Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VIII.1969 57982 KI. 20 c, 30 MKP B 61 d a(W UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Boleslaw . Trawinski, mgr inz. Edward Ligocki, mgr inz. Jan Fintzel Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcyjne Przemyslu Taboru Kolejowego, Poznan (Polska) Urzadzenie do otwierania dachu, zwlaszcza wagonu towarowego Wynalazek dotyczy urzadzenia do otwierania od wewnatrz z poziomu ziemi dwuczesciowego ru¬ chomego dachu wagonu towarowego lub innego pojazdu, lub dachu na urzadzeniach stacjonar¬ nych przez nasuwanie jednej, dowolnej czesci da¬ chu ponad druga, w celu umozliwienia mecha¬ nicznego przeladunku towarów.Znane jest urzadzenie do otwierania dwuczescio¬ wego dachu wagonu, którego jedna polowa prze¬ suwana jest na rolkach ponad druga polowa za pomoca lin lub lancuchów. Obsluga tych wagonów jest pracochlonna i wymaga duzego wysilku fi¬ zycznego.Znane jest równiez urzadzenie do przesuwania dwuczesciowego dachu wagonu za pomoca odchyl- nej dzwigni, zamocowanej do dachu, umozliwiaja¬ cej przesuwanie obu czesci dachu z poziomu ziemi.Urzadzenie to ma te wade, ze nacisk boczny wy¬ wierany na dzwignie, przy przesuwaniu dachu, wytwarza moment, powodujacy przekoszenie dachu i zakleszczanie rolek w szynach prowadzacych. Po¬ za tym, obie czesci dachu, dla umozliwienia ich przesuwania, nie moga byc zabudowane w jednym poziomie, co wymaga uszczelnienia jednej polowy dachu nad druga polowa.W celu unikniecia powyzszych niedogodnosci, urzadzenie do otwierania dachu z poziomu ziemi wedlug wynalazku zaopatrzone jest w mechanizm kól zebatych, umieszczony pod dachem wagonu w o budowie przymocowanej do scian bocznych wa¬ gonu posrodku jego dlugosci. Mechanizm przenosi naped na zebatki obydwóch czesci dachu, które w stanie zamknietym zabudowane sa na scianach bocznych w jednym poziomie.Mechanizm napedzany jest, z poziomu ziemi, wa¬ lem pionowym z przekladnia kól zebatych stozko¬ wych i walem poprzecznym poziomym. Wynalazek jest blizej wyjasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia prze¬ krój poprzeczny w srodku dlugosci dachu wedlug linii A—A na fig. 3 z umieszczonym w obudowie mechanizmem kól zebatych z napedem z ziemi, fig. 2 — przekrój czesciowy w osi wzdluznej dachu w stanie zamknietym, w wiekszej skali, z mecha¬ nizmem kól zebatych w obudowie, fig. 3 — prze- krój w osi wzdluznej uniesionego dachu, przygoto¬ wanego do nasuwania.Mechanizm wedlug wynalazku sklada sie z ze¬ spolu kól zebatych, zawierajacego kolo palcowe lub zebate 1, zaklinowane na sworzniu 5, ulozyskowa- nym w ramie obudowy 6 mechanizmu, jest w sta¬ lym zazebieniu z dwoma kolami zebatymi 2, osa- ' dzónymi na sworzniach 3, ulozyskowanych w dwu- 25 ramiennej dzwigni 4, ulozyskowanej obrotowo na sworzniu 5.Kolo palcowe lub zebate 1 zazebia sie z kolem zebatym 7, zaklinowanym na wale poprzecznym 8, ulozyskowanym w ramie obudowy 6. Wal poprzecz- 30 ny 8 przenosi za pomoca przekladni kól stozko- 10 15 20 5798257982 wych zebatych i walu pianowego 9, umocowanego przy bocznej scianie wagonu 10 — naped reczny z poziomu ziemi na kolo zebate 7. Obroty tego kola przenoszone sa przez kolo palcowe lub zebate 1 i kolo zebate 2 na zebatke 14 umocowana w osi wzdluznej kazdej czesci dachu 13. Wskutek tego nastepuje, zaleznie od kierunku obrotu walu 8, wychylenie dzwigni dwuramiennej 4 od polozenia wyjsciowego, wskazanego na fig. 2 do polozenia roboczego — na fig. 3.Rygiel 11 umieszczony suwliwie w obudowie 6 unieruchamia dzwignie 4 w polozeniach roboczych, okreslonych rozmieszczeniem otworów 12 dla rygla.Wychylenie dzwigni 4 z polozenia wyjsciowego i uniesienie czesci dachu 13, oraz zapadniecia rygla 11, naciskanego sprezyna 15, w otwór 12 nastepuje na skutek toczenia sie kola zebatego 2 po kole 1 i zebatce 14, przymocowanej do czesci dachu 13.Na fig. 3 przedstawiony jest zespól kól zebatych 1 i 2 z dzwignia 4, utrzymywany ryglem 11 w po¬ lozeniu roboczym. Kolo zebate 2 podpiera uniesio¬ na czesc dachu 13 za pomoca zebatki 14, która po zmianie kierunku obrotów kola 2 umozliwia nasu¬ niecie jednej czesci dachu 13 ponad druga czescia.Po dokonanym za — lub wyladunku i przesunieciu czesci dachu do polozenia wyjsciowego, wyjecie rygla 11 z otworu 12 powoduje opadniecie czesci dachu w polozenie zamkniecia, oraz powoduje obrót dzwigni 4 w polozenie wyjsciowe. Wyjmowa¬ nie rygla 11 z otworu 12 sterowane jest recznie z poziomu ziemi za pomoca przekladni dzwigniowej, nieuwidocznionej na rysunku.W razie niedostatecznego miejsca w wagonie lub z innych powodów, kolo palcowe, wzglednie zebate 1 moze byc zaklinowane bezposrednio na wale po¬ przecznym 8 ulozyskowanym obrotowo w obudo¬ wie mechanizmu 6, na takiej wysokosci, aby dwa kola zebate 2 ulozyskowane obrotowo w dwura¬ miennej dzwigni wahliwej 4, ulozyskowanej na wale poprzecznym 8, byly w stalym zazebieniu z kolem liz zebatkami 14 lub z innymi elementa¬ mi spelniajacymi funkcje zebatek.Otwieranie lub zamykanie dachu dokonuje sie recznie z poziomu ziemi za pomoca mechanizmu, korbowego (nieuwidocznionego na rysunku), który przenosi ruch obrotowy za pomoca walu pionowe¬ go % kól zebatych stozkowych, walu poprzecznego 8, kola zebatego 7 na kolo palcowe wzglednie ze¬ bate 1. Zaleznie od kierunku obrotów kola 1 prze¬ nosi ono naped na jedno z kól zebatych 2. Kolo 2 toczace sie po zebatce 14 podnosi ta czesc dachu, do której zamocowana jest zebatka, ponad druga czescia i powoduje zapadniecie rygla 11, a nastep¬ nie, przy zmianie kierunku obrotów, kolo 2 prze- 5 suwa podniesiona czesc dachu ponad druga czescia.Dla otwarcia drugiej czesci dachu (po wyjeciu ry¬ gla 11 z otworu 12 za pomoca przekladni dzwig¬ niowej nieuwidocznionej na rysunku) dokonuje sie przesuniecia podniesionej pierwszej czesci dachu (przez zmiane kierunku obrotów recznego napedu korbowego) do jej polozenia wyjsciowego, a na¬ stepnie dokonuje sie podniesienia i przesuniecia drugiej czesci dachu. PL