Pierwszenstwo: Opublikowano: 1.YII.1967 (P 121 471) 10.11.1970 59138 KI. 21 c, 60 MKP H 02 p /|0 IIBLIOTEKAI Wspóltwórcy wynalazku: inz. Zygmunt Szaniawa, inz. Jan Kaminski, Feliks Zuranski Wlasciciel patentu: „Dolmel" — Dolnoslaskie Zaklady Wytwórcze Ma¬ szyn Elektrycznych, Wroclaw (Polska) Uklad prowadzenia elektrod w rozrusznikach elektrolitycznych duzej mocy Przedmiotem wynalazku jest uklad prowadzenia elektrod w rozrusznikach elektrolitycznych, prze¬ znaczonych do rozruchu silników elektrycznych, zwlaszcza asynchronicznych duzej mocy. Znane dotychczas rozwiazania konstrukcyjne ukladów prowadzenia elektrod górnych rozruszników elek¬ trolitycznych polegaly na tym, ze do krzyzaków tych elektrod sa przymocowane na wspornikach rolki prowadzace, które podczas ruchu pionowego elektrod w góre lub w dól, przesuwaja sie po we¬ wnetrznej powierzchni cylindrów kamionkowych, zanurzonych w elektrolicie, przy czym górna elek¬ troda srodkowa wymaga dodatkowego prowadze¬ nia. Taki uklad prowadzenia elektrod stosowany jest w rozrusznikach elektrolitycznych o mniej¬ szych gabarytach.Znane sa równiez uklady prowadzenia elektrod górnych, zwlaszcza w rozrusznikach przeznaczo¬ nych dla rozruchu silników asynchronicznych du¬ zej mocy, zawieszone na wspólnej konstrukcji i prowadzone za pomoca rolek prowadzacych, zmontowanych w specjalnych uchwytach, polaczo¬ nych mechanicznie z konstrukcja. Przesuwaniu sie ukladu elektrod, w góre lub w dól, towarzyszy to¬ czenie sie rolek pomiedzy dwoma pionowymi pro¬ wadnicami, polaczonymi w sposób trwaly z bocz¬ nymi sciankami zbiornika rozrusznika, powyzej jego górnej krawedzi.Znane dotychczas uklady prowadzenia elektrod ruchomych, oparte na przesuwaniu rQlek prowa- 10 20 25 2 dzacych po wewnetrznej, nieobrobionej powierzch¬ ni cylindrów kamionkowych, badz tez na przesu¬ waniu rolek pomiedzy pionowymi prowadnicami przymocowanymi do scian bocznych zbiornika, mi¬ mo powszechnego ich stosowania, nie wykluczaja mozliwosci ruchu elektrod górnych w kierunku poprzecznym do osi dolnych elektrod stalych, a tym samym nie wykluczaja mozliwosci zwierania sie ich cylindrów, co w konsekwencji nie zapewnia sprawnego dzialania rozruszników w warunkach eksploatacyjno-ruchowych.Powyzszych wad i niedogodnosci nie posiada uklad prowadzenia elektrod ruchowych wedlug wynalazku, który przez umieszczenie zespolu ro¬ lek prowadzacych wraz z prowadnicami na bocz¬ nych, zewnetrznych sciankach zbiornika, zapewnia dokladne ustawienie calego ukladu elektrod ru¬ chomych, mozliwosc dokladnej regulacji przy- sprawnym dzialaniu w warunkach eksploatacyj¬ nych.Uklad prowadzenia elektrod wedlug wynalazku pozwala iia znaczne uproszczenie napedu, wplywa na polepszenie jakosci wyrobu oraz wydatnie zmniejsza gabaryty rozrusznika.Bedacy przedmiotem wynalazku uklad prowa¬ dzenia elektrod rozruszników elektrolitycznych jest uwidoczniony przykladowo na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia boczny widok rozrusznika wraz z rozmieszczonymi na scianie bocznej zbior- 591383 nika zespolami rolek z prowadnica, a fig. 2 uklad zamocowania zespolu rolek i wsporników.Uklad prowadzenia elektrod sklada sie z ze¬ spolu rolek prowadzacych 1, umocowanych na wspornikach 2, przyspawanych do obu bocznych scian 3 zbiornika rozrusznika, oraz z prowadnic 4, przesuwajacych sie w kierunku pionowym, mie¬ dzy zespolami rolek prowadzacych 1.Prowadnice te sa polaczone w górnej swej czesci w sposób trwaly z pozioma trawersa 5, do której umocowane sa górne, ruchome elektrody rozrusznika. Prowadnice 4 otrzymuja ruch posu¬ wisto-zwrotny w kierunku w góre i w dól za po¬ srednictwem drazków prowadzacych 6, umocowa¬ nych przegubowo z jednej strony z prowadnicami 4, a z drugiej strony z dzwigniami 7, które uru¬ chamiane moga byc recznie lub mechanicznie za pomoca napedów. Dzialanie ukladu prowadzenia elektrod polega na tym, ze przez dzialanie sila miesni na jeden koniec dzwigni 7 lub przez uru¬ chomienie silnika napedowego, którego wal sta¬ nowi os obrotu tej dzwigni, zmienia sie polozenie drugiego konca dzwigni, powodujac tym samym zmiane polozenia drazków prowadzacych 6 i prze¬ suwanie sie w pozadanym kierunku prowadnic 4 pomiedzy zespolami rolek prowadzacych 1, przy czym przesuwanie sie ukladu, w kierunku ku do¬ lowi, powoduje wzajemne zblizanie sie elektrod górnych do dolnych przy zachowaniu scislej od¬ leglosci miedzy sciankami, wchodzacych miedzy siebie w koncowej fazie pracy rozrusznika az do chwili calkowitego zetkniecia sie zespolu zwiera¬ jacego nozy stykowych rozrusznika.Rolki prowadzace 1 maja mozliwosc regulacji za pomoca srub regulacyjnych 8, które pozwalaja na bardzo dokladne ustawienie rolek tak, ze prze¬ suwajace sie miedzy nimi prowadnice 4 przyjmu- Fig.1 4 ja scisle polozenie pionowe i tym samym caly uklad prowadzenia elektrod przyjmuje dokladne polozenie pionowe. Po wyregulowaniu srubami 8 polozenia rolek, kazda rolke mocuje sie ostatecz- 5 nie do wspornika za pomoca srub mocujacych 9.Osadzenie kazdej rolki prowadzacej 1 na lo¬ zysku tocznym powoduje, ze caly uklad pracuje w sposób pozwalajacy na swobodne, bez dodatko¬ wych oporów tarcia, przesuwanie sie prowadnic 10 miedzy zespolami rolek, co ma znaczenie zwlasz¬ cza przy recznej obsludze rozrusznika.Rozwiazanie ukladu prowadzenia elektrod we¬ dlug wynalazku gwarantuje dokladne ustawienie elektrod ruchomych i pewnosc dzialania, umozli¬ wia dokladna regulacje oraz pozwala na osiag- 15 niecie stosunkowo duzych skoków elektrod. PL