Pierwszenstwo: 09.XII.1965 Niemiecka Repu'blika Demokratyczna Opublikowano: 18.VIII.1969 57924 KI. 21 #, 59 MKP H 01 r 3$/ UKD Wlasciciel patentu: Yereinigung Volkseigener Betriebe Elektrogerate, Berlin (Niemiecka Republika Demokratyczna) Komutator do maszyn elektrycznych i Wynalazek dotyczy komutatora do maszyn elek¬ trycznych.Znane sa komutatory, których segmenty prze¬ wodzace, wykonane z metalu lub wegla, oddzie¬ lone plytkami izolacyjnymi, przylegaja wienco- 5 wo do siebie i zlaczone sa ze soba w sposób trwaly tworzac korpus komutatora.Znanym jest zastosowanie do tych czesci ko¬ mutatora rdzenia ceramicznego. Poza tym znanym jest to, ze wykonuje sie na przyklad rurowe pas- 10 ma z masy weglowej, ceramicznej lub weglowo- -ceramicznej, z których przez ciecie poprzeczne wycinane sa komutatory. Nastepnie sa one pod¬ dawane jednej lub kilku obróbkom cieplnym.Do tego celu stosuje sie ceramiczna rure rdze- 15 niowa, która, posrednio lub bezposrednio, oto¬ czona jest plaszczem weglowym.Nalozony na rure ceramiczna plaszcz weglowy zakotwiony jest na rurze na jaskólczy ogon oraz rozciety na segmenty az do rury rdzeniowej. 20 Plaszcz segmentowy moze byc równiez napraso- wany na rure rdzeniowa, moze byc umocowany kitem lub tez nalozony metoda galwaniczna, przy czym przejscie z ceramiki do wegla moze byc tak wykonane, ze poczawszy od obwodu plaszcza 25 weglowego wzbogacac sie bedzie, w kierunku do srodka, w tworzywo ceramiczne, az do otrzyma¬ nia pelnego izolatora, skladajacego sie wylacznie z ceramiki.Wlasnosci ceramiki weglowej moga byc za po- 30 moca dodatków tak ustalone, ze powstaja jedna¬ kowe skurcze lub tez komutatory weglowe znaj¬ duja sie pod wplywem docisku skurczowego.Ujemna cecha jest to, ze wytwarzanie takich ko¬ mutatorów jest bardzo kosztowne, a czesto wy¬ kazuja one wady podczas biegu maszyny. Czes¬ ciowo wady te sa tak znaczne, ze na skutek wy¬ stepujacych zlych warunków stykowych pomiedzy komutatorem, a szczotkami, nastepuje przedwcze¬ sne zuzycie obu czesci lub powstaja zaklócenia w eksploatacji.Celem wynalazku jest wykonanie komutatorów, które przy mozliwie najmniejszych kosztach pro¬ dukcji, gwarantowalyby wystarczajaca pewnosc dzialania w czasie eksploatacji.Podstawowym celem wynalazku jest zadanie po¬ legajace na wykonaniu komutatorów do maszyn i aparatów elektrycznych, za pomoca których mozna uzyskac poprawe warunków biegowych — szczególnie przy maszynach szybkoobrotowych.Zgodnie z wynalazkiem zadanie to rozwiazano w ten sposób, ze korpus nosny, posiadajacy kolnierz oraz gladki lub o zarysie wielorowkowym otwór, jest ustawiony wspólosiowo od strony swego kol¬ nierza na srednicy zewnetrznej pierscienia ko¬ mutatora, wykonanego najlepiej z wegla.Za pomoca wiekszej ilosci wystepów, umiesz¬ czonych na wewnetrznej stronie kolnierza, zo¬ staje on — od strony czolowej pierscienia komu¬ tatora — utrzymany w pewnej odleglosci, przy 5792457924 czym dlugosc korpusu nosnego wystaje po prze¬ ciwleglej stronie pierscienia komutatora, a piasta i otwór korpusu nosnego zamkniete sa od strony czolowej. Przestrzen pomiedzy pierscieniem ko¬ mutatora, a korpusem nosnym wypelniona zostaje masa laczaca, która wiaze pierscien komutatora z korpusem nosnym w trwaly korpus komuta¬ tora.Omawiana masa wiazaca sklada sie na przyklad z utwardzanej lub utwardzalnej, organicznej lub nieorganicznej substancji wzglednie mieszaniny substancji. Dla zwiekszenia statecznosci korpusu komutatora i zakotwienia korpusu nosnego w ma¬ sie wiazacej, korpus ten wyposazony zostaje w cylindrycznie lub stozkowato ulozone wzdluzne zeberka, * które dzieki wydrazonemu przekrojowi moga sluzyc do wyrównania ewentualnie powsta¬ jacych naprezen a na koncach wyposazone sa w wybrzuszenia.Zakotwienie pierscienia komutatora w masie laczacej zwieksza sie przez wyprofilowanie otwo¬ ru pierscienia komutatora w ksztalcie gwintu.Poprawa przyczepnosci masy wiaizacej do elemen¬ tu nosnego nastepuje dzieki nadaniu szorstkosci powierzchni korpusu nosnego.Po procesie utwardzania, korpus komutatora poddawany jest obróbce wykonczajacej.Komutator, wedlug wynalazku, nadaje sie szcze¬ gólnie do produkcji seryjnej i oznacza sie eko- nomicznoscia wytwarzania oraz wysoka jakoscia.Unoszenie sie dzialek komutatora przy duzej licz¬ bie obrotów nie jest mozliwe, tak ze komutator o poprawionych wlasnosciach biegowych moze znalezc szerokie zastosowanie.Na zalaczonym rysunku pokazano przyklad po¬ staci wykonania przedmiotu wynalazku.Kolnierz korpusu nosnego 1 z zeberkami 5 zo¬ staje wycentrowany na srednicy zewnetrznej piers¬ cienia komutatora 2, wykonanego najlepiej z we¬ gla. Wewnetrzna strona kolnierza korpusu nos¬ nego 1 utrzymywana jest za pomoca wystepów 3 w pewnym odstepie od czola pierscienia komuta¬ tora 2, przy czym piasta korpusu nosnego wystaje poza dlugosc pierscienia komutatora, a otwór dla 10 15 20 25 30 35 40 walu wirnika jest od strony czolowej zamkniety.Pomiedzy korpusem nosnym 1, a pierscieniem komutatora znajduje sie masa wiazaca 4. Po utwardzeniu korpusu komutatora usuwa sie czesc piasty korpusu nosnego wystajaca poza dlugosc pierscienia komutatora oraz obrzeze centrujace kolnierza korpusu nosnego. PL