PL59237B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.11.1970 59237 KI. 63 c, 51/11 Twórca wynalazku: mgr inz. Tadeusz Maliszewski Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. F. Dzierzyn¬ skiego, Starachowice (Polska) Urzadzenie do samoczynnego nastawiania wielkosci zalozonego luzu miedzy elementami ciernymi hamulców hydraulicznych 10 1 Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie majace zastosowanie szczególnie w samochodowych ha¬ mulcach napedzanych hydraulicznie, sluzace do samoczynnego nastawienia wielkosci zalozonego luzu miedzy okladzina hamulcowa a powierzchnia cierna elementu wspólpracujacego, przewidziane do zabudowania bezposrednio w cylindrze silownika uruchamiajacego elementy cierne np. szczeki ha¬ mulcowe.Znane mechaniczne urzadzenie tego typu ze wzgledu na miejsce ich zabudowania mozna z gruba podzielic na dwie grupy: pierwsza — to urzadzenia zabudowane wewnatrz cylindra silow¬ nika napedzajacego szczeki hamulcowe, natomiast druga grupa — urzadzenia zabudowane poza tym 15 cylindrem, oddzialywujace na elementy cierne po¬ przez uklady srubowe, ciegnowe czy tez dzwi¬ gniowe.Jednym z zasadniczych zespolów odrózniajacych rozwiazania wystepujace w grupie pierwszej, do której zalicza sie równiez rozwiazanie stanowiace przedmiot niniejszego wynalazku — jest w za¬ sadzie sprzeglo osiowe, którego zadaniem jest ograniczenie powrotnego ruchu elementów cier¬ nych hamulca podczas odhamowania.Do znanych rozwiazan konstrukcyjnych sprzegiel osiowych stosowanych w tego typu urzadzeniach zaliczyc mozna dwa typy sprzegiel: sprzegla zapadkowe ograniczajace wielkosc luzu miedzy elementami ciernymi hamulca — skoko- 30 20 25 wo, oraz sprzegla cierne o dzialaniu bezstopnio- wym.Podstawowa niedogodnosc w stosowaniu sprze¬ giel zapadkowych wiaze sie przede wszystkim z wystepowaniem zmiennej wielkosci luzu miedzy elementami ciernymi hamulca w zakresie jednego skoku zapadki, którego wartosc ze wzgledów kon¬ strukcyjnych oraz wytrzymalosciowych zeba — nie moze byc praktycznie mniejsza niz 0,5 mm.Uwzgledniajac dodatkowo zalozona konstrukcyj¬ nie wielkosci luzu miedzy elementami ciernymi hamulce niezbedna do zapewnienia ruchu przy jednoczesnej mozliwosci wystepujacych bledów wykonania zespolu w postaci np. nieprawidlowosci ksztaltu elementów skladowych, lozyskowania, wspólosiowosci itp. — najwieksza wartosc luzu w skrajnym przypadku wynosic bedzie 1 mm. Tak duzy luz jest zjawiskiem niepozadanym, gdyz w wyrazny sposób zwieksza czas uruchomienia ha¬ mulca.Ponadto sprzegla te posiadaja znaczna ilosc wy¬ soko obciazonych elementów skladowych (tuleje zebate, zapadki, sprezyny) w zwiazku z czym okres pewnego ich dzialania jest niewielki. Spotykane sa równiez rozwiazania zespolów regulujacych luz hamulcowy, umieszczony w cylindrach silowników gdzie zapadkowe sprzeglo osiowe skojarzone jest z ukladem srubowym, dzieki czemu wartosc luzu miedzy elementami ciernymi hamulca przypada¬ jaca na jeden skok zapadki mozna prawie do- 5923759237 wolnie regulowac przez odpowiedni dobór wiel¬ kosci skoku gwintu. Te rozwiazania sa jednak dosc kosztowne z uwagi na wystepowanie duzej ilosci elementów skladowych.Ponadto z uwagi na ograniczona wielkosc miej- 5 sca w której urzadzenia te sa zabudowane, jego elementy mimo znacznych obciazen musza byc niewielkie, co wymaga stosowania drogich ma¬ terialów, oraz ujemnie wplywa na trwalosc calego V zespolu.... ^ 10 Druga 'grupia sprzegiel — sprzegla cierne o dzia¬ laniu bezsjppniowym równiez obarczona jest po¬ waznymi wadami. W sprzeglach tych dosuwanie elementów ciernych oraz ograniczenie ich ruchu powrotnego w momencie zwolnienia hamulca 15 uzyskuje sie za pomoca elementów rozpierajacych w postaci pierscieni ciernych o otworze cylin¬ drycznym lub stozkowym wzglednie kleszczy tar¬ czowych, które sa wbudowane w silnie napietym stanie i nastawiaja tlok lub drazek tlokowy na 2o potrzebny luz za pomoca odpowiednich zderzaków.Glówna wada tych urzadzen jest to ze sila po¬ trzebna do przesuniecia tloka wraz ze sprzeglem ciernym jest bardzo duza. Ponadto dodatkowa wada jest stosunkowo krótki okres sprawnego 25 funcjonowania urzadzen co wynika ze zjawiska zmeczenia materialu z którego uzyskane sa spre¬ zyste elementy rozpierajace. Nie bez znaczenia jest tu równiez koniecznosc precyzyjnego wykona¬ nia, trudny montaz oraz potrzeba stosowania ma- 30 terialów drogich, o stalej charakterystyce.Na koniec znane sa równiez urzadzenia w któ¬ rych zespól sprzegla osiowego dosuwajacego ele¬ menty cierne hamulce — sklada sie z tulei pola¬ czonej przegubowo z tlokiem silownika przy po- 35 mocy trzpienia rozpierajacego, wewnatrz której osadzone sa w specjalnym koszyku kulki nabiega¬ jace na powierzchnie stozka tulei, powodujac za¬ trzymanie trzpienia rozpierajacego dzieki osiagnie¬ tej samohamownosci.Zalozona wielkosc luzu miedzy elementami cier¬ nymi hamulca zapewniaja zderzaki usytuowane na zewnetrznej powierzchni tulei, ograniczajace wielkosc osiowego jej przesuwu w cylindrze.Obok szeregu zalet w postaci plynnej regulacji 45 i pewnosci dzialania urzadzenie to posiada równiez i wady. Wada jego jest przede wszystkim zbyt skomplikowana budowa zespolu. sprzegla, a szcze¬ gólnie tulei z otworem stozkowym. Ponadto budzi obawy co do trwalosci, wspólpraca kulek z trzpie- B0 niem rozpierajacym elementy cierne hamulca, ze wzgledu na brak gwarancji równomiernego ich docisku do stozka i trzpienia rozpierajacego, któ¬ ry dodatkowo ze wzgledów konstrukcyjnych musi miec niewielka srednice. 55 Zadanie wytyczone w celu usuniecia tych wad i niedogodnosci, zostalo rozwiazane zgodnie z wy¬ nalazkiem przez zastosowanie zespolu dosuwaja¬ cego okladzine cierna hamulca, w postaci sprzegla osiowego osadzonego w cylindrze silownika, skla- 60 dajacego sie z tulei o stozkowej powierzchni ze¬ wnetrznej posiadajacego kolnierz oporowy dla elementu sprezystego, którego zadaniem jest za¬ pewnienie stalego nacisku na wspólpracujace z powierzchnia stozkowa tego pierscienia — kulki. 65 40 Przedmiot wynalazku w jednej z mozliwych od¬ mian konstrukcyjnych uwidoczniony jest na ry¬ sunku na którym przedstawiono zespól regulacyj¬ ny w przekroju podluznym w momencie zahamo¬ wania.Jak uwidoczniono na rysunku zespól dosuwa- jacy element hamulca z okladzina cierna sklada sie z tulei 5 której zewnetrzna czesc na pewnej dlugosci uksztaltowana jest w postaci stozka roz¬ wartego na zewnatrz, z pierscienia sprezystego 4 osadzonego przy pomocy kolnierza oporowego na tej tulei, oraz kulek 9 powodujacych w wyniku uzyskanej samohamownosci przy ruchu powrot¬ nym tloka zakleszczenie pierscienia 5 w cylindrze silownika 1.Czesc tloka silownika o zmniejszonej srednicy wchodzaca z duzym luzem w otwór tulei 5 ogra¬ niczona z jednej strony powierzchnia boczna tloka, a z drugiej kolnierzem elementu rozpierajacego szczeki hamulcowe posiada dlugosc wieksza od dlugosci tej tulei o przewidziana konstrukcyjnie wartosc luzu 10 jaki winien byc zachowany mie¬ dzy elementami ciernymi hamulca.Dzialanie urzadzenia zgodnie z wynalazkiem jest nastepujace: Pod wplywem wzrostu oisnienia plynu hamulcowego spowodowanego naciskiem na pedal hamulca, tlok silownika 2, lacznie z elemen¬ tami rozpierajacymi 6 zostaje przesuniety na ze¬ wnatrz cylindra 1 powodujac docisk szczeki do bebna, oraz jednoczesne przesuniecie sprzegla osiowego do polozenia gwarantujacego przy po¬ wrocie tloka zadany luz miedzy elementami cier¬ nymi hamulca.Po zakonczeniu hamowania, cisnienie plynu w cylindrze silownika spada, w zwiazku z czym sprezyny odciagaja szczeki od bebna powodujac tym samym przesuniecie do wewnatrz cylindra calego zespolu tloka 2 z trzpieniem rozpierajacym 6 az do oporu kolnierza tego trzpienia o tuleje 5 sprzegla.Powiekszajacy sie w czasie kolejnych hamowan lub miedzy elementami ciernymi hamulca na sku¬ tek zuzycia sie okladzin, likwidowany jest samo¬ czynnie na biezaco w procesie hamowania poprzez przesuwanie na zewnatrz calego zespolu sprzegla osiowego. Pierscien sprezysty 4 poza oddzialywa¬ niem w sposób ciagly na kulki sprzegajace 9 w celu zagwarantowania skutecznego polaczenia tu¬ lei 5 z cylindrem silownika 1 oraz utrzymywanie wlasciwego rozmieszczenia tych kulek na obwo¬ dzie dzieki odpowiednio dobranym wymiarom glównie srednicy zewnetrznej spelnia dodatkowo role hamulca zabezpieczajacego przed samoczyn¬ nym niepozadanym przesuwaniem sie na zewnatrz cylindra — calego zespolu sprzegla.W porównaniu do znanych rozwiazan tego typu, urzadzenie wedlug wynalazku posiada szereg dosc istotnych zalet, do których naleza przede wszyst¬ kim: — pewne dzialanie, oraz duza trwalosc zespolu, bedaca wynikiem równomiernego nacisku po¬ szczególnych kulek sprzegajacych na stozek tulei i otwór cylindra silownika zapewnionego dzieki zastosowaniu do ich osadzenia pierscie¬ nia z materialu sprezystego. 159237 6 — prosta i zwarta budowa zajmujaca niewiele miejsca. — male ilosci czesci skladowych prostego ksztaltu, z których poza kulkami stanowiacymi czesci normalne zaledwie jedna czesc a mianowicie 5 tuleja sprzegla wymaga zastosowania prostych zreszta zabiegów obróbczych. — mozliwosc stosowania pospolitych materialów konstrukcyjnych. — latwe przeprowadzanie montazu i demontazu 10 zespolu.!Powyzsze zalety w polaczeniu z niskim kosztem wykonania, powoduja, ze urzadzenie tej kon¬ strukcji moze byc z dobrym skutkiem stosowane menty cierne hamulców. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do samoczynnego nastawiania wiel¬ kosci zalozonego luzu miedzy elementami cierny¬ mi hamulców hydraulicznych przewidziane do za¬ budowania bezposrednio w cylindrze silownika uruchamiajacego te elementy, majace zastosowanie szczególnie do samochodów, znamienne tym, ze osiowe sprzeglo ograniczajace wielkosc drogi po¬ wrotnego ruchu tloka dociskajacego element z okladzina cierna sklada sie z tulei (5) której ze¬ wnetrzna czesc na okreslonej dlugosci uksztalto¬ wana jest w postaci stozka, natomiast pozostala czesc stanowi kolnierz, kulek sprzegajacych (9) swobodnie umieszczonych miedzy stozkiem a cy¬ lindrem (1) silownika, oraz pierscienia sprezystego (4) osadzonego na tulei miedzy kolnierzem a stoz¬ kiem, oddzialywujacego w sposób ciagly na kulki dla uzyskania skutecznego polaczenia wewnatrz cylindra.KI. 63 c,51/11 59237 MKP B 62 d PZG W Pat)., zam. 1578-69, nakl. 250 egz. PL