Pierwszenstwo: 58097 KI. 45 c, 22/14 MKP A 01 d ,3fft° Opublikowano: 5.IX.1969 Twórca wynalazku: mgr inz. Lech Dwilinski Wlasciciel patentu: Instytut Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, Warszawa (Polska) Zrównowazony uklad napedowy zespolów tnacych w maszynach rolniczych i Wynalazek dotyczy calkowicie zrównowazonego ukladu napedowego zespolów tnacych w maszy¬ nach rolniczych, w których elementy robocze wy¬ konuja ruchy posuwisto-zwrotne.W maszynach tych wymagana jest zmiana ruchu obrotowego walu przekaznikowego ciagnika lub walu silnika na ruch posuwisto-zwrotny elemen¬ tów roboczych. Masy znajdujace sie w ruchu po¬ suwisto-zwrotnym powoduja powstawanie zmien¬ nych sil bezwladnosci, które przenosza sie na uklad napedowy, rame maszyny i na wspólpracu¬ jacy z nia ciagnik wywolujac obciazenia zmecze¬ niowe, powodujace po okreslonym czasie uszko¬ dzenia poszczególnych czesci lub nawet zniszcze¬ nie calej maszyny. Z tego wzgledu stosuje sie rózne rozwiazania konstrukcyjne majace na celu przynajmniej czesciowe zrównowazenie sil bez¬ wladnosci i ich momentów.W zespolach tnacych jednolistwowych czesciowe zrównowazenie sil bezwladnosci uzyskuje sie przez zastosowanie masy lub ukladu mas wirujacych razem z ukladem napedowym.Zagadnienie calkowitego zrównowazenia sil bez¬ wladnosci i ich momentów jest zwiazane z duzy¬ mi trudnosciami, które nalezy pokonac przy kon¬ struowaniu zespolów tnacych w maszynach rol¬ niczych. Lepsze warunki do zrównowazenia sil bezwladnosci i ich momentów niz uklad jedno- listwowy daje zastosowanie dwulistwowych zes- 10 15 20 25 90 polów tnacych, w których listwy poruszaja sie wzgledem siebie przeciwbieznie.Obecnie znane sa dwa uklady napedowe dwu- listwowego zespolu tnacego, a mianowicie: uklad dwukorbowy i uklad dwóch tarcz wahliwych.Zaleta ukladu dwukorbowego jest prosta budowa i zrównowazenie sjj bezwladnosci. Wada nato¬ miast tego ukladu jest niezrównowazenie momen¬ tu, wywolanego z przesuniecia wzgledem siebie osi dzialania sil bezwladnosci. Moment ten posia¬ da zmienny zwrot i obciaza zmeczeniowo wal na¬ pedowy i rame maszyny.Uklad napedowy skladajacy sie z dwóch tarcz wahliwych osadzonych na wspólnym wale po¬ zwala uzyskac calkowite zrównowazenie zarówno sil bezwladnosci jak i ich momentów, posiadajac jednak równiez powazna wade, a mianowicie skomplikowana budowe, wynikajaca z kinematyki ruchu tarcz wahliwych oraz z ich usytuowania wzgledem listew nozowych. Z tego wzgledu prak¬ tyczne zastosowanie tego ukladu zwiazane jest z duzymi trudnosciami natury technicznej, co obni¬ za niezawodnosc jego dzialania, a tym samym szersze rozpowszechnienie.Uklad napedowy zespolów tnacych w maszy¬ nach rolniczych wedlug wynalazku, skladajacy sie z walu trzykorbowego, pozwala uzyskac calkowite zrównowazenie sil bezwladnosci i ich momentów przez sprowadzenie sil na jedna os dzialania. Mia¬ nowicie jedna z listew nozowych jest napedzana 5809758097 3 przez dwie korby zewnetrzne, zas druga listwa przy pomocy korby trzeciej — wewnetrznej, przy czym listwy poruszaja sie wzgledem siebie prze¬ ciwbieznie, 'w rezultacie otrzymujemy uklad sil o zwrotach przeciwnych. Poniewaz sily bezwlad¬ nosci dzialaja wzdluz jednej osi, moment ich jest równy zero.Wal trzykorbowy jest zbudowany z elementów wypróbowanych od wielu lat i stosowanych w praktyce, co gwarantuje wlasciwa trwalosc ukla¬ du napedowego i w zwiazku z tym umozliwia je¬ go szerokie zastosowanie.Fig. 1 przedstawia^ schematycznie trzykorbowy uklad napedowy w zastosowaniu do kosiarki za¬ wieszanej miedzy osiami ciagnika, zas fig. 2 ten uklad w przekroju podluznym.Jak uwidoczniono na fig. 1, na wale przekazni¬ kowym ciagnika 3, osadzone jest kolo zebate przekladni lancuchowej 2, która za posrednic¬ twem walu przegubowego i przekladni pasowo- klinowej 4 przenosi moment obrotowy na trzy¬ korbowy uklad napedowy. Uklad ten sklada sie z korb zewnetrznych 6 i 7, które poprzez korbo*- wody 9 i 10 napedzaja suwak 12, oraz z korby wewnetrznej 5, która za pomoca korbowodu 8 na¬ pedza suwak 11. Do suwaka 11 zamocowana jest górna listwa nozowa 14, a do suwaka 12 listwa nozowa 18.Fig. 2 przedstawia przyklad rozwiazania kon¬ strukcyjnego trzykorbowego ukladu napedowego w zastosowaniu do napedu listew nozowych dwu- listwowego, bezpalcowego zespolu tnacego kosiar¬ ki ciagnikowej. Moment obrotowy na os walu na¬ pedowego przenosi przekladnia pasowo-klinowa 4.Wal korbowy jest ulozyskowany tocznie w tule¬ jach 15 zamocowanych na ramie maszyny. Os walu stanowi jednoczesnie os obrotu zespolu tna¬ cego, co umozliwia jego obrót w zakresie —15° do +100°, a wiec uzyskanie polozenia transporto¬ wego, w którym moze byc przekazywany moment obrotowy bez obawy zlamania korbowodów.Korby zewnetrzne 6 i 7 oraz wewnetrzna 5 wa¬ lu napedowego zmieniaja jego ruch obrotowy na ruch posuwisto-zwrotny suwaków 11 i 12 za po- 4 srednlctwera korbowodów 8, 9 i 10. Suwaki umieszczone sa na rozdzielaczu wewnetrznym 16, który zamocowany jest do ramy kosiarki sworz¬ niami 18 i ujety w prowadnicach £2. Do suwaków 5 zamocowane sa listwy nozowe, górna 14 widoczna i dolna listwa niewidoczna. Wal jest osloniety blaszana oslona 17. Do rozdzielacza wewnetrzne¬ go 16 przykrecona jest belka palcowa 23 i podesz¬ wa 24. Na niej wspiera sie zespól tnacy w czasie pracy, umozliwiajac równoczesnie regulacje wy¬ sokosci koszenia. Do belki 23 przykrecone sa sru¬ bami prowadnice grzbietów listew nozowych 20 i przyciski nozyków 21.Przedstawiony schematycznie i w przekroju trzykorbowy uklad napedowy moze byc zastoso¬ wany równiez do napedu dwulistwowych zespo¬ lów tnacych zniwiarek, wiazalek, kombajnów zbo¬ zowych i kombajnów silosowych. Mozna go rów¬ niez zastosowac do budowy calkowicie zrówno¬ wazonych jednolistwowych zespolów tnacych. W tym przypadku korby zewnetrzne 6 i 7 beda na¬ pedzac tylko sam suwak 12, ale o masie równej sumie mas suwaka 11 i listwy nozowej 14, nape¬ dzanych korba wewnetrzna 5. PL