bezpieczniki i odgromniki lub dwa aparaty: odlacznik i bezpieczniki oraz nadajacego sie do instalowania na slupowej stacji elektrycznej lub na slupie odczepu liniowego.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie na¬ pedu do dolnych lub górnych izolatorów wspor- czych podstawy bezpiecznikowej, umozliwiajacego ich odchylenie i uzyskanie przerwy w obwodzie, urzadzenia zapadkowego dla mocowania dolnego konca wkladek bezpiecznikowych na dolnych izo- 10 15 latorach, zaopatrzenie górnego konca wkladki bez¬ piecznikowej i górnych izolatorów w styki z roz¬ kiem opalnym umozliwiajacych przerywanie pradu biegu jalowego transformatora przy tworzeniu przerwy odlacznikowej w obwodzie oraz przytwier¬ dzenie górnej elektrody iskiernika odgromnika wy¬ dmuchowego do górnego, nieruchomego w tym przypadku izolatora podstawy bezpiecznikowej. Za¬ stosowanie urzadzenia zapadkowego i styków roz¬ kowych do mocowania wkladki bezpiecznikowej uwalnia jeden z jej konców, dzieki czemu mozna stworzyc przerwe odlacznikowa w obwodzie.Wynalazek zostanie blizej objasniony na rysun¬ kach, na których fig. 1, fig. 2, fig. 3 i fig. 5 przed¬ stawiaja rzut z boku jednego z torów pradowych zespolu zabezpieczajacego w róznych stanach (po¬ lozeniach), przy czym: fig. 1 — przedstawia tor pradowy zamkniety, fig. 2 — stan odlaczenia urzadzenia w przypadku ruchomych dolnych izolatorów wsporczych, fig. 3 — urzadzenie po przepaleniu bezpiecznika, fig. 5 — stan odlaczenia urzadzenia w przypadku ruchomych górnych izolatorów wsporczych, a fig. 4 — rzut czolowy urzadzenia zabezpieczeniom wego zainstalowanego na slupie bramowym napo¬ wietrznej stacji elektrycznej.Na belce ceowej 1 (fig. 1,2,3) zamocowane sa od¬ gromniki wydmuchowe 2 oraz górne izolatory wsporcze 3. Dolne izolatory wsporcze 4 przymoco¬ wane sa do walka 5 lozyskowanego w lozyskach 3938159381 na belce ceowej 1 i napedzanego drazkiem 6. Dzie¬ ki temu dolne izolatory 4 sa ruchome. Górne izo¬ latory wsporcze 3 zaopatrzone sa w styki w ksztal¬ cie rozków opalnych 7, zacisk przylaczeniowy gór¬ ny 8 oraz górna elektrode 9 iskiernika odgromnika wydmuchowego 2. Wkladki bezpiecznikowe 10 na górnym koncu posiadaja styk górny w ksztalcie rozka opalnego 11, na dolnym koncu okucia 12 umozliwia ich umocowanie na dolnym izolatorze wsporczym 4, dzieki rozkom stykowym wchodza¬ cym w gniazda styku dolnego 13 oraz dzwigni za¬ padkowej 14 wchodzacej w gniazdo zapadki 15.Styk dolny 13, gniazdo zapadkowe 15 oraz zacisk przylaczeniowy dolny 16, przymocowane sa do dol¬ nego izolatora 4.Przesuwajac drazek napedowy 6 za pomoca na¬ pedu recznego 19 (fig. 4) powodujemy obrót wal¬ ka 5, a tym samym wychylenie dolnych izolato¬ rów 4 z zamocowanymi na nich wkladkami bez¬ piecznikowymi 10. Powoduje to otwieranie lub za¬ mykanie, zaleznie od kierunku ruchu, styków roz¬ kowych 7 i 11 spelniajacych role styków odlacz¬ nika. Przez otwarcie styków 7 i 11 uzyskuje sie powietrzna przerwe izolacyjna 18 i odlaczenie transformatora 20 od sieci zasilajacej. Przepalenie sie topika we wkladce bezpiecznikowej 10 powo¬ duje jej obrót wokól rozków stykowych, wyjscie dzwigni zapadkowej 14 z gniazda zapadkowego 15 i otwarcie styków rozkowych 7 i 11.Belke ceowa 1 wraz z calym zespolem zabezpie¬ czeniowym montuje sie na slupie bramowym 17 za pomoca dwóch srub.Na fig. 5 pokazano przyklad urzadzenia bez od¬ gromników wydmuchowych z górnymi izolatorami wsporczymi 3 osadzonymi na obrotowym walku 5, przewidzianego glównie do zabezpieczenia odczepów liniowych. W tym przypadku dolne izolatory wspor¬ cze 4 sa nieruchome.W zespole zabezpieczeniowym mozna równiez 10 15 20 25 30 35 uzyc wkladek topikowych z wypelniaczem drobno¬ ziarnistym.Korzysci techniczne urzadzenia zabezpieczajace¬ go polegaja na ulatwieniu instalowania aparatury w stacjach slupowych i na odczepach liniowych, zmniejszeniu jej wymiarów i ciezaru oraz umozli¬ wieniu fabrycznej regulacji odstepu iskiernika od¬ gromnika wydmuchowego. W stosunku do znanych urzadzen zabezpieczeniowych, skladajacych sie z niezaleznych aparatów, urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku odznacza sie prosta budowa, latwym montazem i instalowaniem. Po przepaleniu sie wkladki bez¬ piecznikowej tworzy sie w obwodzie bezpieczna i widoczna przerwa izolacyjna w powietrzu. PL