Pierwszenstwo: Opublikowano: 31. III. 1970 59377 KI. 5 b, 29/14 MKP E 21 c UKD 622.232.TO56 Twórca wynalazku: mgr inz. Zbigniew Bijak Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Uklad hydrauliczny ciagnika kombajnu weglowego Przedmiotem wynalazku jest uklad hydrauliczny ciagnika stasowanego do posuwu kombajnu we¬ glowego. Uklad ten powoduje samoczynna regula¬ cja predkosci posuwu w zaleznosci od róznych czynników zewnetrznych, jak na przyklad opór" skrawania, które wywoluja zmiany cisnienia w przewodzie tlocznym silnika.Znane jest stosowanie pomp o nastawnej wydaj¬ nosci w ukladach hydraulicznych ciagników. Wir¬ nik takiej pompy zachowuje stale polozenie osi ze wzgledu na naped od silnika elektrycznego, zas obudowa pompy jest przesuwna w celu zmiany mimosrodowosci. Typowe rozwiazanie umozliwia¬ jace zmiane mimosrodowosci polega na zamoco¬ waniu przesuwnej obudowy pompy na dzwigni o stalym punkcie podparcia. Na ramie tej dzwigni dziala sie reczna korba sprzezona z dzwignia za pomoca zebatki, slimaka, sruby pociagowej lub mimosrodu.Nastawiona wartosc mimosrodowosci pompy de¬ cyduje o jej wydajnosci. Wydajnosc pompy przy danym nastawieniu mimosrodowosci pozostaje sta¬ la niezaleznie od zmiany warunków pracy silnika hydraulicznego. W razie wzrostu oporu posuwu spowodowanego przez zwiekszony opór skrawania lub inny czynnik zewnetrzny w rurociagu tlocz¬ nym silnika wzrasta cisnienie. W razie nadmier¬ nego wzrostu cisnienia czesc cieczy splywa poprzez zawory przelewowe stosowane z reguly w ukladach hydraulicznych jako elementy bezpieczenstwa. 10 15 20 25 30 Przy przeciazeniach nastepujacych czesto lub trwajacych dlugo elementy zaworów przelewo¬ wych zuzywaja sie powodujac nieszczelnosc, cieci hydrauliczna nagrzewa sie, a sprawnosc ukladu maleje, gdyz czesc cieczy tloczonej pod wysokim cisnieniem jest odpuszczana do splywu bez wyko¬ nywania pracy.Uklad wedlug wynalazku umozliwia oprócz opi¬ sanej powyzej recznej regulacji wydajnosci pom¬ py, regulacje samoczynna, która stanowi korekte recznego ustawienia, przeprowadzana w zaleznosci od chwilowego wplywu warunków zewnetrznych.Samoczynna regulacje wydajnosci pompy osiagnie¬ to w ukladzie wedlug wynalazku dzieki temu, ze punkt podparcia dzwigni, nieruchomy przy recz¬ nym nastawianiu mimosrodowosci pompy, jest przesuwny w zaleznosci od cisnienia panujacego w tlocznym rurociagi silnika. Frzesuwmosc te osiagnieto za pomoca dwóch przeciwstawnych si¬ lowników oraz suwaka sterujacego reagujacego na cisnienie w przewodzie tlocznym. Dzieki samoczyn¬ nemu zmniejszaniu wydajnosci pompy, przy wzro¬ scie cisnienia zawory przelewowe nie sa narazone na nadmierna prace, a sprawnosc ukladu nie zmniejszasie. • Uklad hydrauliczny wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku schematycznym.Pompa 1 jest polaczona z przewodem ssawnym, ze zbiornikiem 2 cieczy a przewodem tlocznym, silnikiem 3, z którego splyw prowadzi do zbiornd- 5937759377 3 ka 2. W przewodach znajduja sie zawory zwrotne 4 ustalajace jeden kierunek przeplywu. Przewód tloczny jest polaczony ze zbiornikiem 2 poprzez zawór przelewowy 5. Przesuwna obudowa pompy jest przymocowana do dzwigni 6, nastawianej recz¬ nie korba 7 za posrednictwem mimosrodu 8. Dzwi¬ gnia 6 jest uchylna wzgledem punktu 9.Opisana tu czesc ukladu hydraulicznego wyste¬ puje równiez w znanych ukladach hydraulicznych ciagników. Niektóre znane uklady bywaja wiecej skomplikowane, na pr/zyklad zamiast jednego sil¬ nika 3 ciagnik moze miec dwa silniki, jeden do posuwu, jeden do zawrebiania, przelaczalne do pracy na przemian, zamiast pojedynczych prze¬ wodów ssawnego i tlocznego pompa 1 moze miec dwa przewody ssawne i dwa przewody tloczne ustawione symetrycznie w celu umozliwienia pra¬ cy przy dowolnym kierunku obrotu.Wedlug wynalazku uklad ma dwa silowniki 10 i 11 do ustalania polozenia punktu 9 dzwigni 6.Silowniki te sa wzgledem siebie przeciwstawne.Ich tloczysika laczy dzwignia 12. Cylindry tych silowników maja doprowadzenie cieczy z prze¬ wodu tlocznego. Suwak 13 sluzy do sterowania silownika 12. Ma on doprowadzenie cieczy z prze¬ wodu tlocznego oraz odprowadzenie do zbiornika 2.Silownik 11 ma tlok róznicowy. Korzystne jest uksztaltowanie tego tloka jako zaworu przelewo¬ wego do zabezpieczania silnika. W ten sposób zmniejsza sie ilosc elementów ukladu.Dzialanie Ukladu polega na recznym ustalaniu polozenia dzwigni 6, która przy tym ulega obroto¬ wi wzgledem punktu 9 oraz na samoczynnym usta¬ laniu polozenia punktu 9, przy czym drugi koniec dzwigni, a mianowicie punkt 14 stanowi srodek jej obrotu. Gdy Ukladem reoznym 7, 8, zostanie ustalone polozenie dzwigni 6, a przez to ustali sie Okreslona wydajnosc pompy powodujaca okreslo¬ na predkosc posuwu ciagnika punkt 14 dzwigni pozostaje nieruchomy. Punkt dzwigni 9 jest prze¬ suwany dzialaniem silownika 10, w którym sumu¬ jace sie sily sprezyny oraz dzialanie cieczy na tlok ustawiaja ten punkt w polozeniu maksymalnego oddalenia od cylindra silownika 10.Nieruchomosc tego punktu trwa tak dlugo, do¬ kad z przyczyn zewnetrznych nie wzrosnie cis¬ nienie w przewodzie tlocznym. Gdy w przewodzie tlocznym cisnienie przekroczy z góry zalozone, sila dzialajaca na tlok suwaka 13, przewazy sile sprezyny w tym suwaku, tlok posunie sie w glab suwaka, zamykajac polaczenie miedzy silownikiem 11, a zbiornikiem 2. Przy dalszym posuwie tloka w glab cylindra suwaka 13 nastepuje polaczenie przewodu tlocznego z cylindrem silownika 11 w miejscu wiekszej srednicy tloka róznicowego.Na skutek tego tlok silownika 11 przesuwa sie s i dziala poprzez dzwignie 12 na tloczysko silowni¬ ka 10 wtlaczajac przewazajaca sila tlok tego silow¬ nika w glab cylindra. Przy tym przesuwa sie punkt 9 dzwigni 6, a cala dzwignia zmienia polozenie wzgledem nieruchomego' wówczas punktu 14. Ten io ruch dzwigni 6 jest polaczony z przesuwem obu¬ dowy pompy i w lderunlku zmniejszenia jej mi- mosrodowosci przez co zmniejsza sie jej wydaj¬ nosc.Gdy cisnienie w przewodzie tlocznym obniza sie, 15 tlok suwaka 13 powraca do polozenia wyjsciowego pod dzialaniem sprezyny. TTok ten w drodze po¬ wrotnej przejsciowo zamyka polaczenie z prze¬ strzenia silownika 11 w miejscu wiekszej srednicy tloka róznicowego, a nastepnie gdy osiagnie polo- 20 zenie krancowe, laczy te przestrzen ze splywem do zbiornika 2. Wówczas przewage uzyskuje silownik 10 powodujac powrót punktu 9 do poprzedniego polozenia. Przez to obudowa pompy 1 równiez przyjmuje polozenie poprzednie, w którym mimo- 25 srodowose ma wartosc uprzednio nastawiona recz¬ nie. 30 PL