Opublikowano: 20.111.1969 57064 KI. 30 a, 4/09 MKP A M b %b Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Andrzej Lewandowski, mgr inz. Henryk Kucia Wlasciciel patentu: Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa (Polska) Urzadzenie do wyznaczania progów odczuwania wibracji Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ znaczania progów odczuwania wibracji przez czlo¬ wieka. Urzadzenie to pobudza do oscylacyjnych drgan mechanicznych specjalna koncówke doty¬ kowa, z która styka sie jeden z palców badanej osoby, i mierzy minimalne wartosci przemiesz¬ czenia, predkosci i przyspieszenia koncówki do¬ tykowej, które sa juz odczuwane przez badana osobe. Urzadzenie znajduje zastosowanie szczegól¬ nie przy wyznaczaniu zmian progów odczuwania wibracji pod wplywem róznych bodzców dziala¬ jacych na czlowieka, itakich jak podwyzszona tem¬ peratura, halas, pola elektromagnetyczne, chemi¬ kalia i wibracje.Dotychczas progi odczuwania,wibracji wyznacza¬ ne sa z bardzo mala dokladnoscia przy zastoso¬ waniu kamertonów, wzglednie elektromagnesów z ruchomymi sworzniami, zasilanych z sieci oswie¬ tleniowej pradu zmiennego.W czasie badan kamertonowych, pobudzonym kamertonem dotyka sie ciala osoby badanej, która stwierdza, ze odczuwa, wzglednie nie odczuwa drgan kamertonu. Podobnie postepuje sie przy sto¬ sowaniu elektromagnesu z ruchomym sworzniem.Wyzej wymienione urzadzenia wytwarzaja drga¬ nia bez mozliwosci pomiaru i wiekszej regulacji ich parametrów.Wyniki badan uzyskiwane za pomoca tych urza¬ dzen zaleza od postepowania osoby prowadzacej badania i w malym stopniu zawieraja informacje 10 15 25 30 z których mozna wyprowadzic szersze uogólnienia.Urzadzenia te, ze wzgledu na mala czulosc prak¬ tycznie nie moga byc stosowane przy wykrywa¬ niu ilosciowych zmian progowego czucia wibra¬ cyjnego, które wystepuja pod wplywem wielu bodzców dzialajacych na czlowieka i moga zawie¬ rac podstawowe informacje o skutkach dzialania bodzców na organizm.Celem wynalazku jest zwiekszenie dokladnosci wyznaczania progów odczuwania wibracji oraz ich liczbowe okreslenie. Zadanie techniczne prowadza¬ ce do osiagniecia tego celu polega na wykonaniu takiego urzadzenia, które pozwala na wytworze¬ nie regulowanych wibracji, pomiar ich parame¬ trów w zakresie zmiennosci progowego czucia wi¬ bracji i jednoznaczne okreslenie sposobu przepro¬ wadzania badan. Chodzi tutaj szczególnie o sposób kontaktowania sie osoby badanej z drgajaca kon¬ cówka dotykowa, i wymiary koncówki dotykowej.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie urza¬ dzenia, które zawiera uklad wytwarzajacy wibracje mechaniczne przenoszone na opuszke palca osoby badanej oraz uklad mierzacy parametry wibracji koncówki dotykowej i uklad kontroli, regulacji i pomiaru sily z jaka osoba badana naciska na koncówke dotykowa.Urzadzenie stanowi tor szeregowy, który zawiera generator akustyczny, wzmacniacz, wibrator oraz miiliwoltomierz. 57064s Wibrator zawiera przetwornik napedowy, przetwor¬ nik pomiarowy i wage dwuramienna. Czesc ru¬ choma przetwornika napedowego pobudzona jest do drgan mechanicznych napieciem sinusoidalnym wytworzonym przez generator i wzmocnionym przez wzmacniacz. ! j Przetwornik pomiarowy pod wplywem drgan czesci ruchomej przetwornika napedowego wy¬ twarza sile elektromotoryczna, która wykazywana jest przez miliwoltomierz.^Waga dwuramienna sluzy do regulacji i kontroli Jy nacisku palca osoby (badanej na koncówke ^dotykowa przetwornika napedowego.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia pre¬ cyzyjne badania zmian progów odczuwania wi¬ bracji i moze byc uzyteczne w diagnostyce zmian jakie wystepowac moga w organizmie pod wply¬ wem 'róznorodnych bodzców takich jak halas, wi¬ bracje, ultradzwieki, pola magnetyczne, chemi¬ kalia oraz lekarstwa.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia zawierajacy generator na wyjsciu którego znaj¬ duja sie wzmacniacz oraz wibrator i miliwolto¬ mierz, fig. 2 — przekrój wzdluzny zespolu skla¬ dajacego sie z przetwornika napedowego i prze¬ twornika pomiarowego, fig. 3 — wibrator widocz¬ ny z boku po usunieciu bocznej scianki obudowy, fig. 4 — wibrator widoczny z góry po usunieciu górnej scianki obudowy.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera genera¬ tor akustyczny 1 na wyjsciu którego znajduja sie wzmacniacz 2 oraz wibrator 3 i miliwoltomierz 4.We wnetrzu obudowy 17 wibratora 3 znajduje sie przetwornik napedowy 5, przetwornik pomia¬ rowy 6 i waga dwuramienna 16. Przetwornik na¬ pedowy 5 i przetwornik pomiarowy 6 maja wspól¬ ny ruchomy sworzen 7 do którego z jednego kon¬ ca przymocowana jest cewka napedowa 10 i wy¬ mienna koncówka dotykowa 22, a z drugiego kon¬ ca cewka pomiarowa 11. Cewka napedowa 10 i cewka pomiarowa 11 nawiniete sa na oddzielne korkasy 12 i 13 które sa polaczone sztywno ze sworzniem 7.Sworzen 7 wykonany jest z preta przymocowa¬ nego dwoma sprezynami 14 i 15 do dwóch magne- 57064 4 sów 8 i 9. Waga dwuramienna 16 przymocowana jest do obudowy 17 za pomoca dwóch sprezyn 18 i 19. Do jednego ramienia wagi 16 przymocowane sa przetworniki 5 i 6 a do drugiego staly ciezar 5 20 i wymienne odwazniki 21, powodujace pochy¬ lenie wagi 16, które moze byc wyeliminowane przez nacisk palca osoby badanej na powierzchnie czolowa koncówki dotykowej 22.W celu umozliwienia kontroli sily nacisku palca. 10 wibrator 3 wyposazony jest w dwa lusterka 23 i 24 ustawione obok siebie.Lusterko 23 przymocowane jest do obudowy 17, a lusterko 24 do ramienia wagi 16 w ten sposób, ze przy pochyleniu wagi zmienia swoje poloze- 15 nie, przez co lustrzane obrazki kreski 25 nanie¬ sionej na obudowe 17 wibratora 3 widziane w obydwu lusterkach, sa ustawione w jednej linii tylko przy zrównowazeniu wagi. 20 PL