Opublikowano: 30.XII.1969 58759 KI. 5 b, 47/10 Urzedu PckirrtcMpao Twórca wynalazku: inz. Józef Lepiarz Wlasciciel patentu: Spóldzielnia Pracy „Piaski Techniczne", Tarnowskie . Góry (Polska) Sposób eksploatacji kruszyw mineralnych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób eksploatacji kruszyw mineralnych w kopalnictwie odkrywko¬ wym, zwlaszcza do masowego urabiania grubych pokladów zwirów i piasków o znacznej miazszosci i zwiezlosci oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znane jest uzyskiwanie urobku koparkami róz¬ nego typu stosowanymi w zaleznosci od zwiezlosci zloza. Koparki te laduja urobek bezposrednio na samochody lub inne pojazdy wzglednie na przeno¬ sniki a stad na samochody lub inne srodki trans¬ portowe którymi urobek dostaje sie do zakladu przeróbczego. Sposób ten posiada jednak wiele nie- dognosci.Ustawianie koparek a zwlaszcza ciezkich, tym bardziej ich zmiana polozenia wymagaja utwar¬ dzenia podlaza pod koparka lub jego podbudowy, a w gruntach o malej wytrzymalosci lub silnie na¬ wodnionych dochodzi nawet do unieruchomienia tego urzadzenia a tym samym przerwy w eksploa¬ tacji zloza.Koparka posiada jeszcze te niedogodnosc, ze przy grubych pokladach kruszyw zwiezlych powo¬ duje powazne zagrozenie bezpieczenstwa na sku¬ tek powstawania wysokich zwisów scian. Bezpo¬ sredni zaladunek urobku szczególnie o znacznej zwiezlosci na pojazdy posiada przede wszystkim te wade, ze koparka a zwlaszcza bryly kruszywa po¬ woduja uszkodzenia pojazdów a ponadto droga do¬ jazdowa do koparki wymaga utwardzenia i usta- 15 25 wicznych remontów nawierzchni, co w warunkach polowych nie jest bez znaczenia.Ponadto w razie dalszej przeróbki kruszywa wy¬ dobyte bryly wymagaja dodatkowo rozdrabniania na odpowiednich kruszarkach nim zostana skiero¬ wane do urzadzen przeróbczych.Znane jest równiez urabianie niewielkiej ilosci kruszywa przy pomocy spychacza, przemieszczaja¬ cego urobek na pochylnie pod która znajduje sie przenosnik, podajacy kruszywo na pojazdy tran¬ sportowe. Ta metoda ma jednak zasadnicza niedo¬ godnosc polegajaca na tym, ze po wybraniu zloza w poblizu miejsca zaladunku na transporter zacho¬ dzi koniecznosc zdemontowania urzadzenia i zabu¬ dowy transportera tasmowego na innym miejscu.Celem wynalazku jest usuniecie wad i niedogod¬ nosci znanych rozwiazan poprzez zmiane sposobu urabiania zloza mineralnego i zastosowania urza¬ dzen, które nie beda wymagaly pracochlonnych i kosztownych dojazdów srodków transportowych, wzmacniania podloza dla urzadzen mechanicznyeh zmniejsza ich ilosc a przerwy w pracy urzadzenia dokonujacego odspojenia urobku nie spowoduja przerwy w jego odbiorze. Ponadto ograniczone zo¬ stanie czeste przekladanie przenosnika tasmowe¬ go.Zgodnie z wynalazkiem, rozwiazanie tego zagad¬ nienia osiaga sie przez podzielenie obszaru prze¬ znaczonego do eksploatacji ukladem otwartych ro¬ wów przy czym odspojony urobek przy pomocy 587593 spychaczy przemieszcza sie do wspomnianych ro¬ wów, zaopatrzonych w przestawne skarpy ustawio¬ ne na stalowym szkielecie elementów powtarzal¬ nych.Skarpy te wraz ze scianami bocznymi tworza pod rowem tunel, którego dno sluzy do ulozenia konstrukcji przenosnika tasmowego dla transportu urobku do miejsca odbioru a wiec zaladunku na pojazdy transportowe. Przy takim rozwiazaniu przekrój otwartego rowu stwarza zarazem maga¬ zyn odspojonego urobku, umozliwiajacy równo¬ mierny odbiór mimo niejednostajnosci a nawet przerwy w pracy spychacza. Poza tym, dzieki po¬ ziomemu skrawaniu zloza spychaczem i jego prze¬ mieszczania do otwartego rowu, uzyskuje sie roz¬ drobnienie urobku.Sposób eksploatacji kruszyw mineralnych i urza¬ dzenie do stosowania tego sposobu wedlug wyna¬ lazku uwidoczniono na rysunku, gdzie fig. 1 przed¬ stawia rzut poziomy eksploatowanego zloza z roz¬ mieszczonymi otwartymi rowami i oznaczeniem kierunków transportu urobku, zas fig. 2 — prze¬ krój poprzeczny tegoz zloza, fig. 3 przekrój tunelu ze szczególnym uwzglednieniem wspóldzialania przenosnej konstrukcji, jej obudowy, wibratorów i przenosnika tasmowego.Sposób wedlug wynalazku polega na podziele¬ niu obszaru eksploatacji rowami 1 na pola 2 o ta¬ kiej szerokosci, która umozliwi najefektywniejsza prace spychacza. Za taka szerokosc uwaza sie okolo 30 m. Rów dla tunelu powstaje przy uzyciu sprze¬ tu mechanicznego, przy czym dno rowu siega swoja glebokoscia spagu zloza a nachylenie scian okresla kat stoku naturalnego.Dlugosc rowu jest w zasadzie dowolna, najko¬ rzystniej jednak jesli jest dostosowana do dlugosci przenosnika. Urzadzenie tunelowe do eksploatacji wedlug wynalazku miesci sie w rowie 1. W wyko¬ nanym rowie przewidziano nosny szkielet 3 ze sta¬ lowych elementów powtarzalnych i latwo rozbieral¬ nych do którego montuje sie stalowe lub drewniane boczne oslony 4.Górne zamkniecie tunelu stanowia umocniona pochylnia 5 wykonana z blachy stalowej lub dyli drewnianych oraz przyczepne wibratory 6. Wzdluz tunelu biegnie szczelina nakryta rusztem stalowym 7 o przeswicie oczek 100 mm, zabezpieczajacym obsluge przed wypadkiem. Nakrycie rusztu stano¬ wia bale lub blacha. Pionowe sciany szczeliny two¬ rzy fartuch 8, umozliwiajacy spadanie urobku na przenosniki tasmowe 9 osadzone na podwoziach 10 przesuwanych po jezdnych szynach 11.Eksploatacja wedlug wynalazku polega na zgar¬ nianiu urobku spychaczami do rowu nad tunelem, pelniacego funkcje zasobnika, który magazynujac urobek, zabezpiecza ciaglosc rytmicznego odbioru kruszywa nawet w wypadku krótkotrwalych nie- domagan spychacza, wzglednie skierowania go do obslugi sasiedniego tunelu.Kolejne przesuwanie lub zdejmowanie nakryw rusztu oraz okresowe wlaczanie wibratora powodu¬ je opadanie urobku poprzez szczeline na zamonto¬ wany w tunelu przenosnik tasmowy, któr podaje 4 urobek na pojazdy, wzglednie poprzez drugi prze¬ nosnik do zakladu przeróbczego.Postep eksploatacji wzdluz tunelu wymaga okre¬ sowo jego przemieszczania w kierunku postepu 5 robót.Dla realizacji powyzszego dokonuje sie demonta¬ zu rozbieralnych elementów konstrukcji i obudowy tunelu oraz ponownego zamontowania tych ele- menótw lacznie z przedluzeniem transportera tas- io mowego w kierunku prowadzonych robót wydo¬ bywczych. Roboty montazowe, zwiazane z prze¬ noszeniem segmentów tunelu nie przerywaja nor¬ malnej pracy zaladunkowej a niski ciezar elemen¬ tów i proste polaczenia nie wymagaja uzycia sprze- 15 tu mechanicznego i moga byc przeprowadzone przez brygade obslugowa urzadzenia.Wynalazku nie ogranicza sie tylko do opisanego szczególowo sposobu i przedstawionego urzadzenia do eksploatacji lub ich kombinacji albo do stoso- 20 wania razem wszystkich jego cech, lecz obejmuje równiez stosowanie oddzielne pojedynczych cech i odmiany opisanych propozycji o ile nie wykra¬ czaja poza zakres podstawowej mysli wynalaz¬ ku. 25 Dopuszcza sie mozliwosc zastapienia stalowych elementów tunelu innymi a zwlaszcza balami lub deskami drewnianymi, umozliwiajacymi równiez latwy montaz i wielokrotne stosowanie. Ponadto 30 przy eksploatacji w gruntach bardziej spoistych istnieje mozliwosc zastosowania wibratorów zapo¬ biegajacych tworzeniu sie sklepien nad tunelem a przy eksploatacji w gruntach zwartych mozliwosc odspojenia mineralów. 35 PL