Opublikowano: 16.11.1970 59 064 KI. 47 g', 17/00 MKP F 16 k tf|0O UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Bortkiewicz Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcyjne Urzadzen Budowla¬ nych, Warszawa (Polska) Zawór przeciazeniowy o dwukierunkowym przeplywie Przedmiotem wynalazku jest zawór przeciazenio¬ wy o dwukierunkowym przeplywie, który w jed¬ nym kierunku przeplywu dziala jako zawór prze¬ ciazeniowy, natomiast przy odwrotnym kierunku otwiera sie jak zwykly zawór zwrotny.Znane sa zawory przeciazeniowe grzybkowe lub kulkowe o dzialaniu bezposrednim, zawory róz¬ nicowego dzialania jak równiez zawory przecia¬ zeniowe posredniego dzialania, sterowane zaworem pomocniczym. Zawory te pozwalaja tylko na wy¬ plyw oleju z linii wysokiego cisnienia do prze¬ wodu zlewowego.W przypadku koniecznosci uzyskania przeplywu w odwrotnym kierunku zawór przeciazeniowy mu¬ si byc zbocznikowany osobnym zaworem zwrotnym.Zastosowanie dodatkowego zaworu wymaga do¬ datkowych przewodów i laczników rur, wobec cze¬ go uklad sie rozbudowywuje, wymaga wiecej miej¬ sca i czesci skladowych.Celem wynalazku jest umozliwienie dwukierun¬ kowego przeplywu zasadniczego strumienia oleju przez ten sam kanal urzadzenia, które zabezpiecza uklad od wzrostu cisnienia ponad wymagana war¬ tosc, a zadaniem wynalazku jest opracowanie od¬ powiedniego zaworu sluzacego do tego celu.Zadanie to zostalo rozwiazane przez konstrukcje zaworu w którym grzybek zaworu zaopatrzony w sprezyne osadzony jest w komorze korpusu, a grzybek sterujacy zaopatrzony w sprezyne jest osadzony w komorze tulei i oddziela komore kor- 25 30 2 pusu polaczona z kanalem zasilania przez otwór w grzybku glównym od komory tulei polaczonej z komora zlewowa, przy czym przeplyw czynnika przy ustalonym cisnieniu z kanalu zasilania do ko¬ mory zlewowej nastepuje przy podniesionym grzyb¬ ku glównym i grzybku sterujacym, laczacym ko¬ more korpusu z komora tulei, a przeplyw czynnika przy niskim cisnieniu z komory zlewowejl do ka¬ nalu zasilania nastepuje przy podniesionym grzyb¬ ku glównym i dociskanym do gniazda grzybku sterujacym.W odmianie wykonania zaworu komora grzybka glównego jest zaopatrzona w otwór sluzacy do pod¬ laczania przewodu do zdalnego sterowania grzyb¬ kiem glównym.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór w przekroju podluznym przy¬ kladowo wkrecony do korpusu rozdzielacza hy¬ draulicznego, a fig. 2 — odmiane zaworu dostoso¬ wana do zdalnego sterowania.Zawór wedlug wynalazku (fig. 1) sklada sie z korpusu 1 w którym sa osadzone wszystkie cze¬ sci skladowe zaworu. Korpus 1 posiada gwint 2 do wkrecania w korpus na przyklad urzadzenia hydraulicznego, przy czym uszczelka 3 uszczelnia kanal zasilania 4 od komory zlewowej 5, a uszczel¬ ka 6 zabezpiecza cd przecieków oleju na zewnatrz korpusu. 59 064\ 3 Grzybek glówny 7 drazony z otworem 8 dociska¬ ny jest do gniazda zaworowego slaba sprezyna 9.W korpus 1 wkrecona jest tuleja 10, w otworze której osadzony jest grzybek sterujacy 11 dociskany sprezyna 12, której napiecie mozna regulowac sru¬ ba regulacyjna 13. Uszczelka 14 uszczelnia komore 15 korpusu 1 od komory 16 tulei 10.W odmianie wykonania zaworu (fig. 2) przezna¬ czonego do zdalnego sterowania korpus 1 posiada dodatkowy otwór 17 laczacy komore 15 korpusu 1 z kanalem 18 uszczelnionym uszczelkami 19 i 20, w którym stosuje sie znane zawory lub suwaki sterowane recznie, lub elektromagnetycznie pozwa¬ lajace na otwieranie lub zamykanie wyplywu olejlu z kanalu 18 do zbiornika.Olej z kanalu zasilania 4 przeplywa przez otwór 8 grzybka glównego 7 do komory 15 korpusu 1, c& powoduje, ze grzybek glówny 7 jest dociskany do gniazda zaworu sila wynikajaca z róznicy cisnienia olejai i powierzchni grzybka glównego 7 na które to cisnienie dziala.Przy zwiekszaniu sie cisnienia oleju ponad war¬ tosc ustalona napieciem sprezyny 12 grzybek ste¬ rujacy 11 podnosi sie i olej z komory 15 przeplywa do komory 16 i stad przeplywa do komory zlewo¬ wej 5, przez co nastepuje róznica cisnien miedzy kanalem zasilania 4 i komora 15 korpusu 1 i grzy¬ bek glówny 7 unosi sie i zapewnia przeplyw oleju z kanalu zasilania 4 bezposrednio do komory zle¬ wowej 5. Przy zmniejszeniu sie cisnienia w kanale zasilania 4, grzybek sterujacy 11 zamyka wyplyw oleju z komory 15 korpusu 1 i cisnienie w kanale zasilania 4 i komorze 15 korpusu 1 wyrównuje sie i grzybek glówny 7 pod wplywem sily sprezyny 12 i sily wynikajaceji z róznicy cisnienia oleju i po¬ wierzchni grzybka glównego 7 na które to cisnienie dziala, zamyka wyplyw oleju z kanalu zasilania 4.Jezeli w kanale zasilania 4 cisnienie bedzie niz¬ sze niz w komorze zlewowej 5, grzybek glówny 7 na skutek róznicy cisnien podnosi sie uginajac spre¬ zyne 9 i umozliwia przeplyw oleju z komory zle- woweji 5 do kanalu zasilania 4.Zawór dostosowany do zdalnego sterowania dzia¬ la jak opisany powyzej z tym tylko, ze po polacze¬ niu kanalu 18 ze zbiornikiem oleju, grzybek glówny 7 podnosi sie i olej z kanalu zasilania 4 przeplywa pod grzybkiem glównym 7 do komory zlewowej 5.Zamkniecie kanalu 18 powoduje wzrost cisnienia w komorze 15 korpusu 1, grzybek glówny 7 pod 064 4 wplywem sily sprezyny 12 i cisnienia jest dociskany do gniazda i zamyka wyplyw oleju z kanalu zasi¬ lania 4.Zawór przeciazeniowy wedlug wynalazku mozna 5 w dowolnym czasie wykrecic z korpusu bez obawy jego rozregulowania, co pozwala na sprawdzenia jego poszczególnych czesci skladowych w stanie zmontowanym, dokonanie ponownej regulacji na stoisku próbnym bez koniecznosci demontazu zespo- io lu w którym jiest on zabudowany.Zastosowanie zaworu przeciazeniowego do rozdzie¬ lacza hydraulicznego, jako glównego zaworu bez¬ pieczenstwa umozliwia nie tylko zabezpieczyc kanal zasilania od nadmiernego wzrostu cisnienia, lecz 15 zapobiega powstawaniu w tym kanale podcisnienia, poniewaz przy spadku cisnienia w kanale zasilania ponizej wartosci cisnienia w komorze zlewowej, grzybek glówny uginajac slaba sprezyne otwiera sie jak zwykly zawór zwrotny i umozliwia prze- 20 plyw oleju z komory zlewowej do kanalu zasilania. PL