Pierwszenstwo: Opublikowano: 30. VIII. 1969 57954 KI. 21 e, 2%4» MKP G 01 r 45/ UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Janusz Mróz, mgr inz. Adam Anton Wlasciciel patentu: Lubuskie Zaklady Aparatów Elektrycznych „Lumel", Zielona Góra (Polska) Sposób sprawdzania uchybów mierników wskazówkowych zwlaszcza uchybu systematycznego i uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób sprawdza¬ nia uchybów mierników wskazówkowych zwlasz¬ cza uchybu systematycznego i uklad elektryczny do stosowania tego sposobu. Sposób ten ma szcze¬ gólne zastosowanie w urzadzeniach produkcyjnych, gdzie sprawdzeniu podlega duza ilosc mierników.Obecnie do sprawdzania uchybów mierników wskazówkowych stosuje sie sposób polegajacy na porównaniu wskazan miernika badanego i wzor¬ cowego. Okreslenie uchybu wymaga kazdorazo¬ wego obliczania róznicy wskazan obu mierników z uwzglednieniem róznych zakresów mierników wzorcowych i odniesienia do wartosci górnej gra¬ nicy zakresu pomiarowego miernika badanego.Dodatkowo ze wzgledu na wystepujacy blad tarcia wymagane jest sprawdzenie uchybu raz przy ro¬ snacej, a drugi raz przy malejacej wartosci wiel¬ kosci mierzonej. Sposób ten wymaga wysokiej kwalifikacji pracownika prowadzacego badania, a ze wzgledu na koniecznosc czestego i doklad¬ nego odczytywania wskazan powoduje szybkie zmeczenie i w konsekwencji obniza jakosc pracy i zmniejsza wydajnosc. Ponadto odczy^ Wartosci wskazan zawiera wiele elementów natury subiek¬ tywnej zmniejszajacych rzetelnosc pomiarów.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci wynikajacych ze stosowania sposobu klasycznego i w zwiazku z tym wytyczono sobie zadanie tech¬ niczne, polegajace na opracowaniu takiego spo¬ sobu, w którym przekroczenie granicy dopuszczal¬ nego uchybu wiazalo sie nie z ilosciowa, lecz jakosciowa zmiana stanu, to jest zamiast subiek¬ tywnego odczytu wartosci odchylenia wskazówki ^od kreski podzialki odpowiadajacej wartosci zna- 5 mionowej, obserwuje sie jedynie fakt czy wska¬ zówka przechodzi nad ta kreska, czy nie.Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanych niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wy¬ nalazkiem w ten sposób, ze do badanego miernika io doprowadza sie oprócz wzorcowej wartosci wiel¬ kosci mierzonej, dodatkowa wartosc przemienna, \ tej samej wielkosci powodujaca powolne, okre¬ sowe odchylenia wskazówki od polozenia usta¬ lonego i o amplitudzie odpowiadajacej wartosci 15 uchybu dopuszczalnego. Jezeli uchyb systematy¬ czny w danym punkcie podzialki nie przekracza wartosci dopuszczalnej, wówczas wskazówka be¬ dzie przechodzic nad kreska sprawdzanego punktu, czyli bedzie lezec wewnatrz sektora zakreslanego 20 przez wahajaca sie wskazówke. W przypadku przeciwnym kreska podzialki znajdzie sie poza tym sektorem. ¦ Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, 25 na którym "fig. 1 oznacza schemat blokowy ukla¬ du pozwalajacego na zastosowanie sposobu we¬ dlug wynalazku, fig. 2 przyklad, kiedy blad mier¬ nika jest mniejszy od wartosci dopuszczalnej, a fig. 3 przyklad kiedy blad miernika jest wiek- 30 szy od wartosci dopuszczalnej. 5795457 954 Uklad elektryczny pozwalajacy na stosowanie powyzszego sposobu sklkda sie ze zródla wzorco¬ wej wartosci wielkosci .mierzonej 1 umozliwiaja¬ cego uzyskanie wartosci znamionowych odpowiada¬ jacych sprawdzanym pujiktom podzialki z doklad¬ noscia przewyzszajaca kilkakrotnie uchyb dopu¬ szczalny miernika badanego i zródla 2 wytwarza¬ jacego te sama wielkosc] ale o wartosci przemien¬ nej i amplitudzie dobrajnej odpowiednio do war¬ tosci dopuszczalnego ucjiybu sprawdzanego mier¬ nika. Zródlo wartosci przemiennej 2 wlaczone jest w szereg pomiedzy zródlo wzorcowej wartosci 1, a badany miernik 3.Pod wplywem wzorcowej wartosci wielkosci mierzonej przylozonej do miernika, wskazówka zajmuje polozenie rózniace sie od polozenia kreski danego punktu podzialki o wartosc uchybu syste¬ matycznego 56- Wartosc wzorcowa modulowana jest wolnozmienna wartoscia tej samej wielkosci wytwarzana przez zródlo wartosci przemiennej 2.W wyniku sumowania tych dwu wartosci wska¬ zówka bedzie wahac sie z amplituda odpowiada¬ jaca wartosci dopuszczolnego uchybu 8d. Jezeli uchyb systematyczny jest mniejszy od dopuszczal¬ nego czyli 8S znajdzie sie wewnatrz sektora zakreslanego przez wahajaca sie wskazówke. W przypadku przeciw¬ nym wskazówka nigdy nie znajdzie sie nad ta kreska.Wobec tego sprawdzenie uchybów systematycz¬ nych miernika przy zastosowaniu opisanego ukla- 10 15 20 25 30 du sprowadza sie do obserwacji polozenia sektora zakreslanego przez wskazówke w stosunku do kreski podzialki. Jezeli kreska znajdzie sie we¬ wnatrz tego sektora, wynik próby jest pozytywny.Dodatkowa zaleta tej metody jest samoczynne uwzglednienie bledu tarcia, gdyz amplituda wa¬ han wskazówki w przypadku wystepujacego tarcia bedzie odpowiednio mniejsza, co powoduje za¬ ostrzenie kryterium próby. PL