Pierwszenstwo: Opublikowano: 31. III. 1970 59389 KI. 5 c, 23/00 MKP E 21 d 43 CZYTELNIA MUKD 622.284.9 Urzedu Patentowego folsklej IzBCEypoTpciiuj Lufiwej Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Antoni Didek, mgr inz. Eugeniusz Kla- putelc, mgr inz. Karol Skrzypek Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Lacznik do obudowy górniczej Przedmiotem wynalazku jest lacznik za pomoca którego laczy sie sasiednie czlony górniczej obu¬ dowy kroczacej przy scianowej eksploatacji wegla lub innych mineralów. Zadaniem lacznika jest powstrzymanie czlona zwolnionego z rozparcia przed wywróceniem sie lub obsunieciem na po¬ chylym spagu.Lacznik winien stawiac opór rozciaganiu w przy¬ padku gdy czlon zluzowany jest tym lacznikiem zwiazany z czlonem rozpartym stojacym wyzej.Ten sam lacznik w przypadku gdy rozparty czlon stoi nizej, a zluzowany wyzej winien nie dopusz¬ czac do zblizenia sie czlonów. Tym zadaniom moze sprostac zwykle sztywne cieglo, jednakze, cieglo tafcie uniemozliwiloby kroczenie zluzowanego sto¬ jaka w kierunku ociosu. Wobec tego od lacznika wymaga sie, aby prócz odpornosci na rozciaganie i na skracanie mial moznosc w razie potrzeby zmiany swej dlugosci. ^ Znane jest stosowanie silowników hydraulicz¬ nych w charakterze laczników. Silownik, którego obie komory podtlokowa i nadtlokowa sa wy¬ pelnione ciecza oraz chwilowo odciete od przewo¬ dów ukladu hydraulicznego zachowuje sie jak sztywne cieglo. Gdy zachodzi potrzeba przedlu¬ zenia lub skrócenia lacznika doprowadza sie ciecz z ukladu hydraulicznego do jednej z komór umoz¬ liwiajac równoczesnie splyw z drugiej komory.Laczniki bedace silownikami hydraulicznymi * do¬ skonale spelniaja swe zadanie, jednakze powoduja 15 20 25 30 komplikacje ukladu hydraulicznego, a w przypad¬ ku sterowania zdalnego lub automatycznego po¬ wodowalyby niedopuszczalna komplikacje urza¬ dzen do tego celu.Znane jest stosowanie teleskopów ciernych w charakterze laczników. Teleskop ma moznosc skracania sie lub przedluzania pod wplywem prze¬ wazajacej sily, która wystepuje podczas przesuwa¬ nia czlona dzialaniem przesuwnika. Jednakze te¬ leskop cierny nie zapewnia dostatecznego oporu przy bardzo powolnym pochylaniu sie lub obsuwa¬ niu czlona. Jak wiadomo uklady cierne maja ra¬ cjonalne zastosowanie do dlawienia szjfbkich ru¬ chów, które w przypadku obudowy górniczej ra¬ czej nie wystepuja. Jakkolwiek teleskop cierny nie jest w stanie calkowicie wypelnic zadan lacz¬ nika jest on stosowany ze wzgledu na to, ze nie powoduje komplikacji w ukladzie hydraulicznym i elektrycznych ukladach zdalnego sterowania lub automatyki.Lacznik wedlug wynalazku równiez nie kompli¬ kuje urzadzen hydraulicznych ani elektrycznych urzadzen sterowniczych, a przy tym jest w stanie w calej pelni wykonywac zadania lacznika miedzy stojakami. Jego budowa jest pozornie zblizona do silownika hydraulicznego, jednakze nie jest on silownikiem i nie wymaga polaczenia z ukladem hydraulicznym. Przy rozciaganiu lub skracaniu stawia on z góry nastawny opór, który mozna tak dobrac, aby wystarczyl do utrzymywania 5936959369 3 O'"' 15 20 czlona obudowy zluzowanego z rozparcia we wla¬ sciwym polozeniu. Pod wplywem przewazajacej sily wystepujacej podczas kroczenia, lacznik we¬ dlug wynalazku rozciaga sie lub skraca w miare potrzeby. 5 Lacznik wedlug wynalazku sklada sie z cylindra, • tloka i tloczyska. Obie komory nadtlokowa i pod- tlokowa sa w nim scisle wypelnione ciecza lecz nie sa polaczone z zadnymi przewodami, sa stale calkowicie odciete od otoczenia. io C*W tloku znajduja sie dwa zawory wpustowe sprezynowe, nastawne. Jeden z nich dziala wów¬ czas, gdy tlok zostaje przesuwany w jedna strone, a drugi gdy tlok zostaje przesuwany w druga strone. Przez nastawienie wstepnego napiecia sprezyn lub przez dobór sprezyn mozna scisle "Okreslic sile, która jest potrzebna, aby nastapila zmiana dlugosci lacznika. Ponizej wartosci tej sily lacznik zachowuje sie jak sztywne cieglo..Powyzszy uproszczony opis lacznika nie uwzglednia nieuniknionej komplikacji spowodo¬ wanej tym, ze objetosc skokowa kazdej z komór jest inna, jak to ma miejsce zawsze w przypad¬ kach tloka róznicowego. Wobec tego przesuwanie tloka w jednym kierunku powoduje przetlaczanie z jednej komory drugiej takiej ilosci cieczy, która nie odpowiada zmianie objetosci nastepuja¬ cej w tej drugiej komorze.Komplikacje te usunieto wedlug wynalazku 30 przez zastosowanie drugiego tloka kompensujacego.Tlok ten znajduje sie pod stalym naciskiem sil¬ nej sprezyny i w miare potrzeby wykonuje prze¬ suniecia potrzebne do wyrównania objetosci sko¬ kowej po obu stronach tloka róznicowego. Fonie- 35 waz tlok kompensujacy (ma powierzchnie równa wiekszej) powierzchni tloka róznicowego, a róznica miedzy powierzchniami tloka róznicowego wyraza sie zaledwie pojedynczymi procentami, posuw tloka kompensujacego zachodzi na odcinkach, któ- 40 rych dlugosc jest rzedu pojedynczych procentów dlugosci równoczesnie przebywanej drogi przez tlok róznicowy. Te niewielkie skoki tloka kompen¬ sujacego w nieznacznym stopniu zmieniaja napie¬ cie sprezyny. Ponadto zwazywszy, ze sila wywie- 45 rana przez sprezyne przenosi sie poprzez tlok kom¬ pensacyjny na calosc cieczy zawartej w obu ko¬ morach, praktycznie nie wplywa ona na sile po^ trzebna do przesuwania tloka róznicowego w obu kierunkach. 50 Okazalo sie korzystne umieszczenie obu zawo¬ rów po tej samej stronie tloka oraz takie uksztal¬ towanie kanalów prowadzacych do tych zaworów, aby jeden z zaworów otwieral sie przy posuwie tloka w jednym kierunku, drugi przy posuwie 55 w drugim kierunku. Dzieki takiemu umieszczeniu zawory sa dostepne po zdjeciu jednego dna cy¬ lindra.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiony jest na rysunku przedstawiajacym przekrój osiowy lacznika. W cylindrze 1 znajduje sie tlok 2 osa-* dzony na tloczysku 3 zaopatrzonym w jeden z uchwytów 4. Tlok roboczy 2 posiada w denku dwa zawory przelewowe 5, które wraz z ukladem kanalów stanowia dwukierunkowe polaczenie prze¬ strzeni znajdujacych sie po obu stronach tloka.Jakkolwiek oba zawory 5 znajduja sie po tej sa¬ mej stronie tloka i sa ustawione równolegle dzia¬ laja przy posuwie tloka 2 w róznych kierunkach dzieki temu, ze kanal 8, doprowadzajacy ciecz pod organ zamykajacy jednego z nich wyprowa¬ dzony jest z komory podtlokowej, a kanal 9 dru¬ giego zaworu z komory nadtlokowej.Zawory przelewowe 5, znanej konstrukcji po¬ siadaja mozliwosc recznej regulacji cisnienia otwarcia, przy czym oba zawory osadzone sa po jednej stronie tloka roboczego i daja sie w znany sposób regulowac niezaleznie przez dokrecanie na¬ kretek regulacyjnych. Po obu stronach tloka 2 znajduje sie ciecz robocza na przyklad olej, lub emulsja olejowa, stosowane w silowych instala¬ cjach.Ponadto w cylindrze 1 znajduje sie drugi tlok 6, kompensujacy, obciazony sprezyna 7 odaszona mie¬ dzy tym tlokiem, a denkiem cylindra, na cylin¬ drycznych wystepach. Tlok 6 dzieli przestrzen wewnetrzna cylindra na dwie czesci, z których je¬ dna, mieszczaca sprezyne 7 jest polaczona otwor¬ kiem w denku cylindra z atmosfera, a druga, za¬ wierajaca tlok roboczy 2, jest wypelniona szczel¬ nie ciecza robocza.Dna cylindra 1 polaczone sa z tuleja cylindra w sposób rozbieralny, na przyklad za pomoca gwintu, w celu zapewnienia dostepu do zaworów przelewowych 5 i sprezyny 7. PL