Opublikowano: 15.VII.1969 57595 KI. 42 a, 9/05 MKP B43k UKD Afc Twórca wynalazku i Adam Wieczorek, Czestochowa (Polska) wlasciciel patentu: Przyrzad do kreslenia linii prostych i krzywych oraz do opisywania rysunków Przedmiotem wynalazku jest przyrzad przezna¬ czony zarówno do kreslenia linii prostych, krzy¬ wych jak i do opisywania rysunków dowolna gruboscia linii podstawowej, przy zastosowaniu wszystkich rodzajów atramentów i tuszów.Istotna ceche przyrzadu stanowia wymienne koncówki, z których kazda pozwala na kreslenie trzech grubosci linii.Jedna z nich jest linia podstawowa, a dwie sa pomocnicze, które odpowiadaja normom grubosci, przyjetym w rysunku technicznym.Bez wymiany koncówek, przyrzad umozliwia kreslenie liniami pomocniczymi, eliminujac tym samym mozliwosc poplamienia rysunku czy rak kreslarza.Istnieja obecnie kreslarskie koncówki cylin¬ dryczne zabudowane w pióro, czy tez w oddzielny zbiornik jak to ma miejsce np. w przypadku lej¬ ków. Posiadaja one jednak wade. Barwa linii otrzymana podczas kreslenia tymi koncówkami jest uzalezniona od nacisku wywieranego poclczas kreslenia, jak równiez zalezna jest od szybkosci prowadzenia koncówki po powierzchni. Uzyskanie grubosci linii odpowiadajacych liniom pomocni¬ czym, sprowadza sie do wymiany koncówek cy¬ lindrycznych, badz zbiorników z koncówkami.Grubosci linii uzyskiwane przez koncówki cy¬ lindryczne sa ograniczone srednica otworu tych koncówek. W przypadku lejków minimalna, mo¬ zliwa do uzyskania grubosc linii wynosi 0,2 mm. 10 15 25 30 Nie daje to mozliwosci zastosowania jako linii pomocniczej w przypadku uzycia linii podstawo¬ wej o grubosci 0,6 mm.Koncówki cylindryczne zabudowane w pióro maja dodatkowa wade, a mianowicie: w wypadku zaschniecia tuszu w koncówce istnieja trudnosci z przeczyszczeniem zatkanego otworu. Ponadto, w miare ubytku tuszu podczas kreslenia twTorzy sie podcisnienie w zbiorniku, które powoduje zmniejszenie intensywnosci wyplywu tuszu, co po¬ woduje otrzymanie niejednolitej barwy linii.Pionowa pozycja obsadki jaka musi byc utrzy¬ mana podczas kreslenia jest niewygodna dla kre¬ slarza i moze spowodowac niejednakowa grubosc linii.Powyzsze wady eliminuje przyrzad wedlug wy¬ nalazku, który pozwala na uzyskanie jednakowej barwy linii bez wzgledu na docisk wywierany na koncówke podczas kreslenia. Barwa linii jest rów¬ niez niezalezna od szybkosci kreslenia i kata usta¬ wienia obsadki wzgledem powierzchni.Przyrzad jest wyposazony w wymienna kon¬ cówke cylindryczna, dajaca grubosc linii podsta¬ wowej, zawierajaca wewnatrz element pozwala¬ jacy na uzyskanie dwóch grubosci linii pomocni¬ czych, tj. 1/4 i 1/2 linii podstawowej.Przejscie na linie pomocnicze nie wymaga wy¬ miany koncówki, a ogranicza sie tylko do pokre¬ cenia kapturka. 575953 Przyrzad wyposazony jest w komplet koncówek cylindrycznych, które stanowia calosc wraz z kon¬ cówkami linii pomocniczych.Wymiana koncówki w przypadku przejscia na inna grubosc linii podstawowej odbywa sie wraz 5 z koncówka linii pomocniczych. Przyrzad po jed¬ norazowym napelnieniu tuszem, pozwala na kilku¬ godzinne kreslenie bez potrzeby uzupelnienia.Istotna cecha przyrzadu jest regulacja wyply¬ wu tuszu, a tym samym barwy kreslonej linii...Regulujac wyplyw tuszu z koncówki mozna spo¬ wodowac szybkie zasychanie nakreslonej linii, co zmniejsza czasochlonnosc kreslenia. W przypadku zaschniecia tuszu u wylotu koncówki, przerwanie 15 zaschnietej warstwy ogranicza sie do nacisniecia przycisku.Przyrzad mozna zamocowac w oprawce cyrkla, dzieki czemu uzyskuje sie mozliwosc kreslenia okregów bez ograniczenia ich promieni. 20 Przyrzad ten ze wzgledu na mozliwosc regula-' cji intensywnosci wyplywu tuszu, jest bardzo wy¬ godny podczas kreslenia wszelkiego rodzaju krzy¬ wizn przy uzyciu szablonów, co jest szczególnie istotne w kresleniu map oraz opisywaniu rysun- 25 ków przy pomocy szablonów.Przyrzad wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia prze¬ krój podluzny przyrzadu, fig. 2 okresla polozenie koncówki linii pomocniczych przy kresleniu 1/4 30 grubosci linii podstawowej. Fig. 3 okresla polo- Jfcenie koncówki linii pomocniczych przy kresle¬ niu 1/2 grubosci linii podstawowej. Przyrzad skla¬ da sie: z obsady koncówki linii podstawowej 1, w która wcisnieta jest na stale koncówka linii 35 podstawowej la.Koncówke linii podstawowej la stanowi zestop- niowana rurka, której srednica krótszego stopnia odpowiada grubosci linii podstawowej. Wzdluz osi tej koncówki na jej krótszym stopniu wykonane 40 jest krzyzowe naciecie. Wewnatrz koncówki linii podstawowej la znajduje sie koncówka linii po¬ mocniczych 2, której srednica zewnetrzna odpo¬ wiada srednicy otworku krótszego stopnia kon¬ cówki linii podstawowej. 45 Koncówka linii pomocniczych 2 polaczona jest sztywno z ogranicznikiem polozen 3. Ogranicznik polozen 3, posiada gniazdo stozkowe o niewielkiej zbieznosci, sluzace do polaczenia koncówki linii 0 pomocniczych 2 z lacznikiem 4 zakonczonym stoz¬ kiem o niewielkiej zbieznosci. W zakonczeniu stozkowym lacznika 4, znajduje sie gumowy pier¬ scien uszczelniajacy 5, który ma mozliwosc przy¬ legania do bebna 6, Na obwodzie bebna 6 nacieta jest podzialka re¬ gulacji intensywnosci wyplywu tuszu^ wzgledem której ustalane jest polozenie koncówki linii po¬ mocniczych 2 poprzez kapturek 7. Do kapturka 7, przymocowana jest przy pomocy dwóch wkretów 60 13 (lub nitów) tuleja gwintowana 8, wewnatrz której znajduje sie sprezynka 9. Beben 6, wkre¬ cony jest do zbiornika tuszu 10, który posiada przegub 11 umozliwiajacy polaczenie z uchwytem obsadki lub cyrkla, poprzez wkret 12. 65 4 Dzialanie przyrzadu wedlug wynalazku polega na doplywie tuszu ze zbiornika 10 do koncówkj linii podstawowej la.Nalezy rozróznic trzy polozenia koncówki linii pomocniczych 2. Polozenie pierwsze pozwala na kreslenie linia podstawowa.W tym polozeniu tusz splywa szczelina pierscie¬ niowa, utworzona przez otworek koncówki linii podstawowej la, i koncówke linii pomocniczych 2.Grubosc linii podstawowej ogranicza srednica krótszego stopnia zestopniowanej koncówki linii podstawowej la. Krótszy stdpien koncówki linii podstawowej la jest naciety w dwóch Iprostopad- lych kierunkach kreslenia.Z uwagi na to, ze kierunek kreslenia linii pro¬ stych jest w przyblizeniu prostopadly do kierun¬ ku kreslenia z uzyciem cyrkla, naciecia te beda prostopadle do siebie. Takie rozwiazanie kon¬ cówki pozwala na swobodny przeplyw tuszu na¬ cieciami, co eliminuje wplyw nacisku wywiera¬ nego podczas kreslenia na barwe linii podstawo¬ wej. Regulacje intensywnosci wyplywu tuszu uzy¬ skujemy zmieniajac polozenie osiowe koncówki linii pomocniczych 2 przez pokrecenie kapturkiem 7. W zaleznosci od kierunku przesuniecia osio¬ wego koncówki linii pomocniczych 2, zwieksza sie lub zmniejsza szczelina miedzy koncówka linii pomocniczych 2 a scianka otworu na granicy przejscia stopni zestopniowanej koncówki linii podstawowej la.Zmienia to intensywnosc wyplywu tuszu stwa¬ rzajac tym samym warunki doregulowania przy¬ rzadu do indywidualnych wlasciwosci tuszów. • Dla uzyskania 1/4 grubosci linii podstawowej nalezy wkrecic kapturek 7 do momentu wysunie¬ cia sie na zewnatrz koncówki linii pomocniczych 2 na okolo 0,5 mm. W zakonczeniu cylindrycznym obsady koncówki linii podstawowej 1 wzdluz jej osi wykonane jest przeciecie, którego szerokosc odpowiada grubosci wystepów ogranicznika polo¬ zen 3. Przeciecie to, jest zakonczone dwoma po¬ przecznymi wycieciami' na obu czesciach prze¬ cietego zakonczenia cylindrycznego obsady kon¬ cówki linii podstawowej 1. Glebokosc poprzecz¬ nych wyciec jest taka, aby ogranicznik polozen 3 wraz z koncówka linii pomocniczych 2 mógl wy¬ konac obrót o 90°.Z chwila gdy ogranicznik polozen 3 znajdzie sie w polu wyciec, poprzecznych moment tarcia jaki wystepuje pomiedzy kapturkiem 7 a oporem spre¬ zyny na laczniku 4, spowoduje ruch obrotowy ogranicznika polozen 3 z lacznikiem 4.Ruch ten trwa do chwili, az ogranicznik polo¬ zen 3 zatrzyma sie swoimi wystepami na scian¬ kach wzdluznych wyciec poprzecznych w zakon¬ czeniu cylindrycznym obsady koncówki linii pod¬ stawowej 1.Dalsze podkrecenie kapturkiem 7 powoduje tylko przesuw osiowy koncówki linii pomocniczych 2 az do wlasciwego jej wysuniecia na okolo 0,5 mm.W polozeniu tym koncówka linii pomocniczych 2 kresli 1/4 grubosci linii podstawowej.Koncówka linii pomocniczych 2 od strony jej styku z powierzchnia rysunku ma wykonane prze¬ ciecie wzdluz osi. Dlugosc przeciecia jest taka, \57595 6 by po jej wysunieciu na zewnatrz tusz mógl sply¬ wac tym przecieciem.Koncówka linii pomocniczych 2 zeszlifowana jest w jednej plaszczyznie na grubosc 1/4 linii podstawowej, a w prostopadlej do niej grubosc 5 tej koncówki winna odpowiadac 1/2 grubosci linii podstawowej. Dla uzyskania 1/2 grubosci linii pod¬ stawowej nalezy przycisk lacznika 4 przekrecic w lewo do oporu.Wówczas wystepy ogranicznika polozen 3 za- 10 trzymaja sie na sciankach wzdluznych zakoncze¬ nia cylindrycznego obsady koncówki linii podsta¬ wowej 1 ustalajac tym samym polozenie szerszej czesci koncówki linii pomocniczych 2 wzdluz kie¬ runku kreslenia. 15 Stale cisnienie w zbiorniku tuszu 10 uzyskuje sie przez polaczenie tego zbiornika z atmosfera poprzez dwa otworki w bebnie 6. Odkrecenie kapturka 7 powoduje zamkniecie doplywu po¬ wietrza. Wówczas zakonczenie stozkowe lacznika 20 4 poprzez obleganie osadzonej w nim uszczelki 5 do obrzeza otworu osiowego bebna 6 bedzie pod napieciem sprezyny 9 odcinajac tym samym od atmosfery przestrzen w zbiorniku 10. W tym po*- lozeniu kreslopis mozna zostawic z tuszem na 25 dluzszy okres czasu bez obawy jego zgestnienia.W celu napelnienia tuszem zbiornika 10 nalezy przycisnac do oporu przycisk lacznika 4 nastep¬ nie przekrecic w prawo az do chwili gdy wystepy ogranicznika polozen 3 zatrzymaja sie na scian- 30 kach pionowych wyciec poprzecznych zakoncze¬ nia cylindrycznego obsady koncówki linii podsta¬ wowej 1.Nastepnie nalezy podciagnac do góry przycisk lacznika 4 az polaczenie stozkowe ogranicznika polozen 3 i lacznika 4 zostanie rozlaczone. Nalezy teraz wykrecic beben 6 ze zbiornika 10 i napelnic zbiornik tuszem.Nastepnie wkrecic beben 6, przycisnac przycisk lacznika 4 az do zlaczenia ogranicznika polozen 3 z lacznikiem 4. Kreslopis jest gotowy do kresle¬ nia po kilkakrotnym nacisnieciu przycisku lacz¬ nika 4. Wówczas tusz zostanie wprowadzony do koncówki linii podstawowej la. 45 Podobna czynnosc wykonuje sie w wypadku za¬ schniecia tuszu w otworku krótszego stopnia kon¬ cówki linii podstawowej na powierzchni jego sty¬ ku z atmosfera. Jezeli zajdzie potrzeba wymiany koncówki linii podstawowej la przy napelnionym 50 tuszem zbiorniku 10 nalezy odkrecic kapturek 7 az do chwili zetkniecia uszczelki 5 z obrzezem otworu osiowego bebna 6.Nastepnie nalezy rozlaczyc ogranicznik polozen 3 z lacznikiem 4 wykrecajac kolejno obsade kon- 55 35 cówki linii podstawowej 1 wraz z ta koncówka po czym wkrecic inna obsade z koncówka zadana.Po jej wykreceniu nalezy przycisnac przycisk lacznika 4. W przypadku uzycia kreslopisu do cyrkla nalezy okrecic obsadke wprowadzajac na¬ stepnie wycieciem uchwytu przegubowego 11 do gniazdka cyrkla. Podczas kreslenia malych luków czy kól nalezy uchwyt przegubowy 11 zalozyc do cyrkla w ten sposób, by zbiornik tuszu 10 znalazl sie po wewnetrznej stronie stopki cyrkla.Po zakonczonym kresleniu przyrzad nalezy prze¬ myc woda. Przemywanie przyrzadu ogranicza sie do zbiornika tuszu 10 oraz do obsady koncówki linii podstawowej 1 i koncówki linii pomocniczej 2. Koncówke linii pomocniczych 2 nalezy przemyc oddzielnie wyjmujac ja uprzednio z obsady kon¬ cówki linii podstawowej 1. Zakonczenie stozkowe lacznika 4 nalezy przetrzec mokra wata.Dzieki zaletom jakie posiada przyrzad istnieje znaczne skrócenie czasu przy wykonywaniu ry¬ sunków oraz polepszenie ich jakosci.Przyrzad jest wygodny przy uzyciu go do kre¬ slenia i opisywania na deskach poziomych i sto¬ jacych. Istotna jego cecha jest mozliwosc stoso¬ wania wszelkiego rodzaju tuszów i atramentów oraz mozliwosc regulacji intensywnosci wyplywu. PL