Opublikowano: 20.XII.1969 58833 KI. 21 e, 15/08 MKP G 01 r J5J0f UKD Twórcawynalazku: mgr inz. Piotr Dabrowski Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Instytut Technologii Elektro¬ nowej), Warszawa (Polska) Przelacznik wspólosiowy dwustabilny do oscyloskopów jednostrumicniowych Przedmiotem wynalazku jest przelacznik wspólo¬ siowy dwustabilny, do oscyloskopów jednostrumie- niowych jako wyposazenie dodatkowe. Umozliwia on obserwacje dwóch przebiegów elektrycznych przy uzyciu oscyloskopu jednostrumieniowego.Dla obserwacji na ekranie oscyloskopu dwóch przebiegów elektrycznych, dotychczasowy stan tech¬ niki narzucal zastosowanie oscyloskopu dwustru- mieniowego, dwóch oscyloskopów jednostrumienio- wych lub jednego oscyloskopu jednostrumieniowego.Dla zaobserwowania kazdego z przebiegów na e- kranie jednego oscyloskopu jednostrumieniowego nalezalo dokonac przelaczen przewodów na wej¬ sciu tego oscyloskopu.Kazdy z tych sposobów ma swoje wady: oscylo¬ skopy dwustrumieniowe sa urzadzeniami trudno dostepnymi, uzycie dwóch oscyloskopów jednostru- mieniowych moze wprowadzic dodatkowe bledy po¬ miarów i powoduje zajmowanie dwóch przyrzadów, zas uzycie jednego oscyloskopu jednostrumieniowe¬ go jest bardzo czasochlonne i nie wygodne ze wzgle¬ du na kazdorazowe przekladanie wtyczki w gniez¬ dzie wejsciowym oscyloskopu.Celem wynalazku jest ulatwienie i usprawnienie obserwacji dwóch przebiegów elektrycznych na e- kranie oscyloskopu jednostrumieniowego. Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu po¬ lega na znalezieniu takiego urzadzenia pomocnicze¬ go, które w prosty i szybki sposób pozwala na zmia- 15 20 30 ne podawac to jeden, to drugi badany przebieg na wejscie oscyloskopu.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie przelaczni¬ ka bedacego przedmiotem niniejszego wynalazku.Istota wynalazku polega na tym, ze elementem przelaczajacym jest walec z wystepem osadzony na osi. Za pomoca plytki, wykonanej z materialu o ma¬ lej wypornosci wlasciwej, znajdujacej sie wewnatrz walca i wystepu, polaczone jest wejscie i wyjscie przelacznika uwzgledniajace specyfike budowy prze¬ wodów podajacych sygnal na wejscie oscyloskopu tzn. sa to elementy wspólosiowe.Przykladem konstrukcji przelacznika wedlug wy¬ nalazku jest przelacznik przedstawiony na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia widok boczny, a fig. 2 — widok z góry po zdjeciu pokrywy. Elementem przelaczajacym jest walec 4 osadzony na osi 12 i zaopatrzony na powierzchni bocznej w wystep 11.Wystep 11 ma od dolu wyciecie o przekroju trój¬ kata. Walec 4 wraz z wystepem 11 oraz plytka 5 osadzona trwale w wystepie 11 i walcu 4 tak, ze konce jej wystaja poza wystep 11 i walec 4, lacza wtyk 1 kabla wspólosiowego w jednym z dwóch gniazd wspólosiowych 3. Zastosowany wtyk 1 kabla wspólosiowego, oraz gniazda wspólosiowego 3 sa typowymi, uzywanymi w technice obserwacji prze-r biegów przy pomocy oscyloskopów.Polaczenie wejscia przelacznika, którym jest jed¬ no z gniazd wspólosiowych 3 z wyjsciem przelacz¬ nika, którym jest wtyk 1 kabla wspólosiowego, wy- 58 8333 58 833 4 swiaty. Przelacznik ten mozna tez stosowac jako samodzielny przyrzad do teletransmisyjnych po¬ miarów porównawczych.Przelacznik wedlug wynalazku przenosi sygnaly 5 elektryczne o czestotliwosci co najmniej 50 MHz, a tlumiennosc przeniku pomiedzy gniazdami wej¬ sciowymi jest nie mniejsza niz 9,2 N {80 dB). konane jest przy uzyciu plytki 5 wykonanej z ma¬ terialu o malej opornosci np. ze srebra. Plytka 5 styka sie z przewodem wewnetrznym jednego z gniazd wspólosiowych 3 zas z drugiej strony jest przylutowana do linki miedzianej 6 znajdujacej sie wewnatrz wtyku 1 kabla wspólosiowego.Polaczenie zewnetrznych czesci gniazd wspólosio¬ wych 3 z wtykiem 1 kabla wspólosiowego wykonane jest przy pomocy ekranu 10 wykonanego najlepiej z blachy miedzianej, którym to ekranem 10 wylo¬ zona jest wewnetrzna powierzchnia obudowy 2 i po¬ krywy 9.Stycznie do jednej ze scian wyciecia o przekroju trójkatnym, znajdujacym sie w wystepie 11 elemen¬ tu przelaczajacego, umieszczony jest bolec 7. Jest on z drugiej strony osadzony za pomoca sprezyny spiralnej 8 w gniezdzie 13 wykonanym w obudo¬ wie 2. Bolec 7 ustala w jednym z dwóch mozliwych polozen przelacznik w szczególnosci plytke 5 w sto¬ sunku do gniazd wspólosiowych 3. Bolec 7 wyko¬ nany jest tak, aby czesc wystajaca z gniazda 13 miala zakonczenie w ksztalcie pólkuli o polerowanej powierzchni.Obudowa 2 i pokrywa 9 sa tak wykonane aby zlaczone razem tworzyly hermetyczna calosc zamy¬ kajaca wewnatrz przelacznik.Dzialanie przelacznika wedlug wynalazku polega na tym, ze ustala sie galke 14 osadzona na osi 12 w jednym z dwóch mozliwych polozen. Wtedy plyt¬ ka 5 styka sie z jednym z gniazd wspólosiowych 3 z wyjsciem z przelacznika, polaczonym kablem wspólosiowym poprzez wtyk 1 z wejsciem oscylo¬ skopu, podaje sie badany przebieg elektryczny na oscyloskop.• Zaleta przelacznika wedlug wynalazku jest to, ze mniejsza czasochlonnosc manipulacji przy badaniu przebiegów, pozwala tez na jednoczesna obser¬ wacje dwóch przebiegów na ekranie oscyloskopu jednostrumieniowego, a to w wypadku uzycia oscy¬ loskopu z lampa o ekranie z duzym czasem po- PL