22.111.1966 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 31.111.1969 57194 KI. 81 e, 76 MKP B 65 g UKD 5»/fcO Wspóltwórcy wynalazku: Gerhard Grundig, Giinther Tutas Wlasciciel patentu: Institut fik Schiffbautechnik, Wolgast (Niemiecka Republika Demokratyczna) Pompa z komorami obrotowymi do pompowania ryb Przedmiotem wynalazku jest pompa z obroto¬ wymi komorami do pompowania mieszaniny ryb z woda przy duzej sredniej wysokosci podnoszenia ulegajacej znacznym wahaniom, a zwlaszcza do przekazywania zlowionych ryb na statkach.Do przepompowywania mieszanin ryb z woda stosowane sa pompy wirowe o duzych przekrojach kanalów i malej liczbie obrotów, pompy wodne strumieniowe o pierscieniowych dyszach pednych wody, pompy na sprezone powietrze, pompy próz¬ niowe oraz ich kombinacje.Proponowano równiez do przepompowywania ryb# stosowac pompe, w której ryby zassane przez prze¬ wód rurowy za pomoca wytwornicy strumienia unoszacego przedostaja sie do zbiornika umiesz¬ czonego przed ta wytwornica i dzieki sterowaniu przewodami rurowymi moga byc przetlaczane z tego zbiornika do przewodu rurowego odchodza¬ cego od wytwornicy. Jezeli sa dwa zbiorniki do gromadzenia ryb, wówczas jeden z nich jest na¬ pelniany, a drugi oprózniany.Znany jest tez sposób hydraulicznego transpor¬ towania cial stalych przy uzyciu pompy polaczonej dwoma przewodami z przewodem wlotowym i wy¬ lotowym dalekiego transportu, przy czym do prze¬ wodów przenoszacych pompa podaje naprzemian w sposób ciagly jednakowe ilosci czynnika pom¬ pujacego i odbiera je tak, ze okreslone ilosci za¬ wieszonych cial stalych sa wprowadzane od prze¬ wodu wlotowego do przewodu przenoszacego, dzia¬ lo 20 25 30 lajacego jako strefa niskiego cisnienia, a z drugie¬ go przewodu przenoszacego, dzialajacego jako stre¬ fa wysokiego cisnienia, takie same ilosci cial sta¬ lych sa wypychane do przewodu wylotowego.Wada znanych pomp do pompowania ryb jest to, ze na skutek plaskich charakterystyk maszyn przeplywowych juz przy niewielkich wahaniach wysokosci podnoszenia wystepuja duze róznice w strumieniu przenoszacym. Pompy te nie nadaja sie do urzadzen, w których manometryczna wysokosc podnoszenia okresowo zmienia sie znacznie, a stru¬ mien przenoszacy powinien pozostawac staly. Po¬ niewaz przy przekazywaniu zlowionych ryb na statkach, na skutek falowania wysokosc podawa¬ nia moze zmieniac sie o wartosc wieksza niz dwu¬ krotna nominalna wysokosc podnoszenia, przeto podawanie okresowo ustaje i ze wzgledu na znacz¬ ne ilosci czynnika przenoszacego w przewodzie do przekazywania ryb, nie wystarcza czasu na osiag¬ niecie nominalnego strumienia podnoszenia. To sa¬ mo zjawisko wystepuje przy procesie przelaczania w pompach wyposazonych w stosowane na zmia¬ ne zasobniki lub przewody przenoszace.Wodne pompy strumieniowe, pompy na sprezone powietrze i pompy prózniowe umozliwiaja podno¬ szenie na dosc ograniczona wysokosc, zwlaszcza uwzgledniajac koniecznosc unikania uszkodzenia ryb.Inina wada znanych pomp do pompowania ryb, pracujacych na zasadzie maszyn przeplywowych, 571943 57194 jest to, ze powoduja one duze uszkodzenia ryb, po¬ niewaz musza one byc przesylane pnzez strefy przeksztalcania energii, a w przypadku dzialaja¬ cych na przemian zbiorników musza przeplywac przez liczne narzady sterujace.Wynalazek ma na celu usuniecie omówionych wad i opracowanie pompy mogacej pompowac ry¬ by przy znacznych wysokosciach podnoszenia i w której duze wahania wysokosci podnoszenia wply¬ walyby nieznacznie na strumien podnoszacy, a przy tym aby w pompie tej ryby byly utrzymy¬ wane z dala od stref przeksztalcania energii £» L&mozna bylo w duzej mierze unikac uszkodzen ryb przez narzady sterujace.Wedlug wynalazku osiaga sie to w ten sposób, ze jako wytwornice strumienia podnoszacego sto¬ suje sie bezzaworowa pompe wyporowa, korzystnie mimosrodowa pompe slimakowa, w której maksy¬ malne obciazenia napedu, powodowane przez wa¬ hania wysokosci podnoszenia, sa wyrównywane przez kolo zamachowe. Przewody rurowe, przez które plyna ryby z woda, sa polaczone bebnem ulozyskowanym obrotowo i podzielonym w kierun¬ ku podluznym wygieta blacha rozdzielcza na dwie lub kilka komór, dzialajacych naprzemian jako strefy ssania lub isitrefy sprezania. Poza tym w celu utrzymania strumienia podnoszacego podczas obra¬ cania sie bebna, zastosowano w ukladzie podno¬ szacym dodatkowy przewód wodny i przewód wy¬ równawczy, wyposazone w elementy sterujace. W polozeniu podnoszacym bebna elementy sterujace sa zamkniete i obracaja sie wraz z bebnem.Dzieki temu przy zmniejszaniu przekroju prze¬ pustu przy obracaniu sie bebna, wytwornica stru¬ mienia podnoszacego zasysa wode przez element sterujacy wbudowany w dodatkowy przewód wod¬ ny i taka sama ilosc wody wtlacza przez element sterujacy w przewodzie wyrównawczym do prze¬ wodu dla ryb tak, ze w czesci tloczacej przewodu dla ryb utrzymuje sie strumien podnoszacy.Poza tyim element sterujacy w przewodzie do¬ datkowym ma otwór, pnzez który do wytwornicy strumienia podnoszacego stale doplywa dodatkowo woda, a tym samym do komory lezacej w strefie cisnienia doprowadza sie wiecej wody niz pobiera z komory lezacej po stronie ssania. Dzieki temu unika sie odcinania ryb w wylocie komory. Strona bebna zwrócona do wytwornicy strumienia podno¬ szacego jest wykonana w postaci kraty lub sita, a to w celu zapobiegania przedostawaniu sie za¬ wartych w czynniku przenoszacym cial stalych do wytwornicy strumienia podnoszacego. Strony komór zwrócone do przewodu dla ryb sa zwezone w kierunku otworów wlotowych i wylotowych.Dalsza cecha pompy wedlug wynalaizku jest to, ze do uszczelnienia bebna stosuje sie oslony pola¬ czone wodoszczelnie z przewodami doprowadzaja¬ cymi, a dla lepszego uszczelnienia sa wbudowane przesuwne i elastycznie ulozyskowane pierscienie uszczelniajace. Element uszczelniajacy znajdujacy sie w przewodzie dla ryb sluzy równoczesnie przy obracaniu bebna do odcinania ryb znajdujacych sie w otworze wlotowym. Do chwytania przeciekaja¬ cej wody przewidziano przy oslonach komory dre¬ nazowe z ruraimi odplywowymi.Gdy proces napelniania jednej komory jest za¬ konczony, wówczas za pomoca przyrzadu mierza¬ cego napelnienie lub za pomoca przekaznika czaso¬ wego uruchomiony zostaje silnik napedzajacy i be- 5 ben obraca sie w nowe polozenie podnoszenia, przez co zmienia sie dzialanie komór.Zageszczenie ryb w komorach i w przewodzie dla ryb jest w przyblizeniu jednakowe. Przez prze¬ dluzanie okresów przelaczania mozna zwiekszyc 10 zageszczenie ryb w komorach.Pompa wedlug wynalazku umozliwia pokonywa¬ nie duzych i silnie wahajacych sie wysokosci pod- niOiszenia przy prawie stalym strumieniu podnosza¬ cym. Przy przelaczaniu nie wystepuje okresowe 15 zatrzymywanie tego strumienia w czesci tloczacej przewodu dla ryb, a ryby nie ulegaja nieomal zad¬ nym uszkodzeniom.Przyklad wykonania pompy wedlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 20 przedstawia schematycznie pompe w przekroju po¬ dluznym przez obrotowe komory, fig. 2 — prze¬ krój wzdluz linii A—A na fig. 1, fig. 3 — przekrój wzdluz linii B—B na fig. 1, a fig. 4 — przekrój wzdluz linii C—C na fig. 3. 25 Beben 1 jest za pomoca czopów 2, 2' osadzany obrotowo w czolowych oslonach 4, 4', polaczonych z podstawa 3. Wygiete blachy rozdzielcze 5, 5', polaczone ze soba trwale podluznym mostkiem 6 i listwami poprzecznymi 7, dziela beben 1 podluz- 30 nie na dwie dzialajace na przemian obrotowe ko¬ mory 8, 8'.W jednej oslonie czolowej 4 jest umieszczony króciec ssacy 9 i króciec tloczacy 10 przewodu 11 dla ryb, a w drugiej oslonie czolowej 4* znajduje 35 sie króciec ssacy 12 oraz króciec tloczacy 13 mi- mosrodowej pompy slimakowej 15, polaczonej z przewodem wodnym 14. Obrotowe komory 8, 8' maja w plycie czolowej 16, zwróconej, do przewodu 11 dla ryb, otwory wlotowe i wylotowe 17, 17' 40 dla mieszaniny ryb z woda, a w plycie czolowej 16', zwróconej w strone przewodu wodnego 14, maja otwory wlotowe i wylotowe 18, 18\ dla wody. W polozeniu roboczym komór 8, 8' otwory te pokrywaja sie z króccami ssacymi i tloczacymi 45 9, 10, 12, 13. W komorach obrotowych 8, 8* na kon¬ cach zwróconych do przewodu wodnego 14 sa umieszczone sita 19, 19', a na koncach zwróconych do przewodu ii dla ryb sa wbudowane laczniki redukcyjne 20, 20* umozliwiajace zmienianie prze- 50 kr°Ju- Do wstepnego uszczelnienia miedzyT czolowymi oslonami 4, 4* i obrotowymi komorami 8, 8' sluza przesuwalne osiowo plyty uszczelniajace 21, 21' umieszczone na króccu ssacym 9, króccu tloczacym 55 10 oslony czolowej 4, króccu ssacym 12 i króccu tloczacym 13. Plyty te sa dociskane za pomoca sprezyn srubowych 22 do plyt czolowych 16, 16\ Plyta czolowa 16 i plyta uszczelniajaca 21 sluza oprócz tego jako brzegi tnace do przecinania ryb 60 przy obracaniu bebna 1.W celu ograniczenia do minimum oddalenia ply¬ ty uszczelniajacej 21 od plyty czolowej 16 przez czesci ryb, na przedniej stronie oslony czolowej 4 sa umieszczone sruby odleglosciowe 23, sluzace 65 równoczesnie jako prowadzenie dla srubowych5 57194 6 sprezyn 22. Do dalszego uszczelnienia sluza pier¬ scienie uszczelniajace 24, 24'. Przeciekajaca woda jest chwytana w komorach przeciekowych 26, 26*, wyposazonych w rury odplywowe 25, 25*.Beben 1 jest napedzany przez silnik 27 z reduk¬ torem i umocowany na bebnie % wieniec zebaty 28. Z czopami 2' bebna 1 jest polaczony wal 29, na którym jest umocowana klapa 31 sterujaca ssa¬ nie, wbudowana w przewód 3j0 dodatkowej wody oraz klapa 33 sterujaca tloczenie, wbudowana w przewód wyrównawczy 32. Obie klapy 31, 33 sa tak umocowane, ze gdy beben jest w polozeniu podnoszenia, gdy otwory wlotowe i wylotowe 18, 18' pokrywaja sie z króccami 12, 13, wówczas prze^ wód 30 wody dodatkowej i przewód wyrównawczy 32 sa zamkniete. Klapa 31 sterujaca ssanie ma otwór 34. Mimosrodowa pompa slimakowa 15 jest napedzana przez silnik 35 wyposazony w kolo za¬ machowe 36.Gdy komora obrotowa 8', polaczona z króccem ssacym 9, zostanie przez mimosrodowa pompe sli¬ makowa 15 napelniona mieszanina ryb z woda az do sita 19', a równoczesnie komora obrotowa 8, polaczona z króccem tloczacym 10 przewodu 11 dla ryb jest oprózniona z mieszaniny ryb z woda dzieki odsysaniu wody z komory obrotowej 8*, wówczas za pomoca przyrzadu mierzacego stan napelnienia zostaje automatycznie uruchomiony .silnik 27, który obraca beben 1 o kat 180° i wpro¬ wadza w polozenie koncowe. Wówczas funkcje ko¬ mór obrotowych 8, 8' ulegaja zamianie.Poniewaz równoczesnie jest obracana klapa 4 31 sterujaca ssanie oraz klapa 33 sterujaca tloczenie, przeto przy calkowitym odcieciu przewodu 11 dla ryb przez plyty czolowe 16, 16' pompa 15 zasysa niezbedna ilosc wody przez przewód 30 dodatko¬ wej wody i przez przewód wyrównawczy 32 wtla¬ cza ja do przewodu 11 dla ryb. Dzieki temu przy obracaniu bebna 1 zostaje utrzymany strumien podnoszacy w czesci tlocznej przewodu 11 dla ryb.Otwór 34 klapy 31 sterujacej ssanie sprawia, ze mimosrodowa pompa 15 wtlacza do komory obro¬ towej 8 wiecej wody niz pobrane zostaje z obro¬ towej komory & na skutek czego przy obracaniu bebna 1 ryby zawarte w mieszaninie z woda moga byc odcinane tylko w przekroju krócca ssacego 9.Kolo zamachowe 36 silnika 35 napedzajacego pompe mimosrodowa 15 wyrównuje maksymalne obciazenia powodowane wahaniami wysokosci pod¬ noszenia. PL