Opublikowano: 21. IV. 1965 49394 KI. 67a, 32/01 MKP B 24 UKD B'BU*TfKA! Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr inz. Zygmunt Legun, mgr inz. Stani¬ slaw Daszkiewicz Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Aparatów Pomiarowych i Optyki, Warszawa (Polska) Sposób obróbki plaskorównoleglych powierzchni pretów laserowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób obróbki plaskorównoleglych czolowych powierzchni pre¬ tów laserowych, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu, zapewniajace szybka obróbke tych powierzchni z zadana dokladnoscia ich plaskosci i równoleglosci.Dotychczas znane sposoby obróbki plaskorówno¬ leglych czolowych powierzchni pretów laserowych oparte sa na znanej w technologii szkla zasadzie obróbki plaskorównoleglych powierzchni plytek na optycznych szlifierko-polerkach wyposazo¬ nych w uchwyty, w których mocowane sa obra¬ biane prety laserowe. Zaleznie od tego czy ma byc prowadzona obróbka jednego preta czy ze¬ spolu (zlozonego z conajmniej trzech pretów), wymagane sa uchwyty o róznych rozwiazaniach.Cecha wspólna tych rozwiazan jest posiadanie zerowego punktu przylozenia wypadkowej sily obciazajacej uchwyty oraz conajmniej trzech punktów korekcyjnych w tej samej plaszczyznie co punkt zerowy lecz znajdujacych sie obok.Zasada wykorzystania w czasie obróbki zerowego i korekcyjnego punktów przylozenia sily wypad¬ kowej ma swa analogie w symetrycznym lub nie obciazeniu belki podpartej w dwóch punktach.Odpowiednikiem reakcji w punktach podparcia jest sila nacisku do narzedzia sciernego w po¬ szczególnych punktach obrabianej powierzchni preta (lub pretów — gdy obrabiany jest zespól pretów). W czasie trwania obróbki drugiej po¬ wierzchni plaskorównoleglej przeprowadza sie wielokrotnie pomiary odchylki od równoleglosci w stosunku do powierzchni wczesniej obrobionej.Ujawnione bledy równoleglosci sa korygowane poprzez kazdorazowe przylozenie sily nacisku na uchwyt w jednym odpowiednim punkcie korek¬ cyjnym. Ten sposób obróbki plaskorównoleglych powierzchni czolowych pretów laserowych wy¬ maga dlugotrwalej i zmudnej operacji roboczej, zwlaszcza wobec wzrastajacych wymagan tech¬ nicznych odnosnie plaskosci i równoleglosci tych powierzchni. Jest to spowodowane koniecznoscia dokonania w czasie obróbki duzej ilosci pomia¬ rów i wielu przemieszczen punktu przylozenia sily nacisku na obrabiana powierzchnie w celu skorygowania ustalonej w czasie tych pomiarów nierównoleglosci plaszczyzn czolowych preta Celem wynalazku jest usuniecie tej niedogod¬ nosci przez zastosowanie takiego sposobu obróbki, który wyeliminowalby zarówno koniecznosc wie¬ lokrotnych pomiarów równoleglosci plaszczyzn czolowych preta w czasie jej trwania, jak i ko¬ niecznosc wielokrotnego korygowania bledu rów¬ noleglosci omawianych plaszczyzn, a takze uzy- 25 skania mozliwosci obróbki zarówno jednego jak i wiecej jednoczesnie pretów.Zgodnie z wytyczonym zadaniem, wymagana dokladnosc równoleglosci powierzchni plaskorów¬ noleglych osiaga sie przez zastosowanie urzadze- so nia, w.. którym prety laserowe umocowane sa 10 15 20 4939449394 3 4 trwale w czasie calego procesu obróbki. Urza¬ dzenie to jest wyposazone w korpus, posiada¬ jacy dwie czolowe plaszczyzny do siebie równo¬ legle i jedno lub wiecej prostopadlych do Jych plaszczyzn gniazd, w których osadzone sa prety laserowe oraz odpowiednio w zespoly mocujace_ prety laserowe w gniazdach. W czasie obróbki jednej z powierzchni plaskorównoleglych pretów laserowych baza w stosunku do plaszczyzny czo¬ lowej wrzeciona narzedziowego jest jedna z plasz¬ czyzn czolowych korpusu urzadzenia, natomiast drugiej powierzchni plaskorównoleglej — druga plaszczyzna czolowa. Obróbke tym sposobem mozna przeprowadzac na przyklad na znanycfi f powszechnie stosowanych szlifierko-polerkach * o równoleglych osiach; wrzeciona przedmiotowego i narzedziowego w których wrzeciono przedmio¬ towe moze wykonywac poprzeczne ruchy poste¬ powo zwrotne w plaszczyznie wyznaczonej przez te osie. Urzadzenie to moze byc wykorzystane do obróbki czolowych powierzchni plaskorówno¬ leglych zarówno jednego preta, jak i zespolu zlo¬ zonego z dowolnej ilosci pretów, nieprzekracza- jacych ilosci gniazd w korpusie.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat przekroju wzdluznego urzadzenia do obróbki powierzchni plaskorówno¬ leglych pretów laserowych w polozeniu roboczym, fig. 2 — przekrój urzadzenia wedlug linii A—A na fig. 3 z zamocowanymi w nim pretami lase¬ rowymi, fig. 3 — czesciowy widok urzadzenia laserowego od czola.Prety laserowe 1 osadzone w gniazdach 2 kor¬ pusu 3 urzadzenia (fig. 2 i fig. 3) sa mocowane w gniazdach przy pomocy zespolów mocujacych skladajacych sie z plytki 4, podkladki elastycz¬ nej 5 i wkretów 6. Oba konce obrabianych pre¬ tów 1 nieznacznie wystaja poza korpus 3. Kor¬ pus 3 wykonany najkorzystniej w postaci walca posiada dwie czolowe powierzchnie 7 i 8, które tworza dwie plaszczyzny do siebie równolegle, oraz na przyklad cztery gniazda 2 pryzmatyczne usytuowane na tworzacej korpusu 3 i prostopadle do plaszczyzn czolowych tego korpusu. Umo¬ cowane prety laserowe 1 w urzadzeniu, pozostaja w tym stanie w ciagu calego przebiegu obróbki obu powierzchni plaskorównoleglych.Urzadzenie fig. 2 i 3 z zamocowanymi w nim pretami zamocowuje sie we wrzecionie przed¬ miotowym 9 (fig. 1) przy pomocy sworznia 10 wyposazonego w nakretke 11 i podkladke 12.Jedna z plaszczyzn czolowych na przyklad 7 korpusu przylega do plaszczyzny oporowej 13 wrzeciona przedmiotowego 9 prostopadlej do osi obrotu wrzeciona 14. Poprzez dosuniecie urzadze¬ nia zamocowanego we wrzecionie przedmioto¬ wym 9 do czolowej powierzchni 15 narzedzia sciernego 16 umocowanego we wrzecionie narze¬ dziowym 17, dokonywana jest obróbka jednej z powierzchni plasleorównoleglych 19. Wszystkie fazy obróbki (wstepna wykanczajaca i polerowa¬ nie) jednej z powierzchni plaskorównoleglych pre¬ tów laserowych sa przeprowadzone przy. jednym zamocowaniu urzadzenia "z pretami we wrzecionie przedmiotowym 9, poprzez wymiane jedynie na¬ rzedzi sciernych.W czasie obróbki wrzeciono przedmiotowe 9 wykonuje poprzeczne ruchy posuwisto-zwrotne 5 w plaszczyznie wyznaczonej przez do siebie rów- -i nolegle osie obrotu 14 i 18 wrzeciona przedmio- wego 9 i wrzeciona narzedziowego 17. Obróbke drugiej powierzchni plaskorównoleglej 2f0 prze¬ prowadza sie analogicznie jak pierwszej, po 10 uprzednim odwróceniu urzadzenia o kat 180° w taki sposób, ze druga powierzchnia czolowa 8 - — korpusu 3 przylega do plaszczyzny oporowej 13 wrzeciona przedmiotowego 9 Tym sposobem moze byc przeprowadzona 15 z równym skutkiem obróbka powierzchni plasko¬ równoleglych 18 i 20 dowolnej ilosci pretów lase¬ rowych 11, w granicach od jednego do ilosci rów¬ nej ilosci gniazd 2 w korpusie 3 urzadzenia. • 20 PL