Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XI.1969 58633 KI. 5 c, 15/56 MKP E 21 d 45/SG '- - < i LLNIA ^rzedu Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: dr Inz. Wlodzimierz Sikora, mgr inz. Zdzislaw Noworyta Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Zamek stojaka ciernego Przedmiotem wynalazku jest zamek stojaka cier¬ nego ze sprezynowym elementem zaciskowym.Znane zamki stojaków ciernych w rozmaitym wykonaniu z zaciskowym pierscieniem jednoczes¬ ciowym, lub zlozone z kilku czesci, sa sciskane na rdzenniku za pomoca wbijanych klinów lub wkrecanych srub. Dzialanie stojaka ciernego pole¬ ga na tym, ze po wysunieciu rdzennika pod strop, i zacisnieciu go, uzyskuje sie tym sposobem pod- pornosc wstepna. Takie zakleszczenie zamka na rdzenniku wymaga uzycia powaznych sil uderze¬ niowych na klin dla uruchomienia mechanizmu rozpierajacego. Zamek tych stojaków zaciska nie¬ równomiernie rdzennik, a wielkosc sily dzialania na klin, a tym samym i sila podpornosci wstep¬ nej jest uzalezniona od pracownika obslugujacego.Konstrukcje stojaków ciernych ida w tym kie¬ runku, aby osiagnac wymagana charakterystyke podpornosci. Duze sily zaciskowe zamka stojaka osiaga sie nie tylko przez silne wbijanie klinów zaciskowych lecz równiez, w wyniku zastosowania na przyklad elementów przechylnych kablaków, na drodze serwo-dzialania, oraz poprzez nacisk gó¬ rotworu. To ostatnie osiaga sie przez rózne prze¬ kladnie klinowe, przez zwielokrotnienie klinów za¬ ciskowych, zastosowanie podatnej tasmy, zwielo¬ krotnienie powierzchni ciernych lub przez prze¬ niesienie sil klinujacych z jednego obszaru rdzen¬ nika do drugiego, przy uzyciu dwóch klinów i jed¬ nego elementu oporowego, albo tylko jednego kli- 10 15 20 25 30 na zaciskowego w polaczeniu z dzwignia dwura- mienna. W tych przypadkach powiekszenie sily zaciskowej zamka osiaga sie kosztem skompliko¬ wanej, nie trwalej i ciezkiej konstrukcji zamka.Celem wynalazku jest osiagniecie równomierne¬ go zacisku zamka, zmniejszenie sil uderzeniowych na mechanizm rozpierajacy, uniezaleznienie pod¬ pornosci wstepnej od obslugujacego, oraz zmniej¬ szenie ciezaru calego stojaka przy zachowaniu ogólnie przyjetych wymogów.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie sprezyny jako elementu zaciskajacego sie samo¬ czynnie na rdzenniku po ustaniu sily nacisku me¬ chanizmu rozpierajacego, który dziala na sprezy¬ ne w okresie jej zluzowania. Istota zamka cierne¬ go wedlug wynalazku jest zastosowanie jako ele¬ mentu mocujacego rdzennik zaciskowej sprezyny, która w stanie rozkreconym pozwala na swobod¬ ny zsuw i wysuw rdzennika, a przy zluzowaniu jej klinem, zamocowanym w mechanizmie rozpie¬ rajacym, zakleszcza rdzennik, a tym samym sto¬ jak uzyskuje podpornosc. Zaciskana sprezyna, opierajac sie jednym koncem o podstawe umoco¬ wana w spodniku, a drugim koncem o mechanizm rozpierajacy umieszczony w oporowym lozysku za¬ pewnia nie tylko wytwarzanie sil zaciskowych lecz równiez ich równomierny rozklad na powierzchnie rdzennika.Dzieki zastosowaniu kilkunastozwojowej sprezy¬ ny zaciskowej uzyskano maly nacisk na klin 5863358633 w prostym stosunku do ilosci zwoi sprezyny oraz wyeliminowano calkowicie wplyw pracownika ob¬ slugujacego na sile zacisku zamka. Napinanie spre¬ zyny, a tym samym luzowanie rdzennika w czasie rabowania stojaka, moze byc nawet dokonane zdal¬ nie przy pomocy linki.Zamek wedlug wynalazku przewyzsza znane sto¬ jaki lekkoscia, dalszym wykorzystaniem dlugosci, posiada odpowiednia charakterystyke stojaka i od¬ znacza sie równomiernym i stalym zaciskiem nie zaleznym od pracownika obslugujacego, oraz ta¬ nioscia wykonania i pewnoscia dzialania.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasnio¬ ny w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia zamek; w przekroju podluznym.Jak uwidoczniono na rysunku zamek stojaka ciernego sklada sie z obudowy 1 zamknietej po¬ krywa 2, wewnatrz której umieszczono zaciskowa sprezyne 3 opierajaca sie jednym swym koncem o mechanizm rozpierajacy 6. Rdzennik 7 jest za¬ ciskany sprezyna 3 poprzez mechanizm rozpiera¬ jacy 6 prowadzony w oporowym lozysku 8.Dzialanie zamka polega na rozkrecaniu sprezy¬ ny zaciskowej w czasie luzowania rdzennika 15 20 4 i zwalnianiu sprezyny w czasie zaciskania rdzen¬ nika.W czasie zluzowania rdzennika stojaka, sprezy¬ na zaciskowa jest odciagnieta przy pomocy me¬ chanizmu rozpierajacego pod wplywem sily ude¬ rzen obslugujacego lub naciagu linki, a zacisniecie rdzennika stojaka powstaje w wyniku ustania dzialania mechanizmu rozpierajacego, co powoduje samoczynny zacisk sprezyny zaciskowej na rdzen¬ niku stojaka. PL