Pierwszenstwo: Opublikowano: 10. VI. 1969 57057 KI. 21 c, 36/01 MKP H 01 h »/tt J*te CZYTLLNIA (JKD '{Ju Poientawego Wspóltwórcy wynalazku: inz. Janusz Lesiowski, inz. Jerzy Hole, inz. Ze¬ non Stepaniak Wlasciciel patentu: Zaklady Energetyczne Okregu Centralnego, Warszawa (Polska) Malogabarytowy wylacznik maloolejowy wysokiego napiecia Przedmiotem wynalazku jest malogabarytowy wylacznik maloolejowy wysokiego napiecia, wypo¬ sazony w róznicowa komore gaszaca o intensyw¬ nym dzialaniu oraz prosty zespól napedowy styku ruchomego.W dotychczasowych rozwiazaniach konstrukcyj¬ nych wylaczników maloolejowych, znanych na przyklad z patentu polskiego 48958, komory ga¬ szace wraz z kanalami do wyplywu gazów z tych komór sa calkowicie zanurzone w oleju, co sta¬ nowi ich zasadnicza wade, gdyz przy otwieraniu wylacznika powstajacy luk elektryczny — na sku¬ tek braku polaczenia z atmosfera — wywoluje w swym otoczeniu tego luku silny udar cisnienia, który znacznie utrudnia przesuwanie sie tloka, przy czym wystepuje stosunkowo powolny wtrysk oleju do przestrzeni lukowej, a tym samym malo intensywny proces gaszenia wytworzonego luku.Ponadto znane wylaczniki sa zaopatrzone w skom¬ plikowane uklady napedowe styków ruchomych, zlozone z systemu dzwigni i elementów obroto¬ wych, które w znacznym stopniu utrudniaja obslu¬ ge wylacznika oraz wplywaja na jego wysoka cene i duze wymiary.Przedmiotem wynalazku jest calkowicie pozba¬ wiony tych wad malogabarytowy wylacznik malo¬ olejowy wysokiego napiecia, którego istotna cecha konstrukcyjna jest to, iz przestrzen nad poziomem oleju jest polaczona z atmosfera za posrednictwem przestrzeni wyrównawczej i ogólnie znanych za¬ worów bezpieczenstwa, pozwalajacych na utrzy¬ manie odpowiedniego cisnienia potrzebnego do prawidlowej pracy komory gaszacej, a równoczes¬ nie zapobiegajacych uszkodzeniu zewnetrznej obu- s dowy wylacznika, wykonanej z porcelanowego izolatora bez wzmocnienia jego scianek koszul¬ kami izolacyjnymi o wysokiej wytrzymalosci me¬ chanicznej, stosowanymi w znanych rozwiazaniach.Ponadto znajdujace sie nad poziomem oleju i po- io nizej styku ruchomego poduszki powietrzne umo¬ zliwiaja utrzymanie w oleju odpowiedniego cis¬ nienia oraz powoduja przyspieszenie roboczego ruchu tloka komory gaszacej, co w rezultacie wywoluje intensywniejsze gaszenie luku elektrycz- 15 nego.Dalsza istotna ceche wylacznika, wedlug wynalaz¬ ku stanowi zespól napedu styku ruchomego, którego wszystkie elementy mieszcza sie wewnatrz spre¬ zyny wylaczajacej, przy czym cylinder napedowy 20 tego styku spelnia równoczesnie funkcje tloka amortyzujacego ruch tego styku.Przedmiot wynalazku jest przykladowo wyjas¬ niony na rysunku, który przedstawia jeden bie¬ gun wylacznika w stanie zamknietym w uprosz- 25 czonym przekroju pionowym.Jak uwidoczniono na rysunku, wylacznik we¬ dlug wynalazku sklada sie z zewnetrznej obudo¬ wy 1, stanowiacej porcelanowy izolator pionowy, która wraz z osadzona na niej glowica 2 zawiera 30 wszystkie elementy wylacznika. W glowicy 2 znaj- 570575T057 4 duje sie kanal 3, laczacy przestrzen 4 z przestrze¬ nia 5, która jest polaczona z wypelniona powie¬ trzem przestrzenia 6 za posrednictwem otworu 7 i zaworów bezpieczenstwa 8. Ponadto glowica 2 jest zaopatrzona w klape 9, laczaca przestrzen 5 z otaczajaca atmosfera.Ponizej glowicy 2 jest zamontowana komora gaszaca 10 wraz z tlokiem 11. W górnej czesci ko¬ mory 10 znajduja sie otwory 12 oraz zawory 13 sluzace do wylotu gazów do przestrzeni' 4. *yj osi obudowy 1 jest osadzony styk ruchomy 14, Spory w polozeniu zamknietym wylacznika, uwi¬ docznionym na rysunku, zwiera sie ze stykiem nieruchomym 15. Styk 14 jest polaczony z tlo¬ kiem 16, przesuwajacym sie w rurce 17, wykona¬ nej z materialu izolacyjnego, na przyklad z two¬ rzywa sztucznego, przy czym tlok 16 wraz z rurka 17 stanowia lacznie silownik do utrzymywania sty¬ ku ruchomego 14 w polozeniu zamknietym. Rura laczaca 20 jest zakonczona u dolu zaczepem 18, który stanowi oparcie dla sprezyny wylaczajacej 19. Górny koniec tloka 16 jest polaczony z cylin¬ drem 21, stanowiacym wraz z rura 17 amortyzator styku ruchomego 14 w chwili osiagania przez ten styk krancowego dolnego polozenia, to znaczy podczas otwierania wylacznika.Natomiast w srodkowej czesci obudowy 1 za¬ montowany jest slizgowy styk posredniczacy 22 sluzacy do wyprowadzenia na zewnatrz bieguna wylacznika do zacisku przylaczowego, nie pokaza¬ nego dla uproszczenia na rysunku.Przestrzenie 23 i 25 sa calkowicie wypelnione olejem, a przestrzen 24 — powietrzem.Dzialanie wylacznika wedlug wynalazku wynika scisle z opisanej budowy, a mianowicie jego otwie¬ ranie nastepuje przez otwarcie odpowiedniego za¬ woru olejowego w niewidocznym na rysunku na¬ pedzie wylacznika. Wówczas w rurce 17 wystepuje spadek cisnienia oleju, co powoduje wyplyw oleju z tej rurki na skutek sily rozprezania sprezyny wylaczajacej 19. Pomiedzy koncówkami styku ru¬ chomego 14 i styku nieruchomego 15 powstaje luk elektryczny, a towarzyszace mu wytwarzanie sie gazów wywoluje gwaltowny wzrost cisnienia w obszarze luku. Pod wplywem tego cisnienia na¬ stepuje przesuw tloka 11 w dól z równoczesnym przeplywem gazów olejowych przez otwory 12 i zawory 13 do przestrzeni 4, z której przez ka¬ nal 3, przestrzen 5 i klape 9 gazy te wydostaja sie do atmosfery.Jednoczesnie ruch tloka 11 w dól wywoluje do¬ plyw swiezego oleju z przestrzeni 25 poprzez wi¬ doczne na rysunku boczne otwory w tloku 11 do przestrzeni lukowej, powodujac jej dejonizacje i tym samym skuteczne zgaszenie luku. Niewielkie ilosci gazów przedostaja sie przez nieszczelnosci komory 10 do przestrzeni olejowej 23, wywo¬ lujac sprezanie powietrza zawartego w przestrze¬ niach 6 i 24 do odpowiedniej wartosci cisnie¬ nia, regulowanego przez otwory 7 i zawory bez¬ pieczenstwa 8, którymi gazy te kierowane sa do 5 atmosfery.Intensywny wtrysk swiezego oleju do obszaru lukowego jest zapewniany dzieki plynnemu prze¬ suwowi tloka 11, na skutek panujacej róznicy cisnienia z obu stron tego tloka. Natomiast przez io zastosowanie zaworów bezpieczenstwa 8 wyelimi¬ nowano koniecznosc wzmacniania porcelanowej obudowy 1 koszulkami izolacyjnymi o wysokiej wytrzymalosci mechanicznej, uzyskujac tym sa¬ mym polepszenie izolacji bieguna wylacznika, nie 15 wrazliwej na wilgoc i zanieczyszczenie oleju.Skuteczne dzialanie wylacznika wedlug wy- - nalazku, pozwalajacego równiez na szybkie ga¬ szenie luku. malych pradów pojemnosciowych i indukcyjnych jest zapewnione dzieki temu, iz 20 rurka 17 doprowadzajaca sprezony olej pod tlok 16 jest równoczesnie cylindrem silownika i tlo¬ kiem urzadzenia wtryskowego oleju do obszaru lukowego podczas otwierania wylacznika.Zaleta wylacznika wedlug wynalazku sa takze 25 jego niewielkie wymiary uzyskane zwartym roz¬ mieszczeniem elementów zespolu napedowego styku ruchomego.Dzieki wymienionym wlasciwosciom wylacznik wedlug wynalazku moze znalezc szersze zasto- 30 sowanie w technice laczeniowej obwodów wyso¬ kiego napiecia. PL