Znane sa juz urzadzenia stosowane na lokomotywach do przekazywania mocy sil¬ nika kolom naipedinym zapomoca kól zeba¬ tych, przyczem ruch wsteczny osiaga sie przez wlaczenie lub wylaczenie dwu lub kilku kól zebatych, które olsiagai sie przez promieniowe ich przesuwanie z wlaczeniem dodatkowego, nieruchomego przy biegu prostym, kola zebatego pomiedzy dwa in¬ ne kola zebate, które znowu zostaja w ja¬ kikolwiek sposób zmany ze! soba rozlaczo¬ ne, Pomienione wlaczanie przysiparza jed¬ nak trudnidsci, przy promieniowem bowiem1 przesuwaniu latwo moze zajisc zetkniecie dwu glówek zebów, zamiast by glówka ze¬ ba Jednego z kól trafila we wreb kola dru¬ giego. Proponowano rozmaite sposoby dla zapewnienia takich polozen trybów, aby za¬ wsze glówka zeba zazebiala! sie z wirejbem.W szczególnosci proponowano stopniowy obrót reczny obu lub jednego z kól -sprze¬ ganych zie sioiba do polozenia sczejpienia, ale i to nie jest rzecza latwa, zwlaszcza gdy zeby sa srubowe i obie glówki juz sie zetknely ze soba.Wynalazek niniejszy dotyczy pedni ze¬ batej, zapewniajacej szybkie i niezawodne zazebienie przy zmianie kierunku biegu, a polega na zaisttasloWianili,, obok silnika na- pednego, silnika dodatkowego, który pod¬ czas zmiany kierunku obraca jedno lub Mi¬ ka kól zebatych pedni. Silnik ten sklada sie z przeznaczonej do tego turbinki olejowej,polaczonej w razie potrzeby zapomoca od¬ powiedniego ciemiego, zebatego lulb innego sprzegla z jednym z Walów. - Zalaczany rysunek przedstawia przy¬ klad wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia widok boczny pedni zebatej tuidziez szczególy przewodów oraz tabliczki, któ¬ rych nie uwidocznia fig. 2, wlskazujaca przekrój wedlug linji lamanej A—A na fig. 1, Obracajaca, sie najszybciej os /pola¬ czona jest apv w miejlsott 2 z umfesaezona zboku turbina parowa lub silnikiem podob¬ nym. Waly 3, 4, 5 i 6 otezypuja naped w znany spcisófo zajpomicca kól izeibatyjchi, Z po¬ miedzy nich wal 5 wraz ze swemi trybami sprzega sie z walami 4 i 6 zapomoca, odpo¬ wiedniego mechanizmu odsrodkowego przestawialnego tylko dla biegu wstecznego pp rozprzezeniu odpowiednim mechani¬ zmem mimidsnodowym walów 4 i 6 ze solbia.Waly mozna przelsuwac promieniowo od¬ recznie lub zapomoca cisnienia ap. oleju, jak tó wskazane fig. IV Mimo$fodowe lozy¬ sko walu 4 polaczone jest zapomoca me¬ chanizmu drazkowego 7 z tlokiem 8 silnika olejnego; Wpuszczajac oliwe z jednej Lub drugiej strony tloka 8, mozna wal 4 pod¬ niesc lub opuscic dla osiagniecia pozadane¬ go zazebienia, W podobny sposób przesta¬ wia sie wal 5 zapomoca mechanizmu 9, wypuszczajac oliwe do odpowiedniego cylin¬ dra z jednej lub drugiej strony tloka 19.W trzecim, cylindrze olejnym slizga sie tlokT 10, zaopatrzony w zefomice zazebiajaca sie z wiencem zebatym, osadzonym na w;al- cu 11, splaszczonym lub wogóle nieokra- glym w czesci sasiadujacej z wiencem.Skoirc czesc wispólsrodkowa sczie|pi isie, jak to wskazana na rysunku, z odpowiednim wykrojem tarczy odcinkowej 13, polaczo¬ nej z mechanizmem 9, to mechanizm ten zostaje zabezpieczony od ruchu; pfizy dal¬ szym jednak obrocie walca 11 zebnika tlo¬ ka 10 (skoro naprzeciw tarczy 13 stanie i porusza- sie dialejj jczesc nieokragla 12 wal- ca 11) przestawienie kierunku moze nasta¬ pic, albowiem wzmiankowane powyzej cze¬ sci juz sie ze soba nie stykaly. Mechanizm zwrotu mozna równiez zamknac w poloze¬ niu odpowiadajacem przeciwmemu kieruln- kowi ruchu, w którym to wypadku walec 11 nalezy obracac dopóty, dopóki wspól- srodkowa czesc jego nie napotka innego wyjtroju tarczy 13.Odpowiednio do obrotów obu walów 4 i 5 zapomoca tloków 8 i 19 mozna odczyty¬ wac postep przestaNArrania ruchu na tablicz¬ ce 14 zapomoca wskazówek, polaczonych zapoiiLoca pretów 15 i 16 z walami 5 i 4.Uwidocznione na fig- 1 polozenie kól zeba¬ tych wskazuje ruch przedni walu 6, przy¬ czyni kola izi^bate na wale 5 nie zazebiaja sie z zadnem innem kolem i pozostaja prze¬ to w spoczynku. Dla uzyskania ruchu wstecznego wpuszczamy oliwe do rozmai¬ tych cylindrów w takiej kolejnosci, ze przedewfczystkfrem izfwiolmiony zostaje me¬ chanizm zatrzaskowy i kola zebate walu 4 rozczepiaja sie z kolami walu 6, poczem kola zebate na wale 5 zazebiaja sie z jed¬ nej strony z kolem na wale 4, z drugiej zais —z kolem na wale 6.Mimosrodowe lozyska walu 4 mozna u- irzadzic w ten sposób, aby kola zebate te¬ goz tudziez kola walu 3 stale zazebialy sie ze soba. Skoro jednak kola zebate walu 4 maja podczas przestawiania rozlaczyc sie z kolem zebatem walu 3, a nastepnie zno¬ wu polaczyc, to moze sie przytrafic, ze glówka zeba kola zebatego na wale 4 ze¬ tknie sie glówkai z^ba na wale 3, co oczywi¬ scie udaremniloby zazebienie, W mysl wynalazku niniejszego jeden z walów* w wypadku opisywanym obracaja¬ cy sie najszybciej wal 1, wprawia sie w ob¬ rót wraz z osadzonemi na nim kolami ze- featemi zapomoca odpowiedniego sitnikar np, umieszczonego w skrzynce 20, nape¬ dzanego oliwa, kola Peltona 21, ptzekazMr jacego swój ruch zapomoca pedni zebatei 22 walowi 23; sprzeganemu z walem 1 hab — 2 —z Walem turbiny zapoffloca sprzegla zeba¬ tego 24. Wobec duzej przekladni pomiedzy silnikiem 21 a watem 23 Mb 1, wal 1 obraca sie wraz ze swemi kolami zebatemi powoli, napedzajac wal 3, a zatem i jego kolo ze¬ bate, podczas gdy kola zebate osadzone na wale 4 znajduja sie w spoczynku. Wsku¬ tek obrotu walu 3 zeby kól jego mijaja ze¬ by kól walu 4 oraz wreby miedzy niemi, co zapewnia przeto nalezyte zazebienie tych kól. Poniewaz silnik 21 napedza dalej wal 1, po zazebieniu zaczynaja zatem obracac sie i kola zebate walu 4, co sprawia zaze^ bienie z niemii kola osadzonego na wale 5. W podobny sposób odbywa sie wszystko przy sprzeganiu sie ze soba kól zebatych na wa¬ lach 5 i 6. Po tern wlaczeniu przestawianie ruchu zostaje zakonczone i silnik dodatko¬ wy wylaczamy. Jezeli wal 4 tak jest osa¬ dzony, ze kola zebate jego znajdluja sie w stalem polaczeniu z kolami osadzcnemi na wale 3, to poczyna on obracac sie wraz z kolami innemi, przyczem powstaje wlacze¬ nie walu 6 lub dla biegu wstecznego walu 5 i walu 6.Kóllko Peltona najkorzystniej zasilac o- liwa z tego samego wytwarzajacego cisnie¬ nie aparatu, z którego zaopatrujemy w oli¬ we i pozostale przyrzady do przestawiania kierunku ruchu, osiagamy bowiem wtedy te dogodnosc, ze w wypadku zazebienia zeba z wirebem szyhkosc przestawiania wzra¬ sta, co poteguje spozycie oliwy w odpo¬ wiednim cylindrze, a w nastepstwie—spa¬ dek cisnienia w przewodach i w miejscu wytwarzania go. Obniza to w sposób ko¬ rzystny iszybkiosc kola Peltonai.Mozna rozrzadzac poszczególnemi prze¬ wodami oddzielnie; korzystniej jest jednak obslugiwac je grupami zapomoca wspólnej dzwigni: W wykonaniu wedlug rysunku wszystkie przewody sa polaczone ze soba w taki sposób, ze kontroluje je wispólina re¬ kojesc 26, która, przy obrocie w kierunkach wskazanych strzalka podwójna 27, obraca walec, który w rozmaitych polozeniach, wskutek ap, ruchów osiowycK zaopatruje w oliwe odpowiedni punkt jej spozycia* Walec ten mozna, oczywiscie, wyposazyc w znane przyrzady bezpieczenstwa, zapobie-, gajaee niewlasciwemu rozrzadowi.Jezeli silnik dodatkowy sklada sie, jak to przy!jeto na fig, 2, z kola Peltona 21, to mozna doprowadzac don oliwe, po spr&eize- niiu go recznem lub zapomoca cisnienia oli¬ wyz pednia zebata bez beziposredniego u^ ruchomianla tejze. Wal 6 tworzy we wska¬ zanym tu sposobie wykonania wal nalped- ny lokomotywy lub jest z nim zwiazany, wskutek czego maly silnik dodatkowy 21, nie bedacy sam w stanie wipraiwic w ruch lokomotywy, nie moze byc uruchomiony, dofpóki którekollwieik z kól umocotwanych na walach 4 { 5 nie zostanie rozlaczone z kolem zebatem na wale 6. Oliwe odplywa¬ jaca z pod kola Peltona niezaleznie od te¬ go, czy znajduje sie ono w spoczynku lub pracuje,mozna zuzytkowac w charakterze smaru i gromadzic na dnie oslony 20.Rozrzad mozne uskutectznic w sposób znany w nalezytej kolejnosci przez obrót dzwigni 26, kontrolujac go ruchem wskazó¬ wek po tabliczce 14. Jezeli przy sprzega¬ niu kól zebatych osadzonych na walach 5 i 4 nie zyczymy sobie calkowibie zahamowac wal 5 i uskuteczniac sprzeganie przez slizga¬ nie sie glówek zebów po sobie az do nasta¬ pienia zazebienia, wówczas przestawianie mozna dokonac takim ruchem rekojesci 26, przy którymby kola zebate zblizaly sie i od¬ dalaly sie od siebie az do nastapienia zaze¬ bienia. Przy zblizaniu kól zebatych do sie¬ bie ustawiamy rekojesc 26, w razie nietra- fienia odrazu glówki zeba we wreb, co na¬ tychmiast wlskaze tabliczka 14, w takie po¬ lozenie, ze kola zebate przez chwile odda¬ laja sie, a nastepnie przez odpowiednie przestawilenie rekojesci zbliza sie ku so¬ bie az nastapi wlasciwe zazebienie!. Scze- pianie zebów ulatwia ta okolicznosc, ze ko¬ la obracaja sie zwolna wzgledem siebie.Urzadzenie opisane powyzej tytulem - 3 -przykladu moznia, zapomoca powszechnie znanych dowolnych przyrzadów zabezpie¬ czajacych, uchronic od uszkodzenia zebów, a wiec njx zapomoca przyrzadów, udarem¬ niajajcych przestawianie, kiedy zawór roz¬ ruchowy silnika napednego lokomotywy jest otwarty. Wynalazek nie zalezy od ksztaltu i polozenia pedni zebatej i mechanizmów rozrzaidczych, co pO'zwala stosowac inne sposoby wykonania, niz opisano powyzej, bez przekroczenia zakresu wynalazku, PL