Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.11.1970 59219 KI. 77 a, 69/02 MKP A 63 b w/tt UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Tadeusz Fukala, inz. Roman Man¬ kowski Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego (Zaklad Elektroniki Górniczej), Tychy (Polska) Elektryczny aparat do wykazywania trafien w walkach szermierczych na florety i szpady Przedmiotem wynalazku jest elektryczny aparat do wykazywania trafien w walkach szermierczych na florety i szpady, sluzacy do wskazywania sy¬ gnalami optycznymi i akustycznymi trafien, za¬ danych sobie nawzajem przez dwóch szermierzy walczacych floretami lub szpadami.Aparaty stosowane powszechnie do sedziowa¬ nia walk szermierczych skladaja sie z nastepuja- chych zespolów: zespolu identyfikacyjnego, które¬ go zadaniem jest stwierdzic, który zawodnik za¬ dal trafienie i w co trafil („wazna" czesc pola trafienia, „niewazna" czesc pola trafienia, meta¬ lowe czesci broni i metalizowana podloga, przed¬ mioty obce), zespolu wykonawczego, który wlacza sygnaly optyczne i akustyczne oraz pobudza ukla¬ dy czasowe, zespolu ukladów czasowych, które okreslaja czas trwania sygnalów akustycznych i optycznych oraz blokuja zespól wykonawczy, ze¬ spolu sygnalów optycznych i akustycznych, oraz zespolu zasilajacego.Aparat jest polaczony z bronia szermiercza (flo¬ retami lub szpadami) przewodami elektrycznymi.Bron szermiercza wyposazona jest na koncach brzeszczotów w przelaczniki wciskowe. Zadanie trafienia jest sygnalizowane zaswieceniem sie lampki w odpowiednim kolorze, umieszczonej na obudowie aparatu po stronie zawodnika, który zo¬ stal trafiony. Jednoczesnie odzywa sie sygnal brze- czyka lub dzwonka.Sygnaly te trwaja do chwili uruchomienia przez 10 15 20 25 30 obsluge aparatu przycisku kasujacego, badz sa ka¬ sowane samoczynnie przez odpowiednie uklady czasowe, stanowiace czesc skladowa aparatu. Po pewnym czasie od zasygnalizowania pierwszego trafienia jeden z ukladów czasowych powoduje za¬ blokowanie zespolu wykonawczego. Zasygnalizowa¬ ne zostaja tylko te trafienia, które zadane zostaly przed zablokowaniem zespolu wykonawczego. Czas trwania walki jest mierzony przy uzyciu zegara, nie wchodzacego w sklad aparatu, ani nie zwia¬ zanego z nim elektrycznie. W chwili uplyniecia czasu przewidzianego na walke osoba obslugujaca zegar informuje o tym sedziego, który przerywa walke.Znane aparaty posiadaja trzy wady. Ich sygna¬ ly akustyczne maja stala czestotliwosc i stale na¬ tezenie dzwieku. Powoduje to dezorientacje zawod¬ ników i zaklóca przebieg zawodów w przypadku, gdy w miejscu odbywania sie zawodów szermier¬ czych czynnych jest jednoczesnie kilka aparatów o identycznie brzmiacych sygnalach akustycznych.Ponadto — w zaleznosci od warunków akustycz¬ nych panujacych w miejscu uzywania aparatu — sygnaly moga byc zbyt ciche i nie zwracajace uwa¬ gi zawodników, lub zbyt glosne i drazniace.Druga wada jest to, iz w chwili uplyniecia cza¬ su przewidzianego na walke zespól wykonawczy aparatu nie jest samoczynnie blokowany. Na sku¬ tek tego zostaja zarejestrowane takze trafienia za¬ dane po uplynieciu czasu trwania walki. Decyzja 5921959219 3 4 o zaliczeniu czy uniewaznieniu trafienia musi zo¬ stac podjeta przez sedziego i moze byc bledna.Trzecia wada znanych aparatów jest brak sa¬ moczynnej stabilizacji napiecia zasilajacego. Na skutek tego opóznienia czasowe ukladów czasowych sa zalezne od subiektywnej oceny obslugi, w zwiaz¬ ku z czym aparat moze naliczac bledne czasy.Celem wynalazku jest usuniecie wad istnieja¬ cych aparatów poprzez umozliwienie dokonywa¬ nia prostymi manipulacjami zmian czestotliwosci i natezenia sygnalu akustycznego aparatu, umozli¬ wienie blokowania zespolu wykonawszego aparatu vr sposób nie wymagajacy ingerencji hwizkiej w chwili uplyniecia czasu przewidzianego na walke, oraz umozliwienia samoczynnej regulacji napiecia zasilajacego.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie w zespole sygnalów akustycznych elektronicznego ge¬ neratora czestotliwosci akustycznej polaczonego z glosnikiem. Generator akustyczny jest wyposazony w elementy do regulacji czestotliwosci i natezenia dzwieku.Uklad czasowy, którego dotychczasowym zada¬ niem bylo blokowanie zespolu wykonawczego apa¬ ratu po uplynieciu pewnego czasu od chwili za¬ sygnalizowania pierwszego trafienia, posiada wy¬ prowadzenia do polaczenia zegara mierzacego czas trwania walki. Dzieki temu w chwili uplyniecia czasu przewidzianego na walke zegar spowoduje bezzwloczne zablokowanie zespolu wykonawczego, uniemozliwiajac zasygnalizowanie przez aparat tych trafien, które zostaly zadane po czasie przewidzia¬ nym na walke.W zasilaczu zastosowano tranzystorowy uklad stabilizacji napiecia, w którym napieciem odnie¬ sienia jest spadek napiecia na diodzie Zenera.Korzyscia wynikajaca z zastosowania wyzej omó¬ wionych rozwiazan bedzie usprawnienie przebiegu zawodów szermierczych, gdyz uniknie sie dezorien¬ towania zawodników sygnalami akustycznymi po¬ chodzacymi z innych aparatów, oraz uniknie sie pomylkowego zaliczania trafien zadanych po uply¬ wie czasu przewidzianego na walke.Wynalazek jest zilustrowany przykladem jego praktycznego wykonania na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia schemat generatora akustycznego ze wzmacniaczem mocy i z glosnikiem, fig. 2 — sche¬ mat ukladów czasowych, a fig. 3 przedstawia sche¬ mat ukladu zasilajacego. Generator 1 przedstawio¬ ny na fig. 1 posiada regulowana czestotliwosc drgan, przy czym zmiany tej czestotliwosci doko¬ nuje sie przy pomocy przelacznika PI. Wzmacniacz mocy 2 ma regulowany stopien wzmocnienia, przy czym elementem regulujacym jest potencjometr P2. Wzmacniacz 2 zasila glosnik 3. Wejscie ukla¬ du We jest polaczone ze zródlem zasilania za po¬ srednictwem styków przekazników zespolu wyko¬ nawczego.Fig. 2 pokazuje dwa uklady czasowe. Jeden z nich 4 zawiera miedzy innymi kondensatory Cs, Cf, oporniki Rg, Rf, tranzystor TRI i przekaznik T — sluzy do blokowania zespolu wykonawczego po uplywie pewnego czasu mierzonego od chwili zasygnalizowania pierwszego trafienia. Zanim ze- 5 spól wykonawczy zostanie zablokowany, aparat mo¬ ze rejestrowac kolejne zadane trafienia. Przelacznik FS w przypadku sedziowania walk szpadowych ma swa kotwice przy styku s, zas podczas walk flo¬ retowych przy styku f. W stanie spoczynkowym, to znaczy gdy aparat jest przygotowany do pracy, a jeszcze nie zostalo zadane zadne trafienie, prze¬ kaznik T jest pobudzony.Po zasygnalizowaniu pierwszego trafienia, a za¬ tem po zadzialaniu jednego sposród przekazników zespolu wykonawczego rozwiera sie jeden ze sty¬ ków A, B, C, D powodujac rozladowanie sie ukla¬ du oporowo-pojemnosciowego R8, Cs (w przypadku szpady) lub Rf, Cf (w przypadku floretu) na sku¬ tek czego przekaznik T po pewnym czasie odpad¬ nie. Przekaznik T odpadnie równiez i to niezwlocz¬ nie, gdy zegar mierzacy czas trwania walki, a pod¬ laczony do gniazdek Z^ Z2 zamknie obwód, podajac potencjal dodatni na baze tranzystora TRI. Od¬ padniecie przekaznika T uniemozliwi w zespole wy¬ konawczym zadzialanie tych przekazników, które dotychczas nie dzialaly, a zatem uniemozliwi zasy¬ gnalizowanie trafien, które zostana zadane po je¬ go odpadnieciu.Drugi uklad czasowy 5 zbudowany jest z opor¬ nika, kondensatora, tranzystora i przekaznika. Za¬ daniem tego ukladu jest skasowac sygnal akustycz¬ ny po uplywie pewnego czasu od chwili zasygna¬ lizowania przez aparat pierwszego trafienia. Ze¬ spól zasilajacy, przedstawiony schematycznie na fig. 3, jest wyposazony w diody Zenera DZ1 i DZ2, których zadaniem jest stabilizacja napiecia wyj¬ sciowego + 12 V, 0 i —12 V. PL