Przedmiotem niniejszego wynalazku jest statycz¬ ny wybierak uszkodzonej fazy do automatyki jednofazowego samoczynnego ponownego zalaczania w sieciach najwyzszych napiec oparty na pomiarze skladowej pradu kolejnosci przeciwnej i skladowej pradu kolejnosci zerowej i przygotowaniu toru dla impulsu wylaczajacego dla zabezpieczenia chronia¬ cego dany odcinek sieci tak, aby w przypadku zwarc jednofazowych doziemnych nastepowalo jednofazowe wylaczenie, natomiast przy innych rodzajach zwarc trójfazowe wylaczenie.Znane uklady wybieraków fazowych oparte sa na zasadzie przekazników nadpradowych, oporo- zaleznych-podimpedancyjnych, reagujacych na na¬ piecie lub porównujacych poszczególne skladowe symetryczne pradów lecz z wykorzystaniem mecha¬ nicznych przekazników kierunkowych.Statyczny wybierak uszkodzonej fazy w ukladzie wedlug wynalazku jest oparty o metode impulsowa mozliwa do realizacji na elementach pólprzewodni¬ kowych. Oprócz tego statyczny wybierak uszkodzo¬ nej fazy posiada dodatkowe blokady, konieczne przy stosowaniu bardzo szybko dzialajacych ele¬ mentów pólprzewodnikowych. Wynalazek zostanie objasniony szczególowo na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat funkcjonalno- logiczny dzialania statycznego wybieraka uszko¬ dzonej fazy, fig. 2 przedstawia wykres wektorowy pradów, a fig. 3 — wykres wektorowy napiec wy¬ stepujacych w przypadku zwarcia jednofazowego 10 15 25 jo z ziemia. Ponadto fig. 4 przedstawia wykres wek¬ torowy pradów, a fig. 5 — wykres wektorowy na¬ piec wystepujacy w przypadku zwarcia dwufazo¬ wego z ziemia.Z przekladników pradowych 4 zasilany jest trój¬ fazowy uklad filtrów pradowych kolejnosci prze¬ ciwnej 6, na wyjsciu którego otrzymuje sie trzy prady kolejnosci przeciwnej, przesuniete wzgledem siebie o kat 120° elektrycznych. Prad kolejnosci zerowej podany jest na uklad formujacy prostokat¬ ny 7 o regulowanej szerokosci. Z filtrów prado¬ wych kolejnosci przeciwnej 6 prady podane sa na uklad formujacy z nich impulsy i porównujacy je z bramka pochodzaca od pradu kolejnosci zero¬ wej 8. Zastosowanie metody impulsowej w statycz¬ nym wybieraku uszkodzonej fazy pozwala na jego szybkie dzialanie.Statyczny wybierak uszkodzonej fazy musi po¬ prawnie dzialac przy wszystkich z dziesieciu kom¬ binacji zwarciowych. Dlatego zastosowano znana metode skladowych symetrycznych, przy pomocy której mozna rozrózniac poszczególne rodzaje zwarc.W czasie jednofazowego zwarcia doziemnego wystepuja w pradzie zwarciowym wszystkie trzy skladowe symetryczne pradu, a mianowicie prad kolejnosci zgodnej, przeciwnej i zerowej. Jak to pokazano na fig. 2 prad kolejnosci przeciwnej i zerowej sa z soba w fazie. Impuls pochodzacy od pradu kolejnosci przeciwnej odpowiedniej fazy 5857158571 3 naklada sie na bramke pochodzaca od pradu ko¬ lejnosci zerowej 8 wysterowywujac indykator impulsów 13 odpowiedniej fazy, to jest w fazie R — 13R lub w fazie S — 13S lub w fazie T — 13T.Odpowiedni indykator impulsów pobudza prze¬ kaznik wyjsciowy A, B lub C. Przekazniki wyjscio¬ we A, B lub C swoimi stykami Alf A2, Blf B2, Cu C2, w ukladzie rozrzadczym 18 przygotowywuja droge na wyjscie impulsu dla pobudzonego przekazni¬ ka 17, zabezpieczajacego linie energetyczna. W cza- 10 sie zwarcia jednofazowego pobudza sie tylko jeden z przekazników A, B lub C. Przygotowana jest w ten sposób droga przejscia impulsu wylaczaja¬ cego przekaznika zabezpieczajacego 17 na cewke wylaczajaca odpowiedniej kolumny wylacznika 15 mocy 1, 2 lub 3.Zwarcia dwufazowe izolowane charakteryzuja sie tym, ze prad zwarciowy zawiera tylko skla¬ dowa zgodna i przeciwna. Brak pradu kolejnosci zerowej powoduje niepobudzenie sie statycznego 20 wybieraka fazowego.Zwarcie trójfazowe charakteryzuje sie tym, ze prad zwarciowy zawiera tylko prad skladowej zgodnej. Brak pradu skladowej kolejnosci przeciw¬ nej i zerowej powoduje niepobudzenie sie statycz- 25 nego wybieraka fazowego. s Zwarcia dwufazowe z ziemia charakteryzuja sie tym, ze prad skladowej przeciwnej fazy zdrowej jest w fazie z pradem kolejnosci zerowej wszyst¬ kich faz (fig. 4). Dlatego przy tego rodzaju zwar¬ ciach pobudzalby sie nieprawidlowo jeden z prze¬ kazników wyjsciowych A, B lub C fazy nieuszko¬ dzonej. Aby uniknac blednego przygotowania toru wylaczajacego wylacznik fazy zdrowej zastosowano dodatkowe kryterium porównania bramki pocho¬ dzacej ód pradu kolejnosci zerowej 7 z odpowied¬ nim impulsem pochodzacym od napiecia fazy nie¬ uszkodzonej przesunietego o kat +j (fig. 5).Porównanie to dokonuje sie w elemencie 9. Je¬ zeli nastapi porównanie napiecia fazowego z pra¬ dem kolejnosci zerowej i pobudzi sie choc jeden z indykatorów impulsów 13, to iloczyn logiczny 15 powoduje wysterowanie indykatora impulsów 16 i z kolei pobudzenie przekaznika wyjsciowego D. 45 Styki Di i D2 pobudzonego przekaznika D powo¬ duja przygotowanie drogi dla impulsu wylaczaja¬ cego na wszystkie trzy kolumny wylacznika mocy 1, 2 i 3. Kontrola zwarcia dwufazowego z ziemia jest wiec pobudzenie sie jednego z trzech prze- 50 kazników A, B lub C oraz przekaznika D. W przy¬ padku zwarc jednofazowych dodatkowe kryterium porównania pradu kolejnosci zerowej z napieciem faz zdrowych przesunietym o kat +j nie powoduje dzialania pobudzenia przekaznika D, co obrazuje 6g fig. 3.Statyczny wybierak uszkodzonej fazy wykonany na powyzszej zasadzie jest urzadzeniem szybko dzialajacym i przy jego zastosowaniu pojawienie sie zaklócen w sieci jest praktycznie do ustalenia eo juz po pierwszym okresie trwania zwarcia to jest po okoto 0.02 sek. Wystepujace jednak stany przej¬ sciowe w pradzie zwarcia i w filtrach pradowych kolejnosci przeciwnej 6, nie pozwalaja na takie szybkie jego dzialanie, poniewaz w pierwszym 65 4 okresie statyczny wybierak uszkodzonej fazy moze pobudzic sie mylnie. Zjawisko mylnego pobudzenia statycznego wybieraka uszkodzonej fazy moze wy¬ stapic równiez przy wylaczeniu zwarcia oraz przy nierównoczesnym otwieraniu poszczególnych ko¬ lumn wylaczników mocy na obu koncach linii.W zwiazku z powyzszym w statycznym wybie¬ raku uszkodzonej fazy zastosowano blokade od stanów przejsciowych w pradzie zwarcia i filtrach pradowych skladowych symetrycznych zrealizowa¬ na w ten sposób, ze tranzystory wyjsciowe indy¬ katorów impulsów 13 sa stale zablokowane przez blokade 10. Z chwila pojawienia sie impulsów od pradu kolejnosci przeciwnej uklad blokady 10 pa opóznieniu okolo 0.04 sek. (2 okresy) odblokowy- wuje indykatory impulsów 13. Wtedy wlasciwy indykator impulsów 13R, 13S lub 13T pobudza swój przekaznik wyjsciowy A, B lub C. Aby nie bylo dalszych mylnych pobudzen w pozostalych dwu fazach nieuszkodzonych blokada 11 zabloko- wywuje pozostale dwa indykatory impulsów 13 na czas trwania zwarcia.Blokada 14 statycznego wybieraka fazowego od stanów przejsciowych w chwili wylaczenia zwar¬ cia lub od nierównoczesnego wylaczenia kolumn wylaczników na obu koncach linii jest zrealizo¬ wane wspólnie. Zasada jej polega na tym, ze z chwila zlikwidowania zwarcia w fazie uszkodzo¬ nej na czas okolo 0.1 sek. blokowane sa tranzy¬ story przekazników wyjsciowych A, B lub C faz nieuszkodzonych.Omówiony statyczny wybierak uszkodzonej fazy w szerokim zakresie ujmuje zwarcia lukowe oraz. dwustronne zasilanie miejsca zwarcia. Do zrealizo¬ wania calkowitej automatyki jednofazowego samo¬ czynnego ponownego zalaczania potrzebne sa od¬ powiednie przekazniki, które na rysunku nie po¬ kazano jako nieistotne dla powyzszego zagadnie¬ nia. Czulosc pobudzenia dla pradów kolejnosci przeciwnej i zerowej jest mozliwa w szerokich granicach. Uklad jest bardzo szeroki, a czas jego dzialania wynosi okolo 0.05 sek. PL