Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.11.1970 59306 KI. 42 h, 18/02 MKP G 01 i 3|50 ZYTEINIA UKD Ujzectu Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Mieczyslaw Boruch, doc. dr inz. Adam Sroczynski Wlasciciel patentu: Politechnika Lódzka (Katedra Cukrownictwa i Tech¬ nologii Ogólnej Srodków Spozywczych), Lódz (Polska) Kolorymetr do okreslania intensywnosci zabarwienia powierzchni papieru lub zabarwienia cieczy i Przedmiotem wynalazku jest kolorymetr, który .sluzy do okreslania intensywnosci zabarwienia po¬ wierzchni papieru lub zabarwienia cieczy.Znane sa kolorymetry sluzace do pomiaru in¬ tensywnosci zabarwienia papieru, których zasada pracy polega na skierowaniu wiazki swiatla do wnetrza jednej lub dwu kul za posrednictwem których promienie swietlne kierowane sa na po¬ wierzchnie badane i po ich odbiciu do okularu obserwacyjnego lub do fotokomórek. W przyrzadzie opartym o pomiar swiatla odbitego za posred¬ nictwem jednej kuli, pomiar uzyskuje sie przez wzrokowe porównanie pól widzenia co daje wy¬ nik subiektywny obarczony bledem ±10%.W znanych przyrzadach, których dzialanie opar¬ te jest na zasadzie swiatla odbitego za posred¬ nictwem dwóch kul, pomiar dokonywany jest za pomoca fotokomórek przeto wynik nie jest su¬ biektywny jednak uklady optyczne i mechaniczne tych przyrzadów zlozone sa z tylu elementów, ze pomiar dokonywany za ich pomoca jest bardzo skomplikowany. Nadto wiekszosc ze znanych ko- lorymetrów zezwala tylko na pomiar zabarwio¬ nych krazków nie przekraczajacych srednicy 15 mm.Niedogodnosci te zmniejsza kolorymetr wedlug wynalazku zlozony ze stolika pomiarowego w ksztalcie pryzmatu, dwóch fotokomórek, zródla swiatla oraz miernika elektrycznego rejestrujace¬ go róznice natezenia swiatla padajacego na foto- 15 20 25 30 komórki, przy czym na dwóch scianach stolika, pochylonych pod katem 45° do osi geometrycznej laczacej fotokomórki, umieszczono na jednej czy¬ sty papier zas na drugiej papier z plama barwna.Zródlo swiatla, dajace równolegla wiazke swia¬ tla, umieszczone jest nad stolikiem pomiarowym w ten sposób, ze promienie swietlne odbite od papieru czystego padaja na jedna fotokomórke, zas odbite od papieru z plama barwna na druga fotokomórke. Wynik pomiaru rejestrowany przez miernik jako róznica napiec pradu wytwarzanego przez fotokomórki wskazuje na intensywnosc za¬ barwienia i wielkosc plamy barwnej.W odmianie kolorymetru wedlug wynalazku, przeznaczonej do pomiaru intensywnosci zabar¬ wienia cieczy, obie sciany stolika pokryte sa pa¬ pierem czystym a przezroczyste naczynia, jedno z ciecza niezabarwiona i drugie z ciecza zabar¬ wiona — badana ustawione sa na drodze promie¬ ni swietlnych odbitych od czystych papierów i kie¬ rowanych do fotokomórek.Przedmiot wynalazku zostanie dokladnie wy¬ jasniony na przykladzie, wykonania z powolaniem sie na rysunek, na którym przedstawiono jego schemat.Kolorymetr wedlug wynalazku sklada sie z obu¬ dowy, w której na dwóch przeciwleglych bokach umieszczono dwie fotokomórki 1, lezace na jed¬ nej osi geometrycznej. Na tej samej osi w równej odleglosci od obu fotokomórek znajduje sie stolik 5930659306 2 w ksztalcie pryzmatu o nachylonych scianach do osi geometrycznej fotokomórki pod katem 45°.Na osi geometrycznej prostopadlej do osi geome¬ trycznej laczacej fotokomórki 1, nad srodkiem sto¬ lika pomiarowego 2 znajduje sie zródlo swiatla 3.Miedzy stolikiem pomiarowym 2 a zródlem swiatla 3 znajduje sie soczewka 4, majaca za cel wytworzenie równoleglej wiazki swiatla padajacej prostopadle do osi geometrycznej laczacej obie fo¬ tokomórki 1. Fotokomórki 1 polaczone sa z mier¬ nikiem elektrycznym 5. Na drodze miedzy foto¬ komórkami 1 a stolikiem pomiarowym 2 znajduje sie z kazdej strony soczewka 6, której celem jest skoncentrowanie swiatla padajacego na fotoko¬ mórke 1.Pomiar odbywa sie w ten sposób, ze po wla¬ czeniu zródla swiatla 3, na stolik pomiarowy 2 wylozony z obu stron papierem, z- jednej strony kladzie sie papier 7 z plama barwna. Miernik elektryczny 5 za pomoca fotokomórki i rejestruje róznice natezenia swiatla odbitego z jednej strony od czystego papieru, a z drugiej od papieru z bar¬ wna plama.W przypadku pomiaru zabarwienia cieczy na drodze promienia odbitego od stolika pokrytego czystym papierem ustawia sie z jednej strony przezroczyste naczynie z ciecza niezabarwiona, 10 15 25 4 a z drugiej strony przezroczyste naczynie z ciecza zabarwiona — badana. PL