Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1969 57639 KI. 42 k, 12/04 MKP G 01 1 Mfajj UKD Twórca wynalazku: prof. dr Janusz Groszkowski Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Instytut Technologii Elek¬ tronowej) Warszawa (Polska) Sposób stabilizacji pradu jonizujacego w zródlach jonów i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób stabilizacji pradu jonizujacego w zródlach jonów i urzadzenie do stosowania tego sposobu.W glowicach pomiarowych wielu przyrzadów do pomiaru cisnien calkowitych (prózniomierzach) lub czastkowych (spektrometrach mas) jako zródlo jo¬ nów stosuje sie uklad skladajacy sie z komory jo- nizacyjnej-anody w postaci klatki oraz z katody umieszczonej na zewnatrz anody.Natezenie pradu elektronów, które wyplywaja z katody i doplywaja do anody, utrzymuje sie za¬ zwyczaj na stalej wartosci. Uzyskuje sie to dzie¬ ki oddzialywaniu badz na temperature katody badz, czasami, na potencjal dodatkowej elektrody-siatki umieszczonej miedzy katoda a klatka-anoda. Tego rodzaju regulacji dokonuje sie recznie lub auto¬ matycznie (tzw. stabilizowanie pradu elektrono¬ wego w glowicy pomiarowej).Regulacja tego rodzaju opiera sie na zalozeniu, ze efekt jonizacji w klatce anodowej bedzie staly, jesli prad plynacy w obwodzie anody bedzie utrzy¬ mywany na stalej wartosci. Rozumowanie takie moze nie byc sluszne, jesli w objetosci klatki ano¬ dy wystepuja oscylacje elektronów, tzn. gdy elek¬ trony wychodzace z katody przebywaja wielokrot¬ nie obszar anody, zanim dosiegna pretów klatki.Jak wiadomo, tego rodzaju oscylacje zachodza w glowicach z katodami poza klatka, zwlaszcza gdy kolektor jonów znaduje sie równiez poza klatka. 10 15 20 30 2 W tym stanie rzeczy stalosc natezenia pradu ano¬ dowego nie oznacza stalosci warunków jonizacji wewnatrz klatki anodowej.Celem wynalazku jest opracowanie takiego spo¬ sobu stabilizacji, aby prad jonizujacy w zródlach jonów byl utrzymany na stalym poziomie i nie za¬ lezal od innych czynników.Ponadto celem wynalazku jest opracowanie urza¬ dzenia do stosowania tego sposobu.W sposobie bedacym przedmiotem wynalazku ~przyjeto za podstawe do stabilizacji pradu wyply¬ wajacego z katody wielkosc proporcjonalna do na¬ tezenia pradu elektronowego, istotnie wywoluja¬ cego jonizacje w objetosci anody.Za taka wielkosc przyjeto prad elektronów do¬ plywajacy do specjalnej elektrody-sondy umiesz¬ czonej wewnatrz klatki. Ilosc elektronów trafiaja¬ cych w ta elektrode-sonde jest w przyblizeniu pro¬ porcjonalna do ilosci elektronów przechodzacych przez obszar klatki, a zatem prad plynacy 'w ob¬ wodzie sondy moze sluzyc za podstawe do stabili¬ zacji pradu dochodzacego do pretów klatki-anody, czy to poprzez zmiane zarzenia katody, czy tez zmiane potencjalu siatki dodatkowej.Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku zostana objasnione blizej za pomoca rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie znane dotychczas urzadzenie, a fig. 2 — urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku. 576393 57639 4 W znanym dotychczas urzadzeniu (fig. 1) stabi¬ lizacja pradu jonizujacego opiera sie na sprzeze¬ niu poprzez uklad regulacyjny 3 klatki-anody 2 z katoda 1 lub tez katody 1 z dodatkowa siatka nie pokazana na rysunku.W ukladzie regulacyjnym 3 wykorzystuje sie zmiany pradu w obwodzie anody do oddzialywania na natezenie pradu zarzenia katody 1 lub na po¬ tencjal siatki dodatkowej.W przedstawionym na fig. 2 przykladowym roz¬ wiazaniu wedlug wynalazku katoda 1 jest sprzezo¬ na poprzez uklad regulacyjny 3 z dodatkowa elek- troda-sonda 4 umieszczona wewnatrz klatki-anody 2. Prad w obwodzie sondy, jest podstawa do regu¬ lacji pradu zarzenia katody lub potencjalu dodat¬ kowej siatki umieszczonej miedzy katoda a ano¬ da 2.Powierzchnia sondy jest znacznie mniejsza od po¬ wierzchni pretów klatki, potencjal sondy powinien byc równy lub niewiele sie róznic od potencjalu anody. PL