KI. 5 a 4.**M£ We wszystkich wierceniach udarowych do wykonywania pracy wiercenia zuzywa¬ na jest energja kinetyczna zawarta w ma¬ sie spadajacego warsztatu wiertniczego, który sklada sie zwykle z dlóta, obciazni¬ ka i czesci dolnej nozyc. Energja ta bedzie tern wieksza, im wieksza jest szybkosc spa¬ du warsztatu, ta ostatnia zas zalezy od ge¬ stosci srodowiska.Zmniejszenie gestosci srodowiska, w którem zachodzi spad warsztatu wiertni¬ czego, osiaga sie przez rozmieszczenie u- robku skal skruszonych w calym slupie wody, a to przez doprowadzanie na dno odwiertu gazów sprezonych, jak np. po¬ wietrza, które unosza urobek do góry. Spo¬ sób ten wprawdzie umozliwia dluzsiza pra¬ ce swidra, to jednak szytkosc spadajacego warsztatu, poruszajacego sie w slupie wody zageszczonej urobkiem, jest nieznaczna, a wiec i skutek udaru jest równiez niewielki.Przyrzad stanowiacy przedmiot wyna¬ lazku ma na celu przez zwiekszenie szyb¬ kosci spadajacego warsztatu wiertniczego mozliwie zwiekszyc skutek udaru, a to przez wykorzystanie wolnego spadku ma¬ sy, uniezaleznionego od gestosci srodowi¬ ska.Rysunek uwidocznia ksztalt ogólny przyrzadu, czesciowo w przekroju podluz¬ nym na fig. 1 w zastosowaniu do wiercen, na fig. 2 — do wiercen ploczka, wreszcie na fig. 3 — do wiercen bezi stosowania ga¬ zu lub plynu sluzacych do oczyszczania dna odwiertu.Przyrzad ten sklada sie z rury 2 za-mknietej u góry i dolu trzonami 1 i 6; do trzonu dolnego zakonczonego nasrubkiem przykrecone jest dlóto, górny trzon zakon¬ czony czepem laczy sieizj przewodem wiertniczym.Wewnatrz rury 2 w przestrzeni ograni¬ czonej trzonami 1 i 6 znajduje sie ciezar 4, swobodnie przesuwajacy sie wzdluz rury 2 i zaopatrzony w zderzak 5; taki sam zde¬ rzak 5 wkrecony jest w dolny trzon 6 (fig. 1, 2 i 3).Ponadto w celtt doprowadzania na dno odwiertu gazu sprezonego lub cieczy (po¬ wietrza lub wody) trzony 1 i g .posiadaja kanaly srodkowe 9 (fig. 1 i 2). Kanal ten (fig. 1) u dolu zamyka sie zaworem zwrot¬ nym 8, a to celem niedopuszczania blota w razie przerwania przewodu wiertniczego.Przyrzad uwidoczniony na fig. 2 sluzy do wiercen udarowych plóczka. W tym wy¬ padku rura wewnetrzna 2 zamknieta szczel¬ nie u dolu gwintem, u góry zas wkretka 7, posiadajaca czop, który wsuwa sie w swo- rzen górny lf otoczona jest rura 3. Woda, przeznaczona do oczyszczania dna odwier¬ tu, doplywa przez kanal srodkowy 8, znaj¬ dujacy sie w sworzniu 1, poczem przeply¬ wa przestrzen miedzy rurami 2, 3 i przez kanal srodkowy 8 w sworzniu 6 i dlóto plynie na dno otworu wierconego.Fig. 3 uwidacznia przyrzad do wiercen sposobem udarowym bez stosowania gazu lub plynu do oczyszczania dna odwiertu.W tym wypadku sworznie / i 6 pozbawio¬ ne sa kanalu srodkowego 8, Przyrzad ten dziala w sposób nastepu¬ jacy: Podczas wiercenia przewód otrzymuje ruch wahadlowy do góry i nadól odpowied- niem urzadzeniem zórawia wiertniczego.Podczas ruchu do góry na poczatku prze¬ wód wskutek bezwladnosci masy naciaga sie, poczem pod koniec tego ruchu opór bezwladnosci maleje, wskutek czego zer¬ dzie sie kurcza i rozpoczyna sie ruch wdól.W punkcie zwrotnym ciezar 4 (tluczek), który moze sie swobodnie przesuwac w przestrzeni ograniczonej sworzniami 1 i 6, zostaje wyrzucony ku górze z przyspiesze¬ niem zaleznem od szybkosci, z jaka posu¬ wal sie poprzednio ku górze przewód wiert¬ niczy (szybkosc mozna dowolnie miairko- wac napedem zórawia), poczem, opadajac nadól, dopedza dolna czesc warsztatu w chwili, gdy ten osiaignie dno odwiertu. E- nergja kinetyczna zawarta w masie spada¬ jacego ciezaru 4 zapomoca zderzaków 5 i sworznia 6 przenosai sie na dlóto przykre¬ cone do tego ostatniego, zwiekszajac w ten sposób skutek udaru dlóta na dno otworu.Jak wynika z powyzszego, przyrzad ten u- mozlliwia wykorzystanie calej energji kine¬ tycznej zawartej w spadajacym ciezarze 4, .niezaleznie od srodowiska, w jakiem poru¬ sza sie warsztat wiertniczy. PL