Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.V.1969 57571 KI. 12 i, 7/22 MKP C 01 b l/tt UKD 661.487 Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr inz. Wladyslaw Augustyn, Stanislaw Lukaszewicz Wlasciciel patentu. Politechnika Slaska (Katedra Chemii Ogólnej B) Gliwice (Poska) Sposób jednoczesnego wytwarzania fluorowodoru i wodorotlenku potasowego Przedmiotem wynalazku jest sposób równoczes¬ nego wytwarzania fluorowodoru i wodorotlenku potasowego przy uzyciu jako materiaów wyjscio¬ wych, krzemowych zwiazków fluorowych, produ¬ kowanych ubocznie w przemysle nawozów fosfo¬ rowych, oraz przy uzyciu soli potasowych, takich jak chlorek lub siarczan potasowy.Kwas fluorokrzemowy i jego sole okazaly sie bardzo korzystnymi materialami wyjsciowymi dla produkcji szeregu fluorków, miedzy innymi krioli¬ tu, fluorku glinowego i fluorku sodowego oraz pewnych wodorofluorków. Wytworzenie z nich fluorowodoru wedlug wielu, opracowanych w tym celu technologii, okazuje sie jednak ciagle mniej oplacalne od produkowania tego zwiazku z fluo¬ rytu.Stwierdzono, ze produkcja fluorowodoru w opar¬ ciu o zwiazki fluorokrzemowe jest bardzo korzyst¬ na, jezeli zostaje powiazana z wytwarzaniem wo¬ dorotlenku potasowego. Postepowanie takie na¬ wiazuje do technologii otrzymywania fluorowodo¬ ru z fluorytu, który to zwiazek otrzymuje sie z fluorokrzemianu potasowego lub posrednio z fluo¬ rokrzemianu sodowego z jednoczesnym wytworze¬ niem wodorotlenku potasowego.Sposób lacznego wytwarzania fluorowodoru i wodorotlenku potasowego przy uzyciu jako mate¬ rialów wyjsciowych kwasu fluorokrzemowego lub z fluorokrzemianu sodowego oparty jest wedlug wynalazku o nastepujace reakcje: 10 H2SiFe + 2 KC1 (K2S04)-^K2SiF6 + 2 NaCl (Na2S04) albo Na2SiFe + 2 KC1 (K2S04)-*K2SiF6 + 2 NaCl (Na2S04) 5 oraz K2SiF6 + 4 NH8 + 2 H20-*2 KF + 4 NH4F + Si02 2 KF + 4 NH4F + 3 Ca(OH)2 = 3 CaF2 + 2 KOH + 4 NH3 + H20 3 CaF2 + H2S04 = 3 CaS04 + 6 HF Kwas fluorokrzemowy lub fluorokrzemian so¬ dowy przeprowadza sie dzialaniem soli potasowej, chlorku lub siarczanu, we fluorokrzemian pota¬ sowy, z którego wytwarza sie z kolei dzialaniem wody i amoniaku roztwór fluorku amonowego i fluorku potasowego. Po odsaczeniu krzemionki roz¬ twór fluorku amonowego i fluorku potasowego poddaje sie reakcji z tlenkiem lub wodorotlen¬ kiem wapniowym w rezultacie której powstaje wo¬ dorotlenek potasowy i krystaliczny fluorek wap¬ niowy. Po odsaczeniu fluorku wapniowego roz¬ twór wodorotlenku potasowego o stezeniu blis¬ kim 100 g/l zawierajacy bardzo malo fluorku po¬ tasowego podgeszcza sie przez odparowanie. Sztu- 25 czny fluoryt przemywa sie, suszy i nastepnie roz¬ klada kwasem siarkowym. Zaleznie od stopnia wysuszenia stosuje sie stezony kwas siarkowy lub oleum.Proces prowadzi sie w temperaturze podwyzszo- 30 nej do okolo 150° przy znacznym nadmiarze kwasu 15 20 5757157571 3 siarkowego umozliwiajacym utrzymanie reaguja¬ cego fluorytu, a nastepnie siarczanu wapniowego w stanie dobrze plynnej zawiesiny. Okolicznosci takie pozwalaja na prowadzenie reakcji w zwyk¬ lym zamknietym reaktorze zaopatrzonym w mie¬ szadlo, oraz umozliwiaja otrzymanie fluorowodoru gazowego, nie rozcienczonego powietrzem. Fluoro¬ wodór taki moze byc bezposrednio po opuszczeniu reaktora latwo skondensowany bez potrzeby stosor wania urzadzen absorpcyjnych.Poreakcyjna zawiesine, siarczanu wapniowego w kwasie siarkowym mozna wykorzystac do rozkla¬ du surowca fosforowego lub superfosfatu. PL PL