Pierwszenstwo: Opublikowano: 25. IX. 1969 58171 KI. 21 c, 68/50 MKP H 02 h UKD Twórca wynalazku: inz. Feliks Fornal Wlasciciel patentu: Zaklady Pomiarowo Badawcze Energetyki „Energo- pomiar,, (Zaklad Aparatury Pomiarowo Regulacyj¬ nej), Wroclaw (Polska) Uklad selektywnego zabezpieczenia róznicowego transformatorów wielouzwojeniowych Przedmiotem wynalazku jest uklad selektyw¬ nego zabezpieczenia róznicowego, przeznaczony do zabezpieczania transformatorów wielouzwojenio¬ wych. Zabezpieczenie to zawiera obwody rózni¬ cowe i stabilizujace o tak dobranych charaktery¬ stykach, iz gwarantuja one pelna niewrazliwosc zarówno na prady uchybowe wystepujace przy zwarciach zewnetrznych jak i na udarowe prady magnesujace wystepujace w chwili zalaczenia lub w momencie pojawienia sie przepiec.Znane zabezpieczenia róznicowe transformato¬ rów skladaja sie zasadniczo z dwóch obwodów; a mianowicie obwodu róznicowego i stabilizu¬ jacego.Obwód róznicowy reaguje na róznice pradów powstala w ukladzie przekladników pradowych umieszczonych na torach prowadzacych do za¬ bezpieczania transformatora. Obwód stabilizujacy hamuje dzialanie zabezpieczenia róznicowego w przypadku pojawienia sie drugiej harmonicz¬ nej. Dotychczas stosowane zabezpieczenia nie posiadaja stabilizacji blokujacej dzialanie w przy¬ padku pojawienia sie przepiec. Nie posiada rów¬ niez mozliwosci regulacji ksztaltu charakterystyki stabilizacji.Inne zabezpieczenia posiadaja stabilizacje od przepiec rozwiazana na drodze polaczen z prze- kladnikami napieciowymi. Rozwiazanie takie zna¬ cznie komplikuje uklad i moze powodowac wa¬ dliwe dzialanie w przypadku zaniku napiecia na 2 jednej z faz. Przedstawionych wyzej wad nie po¬ siada zabezpieczenie róznicowe w ukladzie we¬ dlug wynalazku.Celem wynalazku jest uzyskanie zabezpieczenia 5 róznicowego transformatorów duzej czulosci, sta¬ bilnego temperaturowo posiadajacego mozliwosc dowolnej zmiany ksztaltu charakterystyki stabili¬ zacji, nie wymagajacego zasilania pomocniczego oraz posiadajacego filtry stabilizujace drugiej io i piatej harmonicznej.Celem wynalazku jest stworzenie zabezpiecze¬ nia róznicowego o takich parametrach by zapew¬ nialo pewna i bezawaryjna eksploatacje transfor¬ matorów, zas zadaniem wynalazku jest stworze- 15 nie odpowiedniego ukladu elektrycznego przezna¬ czonego do osiagniecia tego celu.Zagadnienie to zostalo rozwiazane przez zasto¬ sowanie w obwodzie stabilizujacym, filtrów dru¬ giej i piatej harmonicznej dzialajacych hamujaco 20 na uklad róznicowy w przypadku pojawienia sie udarowych pradów magnesujacych oraz przepiec na zabezpieczanym transformatorze. Zastosowano równiez tranzystorowy stabilizator napiecia z dio¬ da Zenera, który stabilizuje napiecie w zasilaczu 25 wewnetrznym sluzacym do zasilania przekaznika tranzystorowego.Dodatkowo urzadzenie to zostalo' wyposazone w diode Zenera wlaczona w obwody róznicowe, dajaca mozliwosc zmiany ksztaltu charakterystyki 30 stabilizacji. 5817158171 Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku.Zabezpieczenie róznicowe dolaczone jest do przekladników pradowych 1 — 2 zamontowanych na wszystkich torach pradowych zabezpieczanego transformatora 3. Bezposrednio z przekladnikami pradowymi polaczony jest uklad stabilizujacy za¬ bezpieczenia. Czesciami skladowymi tego ukladu sa filtry piatej harmonicznej 4 — 5 oraz filtry dru¬ giej harmonicznej 6 — 7. Napiecia rezonansu z tych filtrów po wyprostowaniu i zsumowaniu podane sa na wejsciu ukladu róznicowego w po¬ staci napiecia hamujacego.Uklad róznicowy zlozony z transformatorów 8 — 9 daje na wyjsciu wyprostowane napiecie zadzialania proporcjonalne do wielkosci pradu róznicowego plynacego w torach glównych. Napie¬ cie róznicowe po zsumowaniu sie ze stabilizuja¬ cym napieciem hamujacym i napieciem pomoc¬ niczym uzyskanym z regulatora czulosci 10 poda¬ ne jest na tranzystorowy przekaznik 11. Na jego wyjsciu zalaczony jest przekaznik elektromecha¬ niczny, który swoimi stykami uruchamia uklad sterowania zabezpieczanego transformatora.Napiecie pomocnicze potrzebne do zasilania prze¬ kaznika tranzystorowego uzyskiwane jest z zasi¬ laczy 12 — 13, które wlaczone sa w obwód ^pradu róznicowego.Napiecie zasilania po wyprostowaniu jest do¬ datkowo stabilizowane stabilizatorem 14, w któ¬ rym jako napiecie odniesienia wykorzystano dio- 10 15 20 25 30 de Zenera. Dzieki temu ukladowi napiecie zasila¬ jace przekaznik tranzystorowy, ma zawsze ta sa¬ ma wartosc bez wzgledu na wielkosc pradów róznicowych.Do regulacji ksztaltu charakterystyki stabiliza¬ cji zabezpieczenia zastosowano uklad zlozony z opornika 16 i diody Zenera 17.Uklad ten wlaczony jest w obwody sumujace napiecie hamujace i napiecie róznicowe. PL