Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XI.1969 58524 KI. 67 a, 32/01 MKP B 24 b m UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Stanislaw Daszkiewicz Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Optyki, Warszawa (Polska) Urzadzenie do obróbki czolowych powierzchni pretów laserowych — jednej plaskiej a drugiej dachowej Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ob¬ róbki czolowych powierzchni pretów laserowych — jednej plaskiej a drugiej dachowej (utworzonej przez dwie wzajemnie prostopadle plaszczyzny), umozliwiajace szybka obróbke tych powierzchni i zapewniajace zadana dokladnosc katowa.Dotychczas stosowane urzadzenie do obróbki czolowych powierzchni pretów laserowych o plas¬ ko-dachowych podstawach wyposazone jest w kor¬ pus sluzacy do mocowania' obrabianych pretów oraz jednej lub dwu par plytek pomocniczych osadzanych na powierzchniach bocznych korpusu.Korpus ma postac graniastoslupa prostokatnego, przy czym jedna z jego podstaw ma ksztalt da¬ chowy podobnie jak dachowa powierzchnia czolo¬ wa preta. Prety laserowe mocowane sa na po- bocznicach korpusu pomiedzy plytkami pomocni¬ czymi tak, ze geometryczne osie pretów leza w plaszczyznie dwusiecznej kata prostego dacho¬ wej podstawy korpusu.Obróbka pretów laserowych za pomoca tego urzadzenia oparta jest na znanej w technologii szkla optycznego zasadzie obróbki prostokatnych pryzmatów na typowych szlifierko-polerkach op¬ tycznych. W czasie trwania obróbki powierzchni czolowych — dachowej i plaskiej, w celu zachowa¬ nia kata prostego powierzchni dachowej i warun¬ ku równoleglosci krawedzi dachu (linia przeciecia dwóch prostopadlych plaszczyzn) do plaskiej po¬ wierzchni czolowej, przeprowadza sie wielokrot- 10 nie pomiary odchylki od kata prostego, tworzone¬ go przez plaszczyzny dachu oraz odchylki nierów- noleglosci powierzchni plaskiej wzgledem krawedzi dachu. Ujawnione odchylki od kata prostego oraz nierównoleglosci czolowej powierzchni plaskiej wzgledem krawedzi dachu sa korygowane poprzez wielokrotne zmiany przylozenia sily nacisku na korpus w odpowiednich punktach korekcyjnych.Urzadzenie to ma szereg wad i niedogodnosci.Konstrukcja tego urzadzenia nie przewiduje moz¬ liwosci stosowania szybkiej obróbki pretów o plas- ko-dachowych powierzchniach czolowych. Osiaga¬ nie wysokich dokladnosci kata prostego dachu, równoleglosci krawedzi dachu do plaskiej po- 15 wierzchni czolowej oraz wymaganej plaskosci obrabianych powierzchni pretów laserowych za po¬ moca tego urzadzenia, wymaga dlugotrwalej i zmudnej recznej operacji obróbczej i pomiaro¬ wej.Celem wynalazku jest unikniecie wad i niedo¬ godnosci omówionego wyzej urzadzenia, zas zada¬ niem wynalazku jest stworzenie odpowiedniego urzadzenia przeznaczonego do osiagniecia tego ce¬ lu.Zagadnienie to zostalo rozwiazane przez skon¬ struowanie urzadzenia, w którym prety laserowe umocowane sa trwale w czasie calego procesu ob¬ róbki. Urzadzenie tq jest wyposazone w korpus posiadajacy dwie pary równoleglych i odpowied- 30 nio do siebie prostopadlych powierzchni czolowych 20 25 5852458524 I dwa lub wiecej gniazd prostopadlych do krawe¬ dzi przeciecia sie dwóch odpowiednich powierzchni czolowych korpusu. W gniazdach osadzone sa tu¬ leje, sluzace do mocowania pretów laserowych.Korpus wyposazony jest w zespoly mocujace tuleje i elementy pomocnicze, jeden pryzmatyczny oraz dwa prostokatne wsporniki mocowane nie¬ ruchomo do korpusu przy obróbce plaskich po¬ wierzchni czolowych pretów laserowych. W czasie obróbki jednej z plaszczyzn czolowej powierzchni dachowej preta laserowego baza w stosunku do plaszczyzny czolowej wrzeciona narzedziowego jest jedna z plaszczyzn korpusu urzadzenia, natomiast przy^ obróbce drugiej plaszczyzny powierzchni da¬ chowej preta baza jest druga powierzchnia czolo¬ wa korpusu, prostopadla do poprzedniej.Przy obróbce plaskiej powierzchni czolowej pre¬ ta, baza w stosunku do plaszczyzny czolowej wrze¬ ciona narzedziowego sa dwie prostopadle do sie¬ bie czolowe powierzchnie korpusu (odpowiednio równolegle do plaszczyzn tworzacych powierzchnie dachowa preta) usytuowane pod katem 45° wzgle-. dem plaszczyzny narzedzia. Obróbke tym sposo¬ bem mozna wykonac na powszechnie stosowanych szlif ierko-polerkach o równoleglych osiach wrze¬ ciona przedmiotowego i narzedziowego. Urzadze¬ nie to moze byc wykorzystane do obróbki czolo¬ wych powierzchni plasko-dachowych, jednego, dwóch lub wiekszej ilosci pretów laserowych.Urzadzenie stanowiace wynalazek pozwala wy¬ eliminowac wielokrotne pomiary katowe oraz ko¬ niecznosc korygowania stwierdzonych w tych po¬ miarach odchylek, bowiem wymagane wysokie do¬ kladnosci kata prostego dachowej, podstawy preta i równoleglosci plaskiej podstawy do krawedzi dachu, otrzymuje sie automatycznie w procesie obróbki.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia do obróbki czolowej powierzchni dachowej pre¬ tów laserowych w polozeniu roboczym, fig. 2 — schemat urzadzenia do obróbki czolowej powierz¬ chni plaskiej w polozeniu roboczym, fig. 3 — urza¬ dzenie z zamocowanymi w nim pretami laserowy¬ mi i pomocniczymi, fig. 4 — widok urzadzenia od czola, a fig. 5 przedstawia przekrój urzadzenia w plaszczyznie pretów laserowych wedlug linii A-A.Prety laserowe 1 wklejane sa w tuleje 2 pro¬ stokatnego korpusu 3 (fig. 3, 4, 5). Tuleje te mo¬ cuje sie w gniazdach 4 korpusu 3 za pomoca zes¬ polów mocujacych, skladajacych sie z plytek ksztaltowych 5 i wkretów 6. Konce obrabianych pretów 1 nieznacznie wystaja poza korpus 3 i tu¬ leje 2. Korpus 3 wykonany najkorzystniej w posta- .ci szescianu ma cztery czolowe powierzchnie 7, 8, 9, 10 odpowiednio do siebie prostopadle oraz na przyklad dwa pryzmatyczne gniazda 4 usytuowa¬ ne na bocznych powierzchniach korpusu 3 wzdluz przekatnej przeciwleglych katów prostych i pro¬ stopadle do krawedzi przeciecia sie dwóch odpo¬ wiednich powierzchni czolowych korpusu. 25 Umocowane w urzadzeniu prety laserowe 1 po¬ zostaja wraz z pomocniczymi tulejami 2 w jedna¬ kowym polozeniu wzgledem korpusu 3 w ciagu calego przebiegu obróbki powierzchni dachowej 5 i plaskiej.Dla stabilizacji procesu polerowania zwieksza sie powierzchnie obrabiana przez mocowanie ele¬ mentów pomocniczych 11, 12 (fig. 1, 2, 3) do kor¬ pusu 3 za pomoca plytek 13 i wkretów 14 (fig. 3) io w sposób symetryczny wzgledem geometrycznych osi symetrii korpusu. Przy obróbce powierzchni plaskich pretów laserowych do korpusu mocuje sie za pomoca wkretów 15 dwa wsporniki 16 (fig. 2, 3) z elementami pomocniczymi 12. 15 Urzadzenie z zamocowanymi w nim pretami i elementami pomocniczymi zamocowuje sie we wrzecionie przedmiotowym 17 (fig. 1) obrabiarki, wyposazonym w podkladke 18, przy pomocy sworznia 19. Jedna z plaszczyzn czolowych na 20 przyklad 7 korpusu przylega do plaszczyzny opo¬ rowej 20 podkladki 18 prostopadlej do osi obrotu wrzeciona 21. Poprzez dosuniecia urzadzenia za¬ mocowanego we wrzecionie przedmiotowym 17 do czolowej powierzchni 23 narzedzia sciernego 24 umocowanego we wrzecionie narzedziowym 25 do¬ konywana jest obróbka jednej z plaszczyzn (na przyklad plaszczyzny 22) powierzchni dachowej preta. 30 Tym sposobem przeprowadza sie wszystkie fazy obróbki (szlifowanie wstepne i dokladne oraz po¬ lerowanie) jednej z plaszczyzn powierzchni czolo¬ wych pretów laserowych 1 przy jednym\ zamoco¬ waniu korpusu 3 z pretami we wrzecionie przed- 35 miotowym 17, poprzez wymiane jedynie narzedzi sciernych lub przeprowadza sie szlifowanie wstep¬ ne i dokladne, a polerowanie wykonuje sie na ty¬ powych szlifierko-polerkach optycznych. 40 Obróbke drugiej plaszczyzny 26 czolowej po¬ wierzchni dachowej preta przeprowadza sie ana¬ logicznie do pierwszej, po uprzednim obróceniu urzadzenia o 90° w taki sposób, ze druga po¬ wierzchnia czolowa 8 korpusu 3 przylega do po- 45 wierzchni oporowej 20 wrzeciona przedmiotowe¬ go 17.Obróbke czolowej powierzchni plaskiej 27 pre¬ tów laserowych (fig. 2) wykonuje sie w sposób podobny do sposobu obróbki powierzchni dacho- 50 wej, przy czym korpus 3 z zamocowanymi zespo¬ lami pomocniczymi 12, 15, 16 mocuje sie na wrze¬ cionie przedmiotowym 17 wyposazonym we wspor¬ nik pryzmatyczny 28 tak, aby powierzchnie czo¬ lowe 9 i 10 korpusu 3 przylegaly odpowiednio do 55 plaszczyzn oporowych 29 i 30 pryzmatycznego wspornika 28.Tym sposobem moze byc przeprowadzana jedno¬ czesna obróbka czolowej powierzchni plaskiej 27 60 i dachowej 22, 26 jednego, dwóch lub wiekszej ilosci pretów laserowych 1 po uprzednim wyko¬ naniu odpowiedniej ilosci gniazd 4 w korpusie 3.Urzadzenie to moze byc wykorzystane ponadto do obróbki pretów laserowych o czolowych powierz- 65 chniach plasko-równoleglych, dachowych itp.58524 PL