Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IV.1969 57347 KI. 52 a, 55/04 MKP D 05 b UKD W/ao Wspóltwórcy wynalazku: inz. Andrzej Janerka, inz. Wlodzimierz Sych Wlasciciel patentu: Fabryka Wodomierzy im. „Komuny Paryskiej", Wroclaw (Polska) Naped elektryczny da domowej maszyny do szycia Przedmiotem wynalazku jest naped elektryczny do domowej maszyny do szycia wykonanej w dru¬ giej klasie izolacji.Dotychczas znane napedy elektryczne do domo¬ wych maszyn do szycia wykonywane byly w ten sposób, ze po zamontowaniu lozysk wraz z wirni¬ kiem do obudowy napedu, stojan byl wkladany do obudowy swobodnie. W celu stwierdzenia pra¬ widlowego dzialania napedu nalezalo zamontowac druga czesc obudowy. Jesli naped dzialal niepra¬ widlowo nalezalo go zdemontowac i wszystkie czynnosci montazowe powtórzyc. Jednoczesnie nie¬ mozliwe bylo obserwowanie napedu podczas pracy w celu stwierdzenia prawidlowosci jego dzialania.Znane rozwiazania szczotkotrzymaczy do tego rodzaju napedów wykonywane byly z kilku czesci.Montaz szczotkotrzymaczy w obudowie lub w jarz¬ mie wymagal wykonania dodatkowych otworów oraz skomplikowanych sposobów zabezpieczenia w celu prawidlowego dzialania. Sprezynki szczot¬ kotrzymaczy zabezpieczone byly przed wypadnie¬ ciem za pomoca specjalnych nakretek. Otwory wlotowe dla powietrza w tego rodzaju napedach byly wykonywane w sposób nie gwarantujacy dru¬ giej klasy izolacji.Usytuowanie biezni komutatora w stosunku do szczotek wymagalo kazdorazowego ustalenia przy pomocy podkladek odleglosci miedzy komutatorem ' a lozyskiem slizgowym, poniewaz lozyska byly osadzone w obudowie lub jarzmie w wglebieniach, 15 20 25 30 które uniemozliwialy ich poosiowe przemieszcze¬ nie.Celem wynalazku bylo usuniecie wyzej wymie¬ nionych niedogodnosci.Cel ten osiagnieto przez to, ze wszystkie pra¬ cujace elementy napedu, w tym równiez i stojan sa zamocowane w jednej czesci odpowiednio ufor¬ mowanej dwudzielnej obudowy, której plaszczyz¬ na podzialu jest równolegla do osi wirnika. Umo¬ zliwia to kontrole prawidlowosci pracy napedu przed zamontowaniem drugiej czesci obudowy.W czesci obudowy, w której zamocowany jest sto¬ jan, wykonane sa kanaly o osi najkorzystniej pro¬ stopadlej do osi wirnika, sluzace do pomieszcze¬ nia przewodzacych prad wkladek profilowych pro¬ wadzacych szczotki. Takie rozwiazanie konstruk¬ cyjne wyeliminowalo czynnosc jaka bylo osobne wykonywanie szczotkotrzymaczy w postaci tulei izolacyjnej z tworzywa sztucznego z zaprasowana wewnatrz profilowa wkladka metalowa.Jedna z czesci przewodzacych prad wkladek me¬ talowych, od strony przeciwnej do komutatora, posiada odginane zakonczenie, które sluzy do za¬ bezpieczenia isprezyny szczotki 'przed wypadnie¬ ciem. Otwory wlotowe powietrza do chlodzenia napedu elektrycznego usytuowane sa w czesci obu¬ dowy w której zamocowany jest stojan.Otwór wlotowy powietrza do bezposredniego chlodzenia komutatora usytuowany jest pod komu¬ tatorem i wykonany w postaci labiryntu, a otwo- 57347ry do bezposredniego chlodzenia uzwojenia usy¬ tuowane sa w odciazeniach, wykonanych w po¬ staci otworów o przekroju prostokatnym jedno¬ stronnie otwartych na zewnatrz obudowy, pod ka¬ nalami które sluza do pomieszczenia przewodza¬ cych prad wkladek profilowyh prowadzacych szczotki. Otwory te wykonane sa równiez w po¬ staci labiryntu. Umozliwia to jednoczesne, inten¬ sywne chlodzenie komutatora, uzwojen stojana i wirnika, oraz wszystkich nagrzewajacych sie czes¬ ci napedu. j^W czesci obudowy napedu, w której zamocowa¬ ny jest stojan, wykonane sa, wglebienia w ksztal¬ cie wycinka walca, jednostronnie otwarte w kie¬ runku stojana, sluzace do pomieszczenia lozysk.Rozwiazanie to zezwala na ustalenie polozenia biezni komutatora w kierunku osi wirnika prze¬ znaczonej do styku ze szczotkami wzgledem tych szczotek, oraz pozwala na ustalenie w montazu luzu poosiowego wirnika, bez istoisowania dodatko¬ wych czesci ustalajacych ma przyklad w. postaci podkladek.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok zmontowanego napedu w jed¬ nej z jego czesci obudowy, fig. 2 — przekrój F — F wedlug fig. 1 wzdluz osi szczotkotrzyma- czy, fig. 3 — przekrój H — H wedlug fig. 1 i oznacza kanaly wlotowe dla powietrza, a fig. 4 — plaska czesc szczotkotrzymacza.Jak uwidoczniono na fig. 1 stojan 1 jest zamo¬ cowany do jednej z czesci obudowy 2 za pomoca podkladek 3 i wkretów 4. Przewodzace prad wkladki metalowe 5 i 6 sa umieszczone w kana¬ lach a wyprasowanych w obudowie 2 napedu.Wkladki sa zabezpieczone przed przesunieciem za pomoca wystepów b. Komutator 7 jest odpowied¬ nio ustawiony wzgledem szczotek 8 za pomoca lozyska slizgowego 9. Pozostale lozysko 10 oraz obejmy 11 i wkrety 12, sluza do odpowiedniego ustalenia wirnika 14.Na fig. 2 uwidoczniony jest sposób rozmieszcze¬ nia przewodzacyh prad wkladek metalowych 5 i 6 w obudowie 2 oraz sposób zabezpieczenia spre¬ zynek 13 przed wypadnieciem. Na fig. 2 i 3 po¬ kazane sa labiryntowe otwory d dla przeplywu powietrza.Fig. 4 przedstawia plaska czesc przewodzacej prad wkladki metalowej 6, która posiada wyste¬ py b wchodzace w odpowiadajace im wglebienie w kanalkach a, oraz zakonczenie c, które po za¬ gieciu zabezpiecza sprezynki 13 przed wypadnie¬ ciem. Wystepy b posiada równiez wkladka 5.Przedstawione rozwiazanie konstrukcyjne nape¬ du umozliwia w pelni sprawdzenie parametrów tego napedu i komutacji przed zamontowaniem drugiej czesci obudowy oraz eliminuje zmiany pa¬ rametrów napedu wystepujace dotychczas w wy¬ niku wstrzasów powstalych w trakcie transportu i uzytkowania napedu. Rozwiazanie konstrukcyjne napedu wedlug wynalazku umozliwia znaczne zmniejszenie ciezaru napedu oraz zmniejsza praco¬ chlonnosc i zuzycie materialów.Prawidlowosc dzialania napedu wedlug wyna¬ lazku mozna stwierdzic przez podlaczenie go do 57347 4 sieci. Przed podlaczeniem napedu nalezy uprzednio zamocowac stojan 1, w celu uniemozliwienia jego przemieszczenia sie wzdluz i prostopadle do osi wirnika 14, oraz wszystkich elementów pracuja- 5 cych do jednej z czesci odpowiednio uformowanej dwudzielnej obudowy 2 napedu, dzielonej równo¬ legle do osi wirnika 14.Wirnik 14 osadzony jest w lozyskach slizgowych 9 i 10 umieszczonych we wglebieniach e umozli- 10 wiajacych przesuniecie tych lozysk w • kierunku poosiowym, potrzebne do ustalenia komutatora 7 wzgledem szczotek 8, Dzieki temu szczotki 8 sa w kontakcie z bieznia komutatora 7 osadzonego na osi wirnika 14, przeznaczona do styku ze 15 szczotkami 8.Lozyska 9 i 10 zamocowane sa przy pomocy obejm 11 i wkretów 12. Szczotki 8 umieszczone sa z optymalnym luzem w przewodzacych prad wkladkach metalowych 5 i 6 zamocowanych w ka- 20 nalach a, wyprasowanych w czesci obudowy 2 na¬ pedu w której zamocowany jest stojan 1.Sprezynki szczotek 8 sa zabezpieczone przed wypadnieciem przez odgiete zakonczenie c plas¬ kiej wkladki 6. 25 Wystepy b znajdujace sie na wkladkach meta¬ lowych 5 i 6 po ich zamontowaniu w kanalach a uniemozliwiaja przesuwanie sie wkladek 5 i 6 w kierunku prostopadlym do osi wirnika 14. W cza¬ sie pracy napedu wentylator zamocowany na osi 30 wirnika 14 od strony przeciwnej do komutatora 7, po zlozeniu obu czesci obudowy 2 napedu, powo¬ duje zasysanie powietrza, przez odciazenia cl z otworami wykonanymi w postaci labiryntu, znajdujacym sie pod kanalami a, oraz przez otwo¬ ry znajdujace sie bezposrednio pod komutato¬ rem 7, wykonane równiez w postaci labiryntu.Usytuowanie wymienionych otworów powoduje, ze strumien powietrza zasysanego przez wentyla¬ tor podczas pracy napedu zostaje skierowany bez- 40 posrednio na komutator 7, uzwojenia stojana 1 i wirnika 14, oraz równomiernie oplywa i chlodzi wszystkie nagrzewajace sie czesci napedu.Rozwiazanie konstrukcyjne napedu elektryczne¬ go do domowej maszyny do szycia wedlug wyna¬ lazku calkowicie eliminuje wady dotychczas zna¬ nych napedów oraz spelnia warunek drugiej klasy izolacji. PL