Opublikowano: 28.111.1969 57016 KI. 30 c, 16- MKP C 08 g UKD 4tfo Wspóltwórcy wynalazku: Zbigniew Jedlinski, Ewa Zagajewska Wlasciciel patentu: Politechnika Slaska (Katedra Technologii Polime¬ rów), Gliwice (Polska) Sposób wytwartania zywic poliestrowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych zywic poliestrowych nienasyconych.Znany sposób wytwarzania nienasyconych utwar¬ dzonych zywic poliestrowych polega na uzyskaniu najpierw zywicy poliestrowej termoplastycznej przez kondensacje glikolu z bezwodnikami kwa¬ sów dwukarboksylowych, a mianowicie z bezwod¬ nikiem maleinowym i bezwodnikiem ftalowym lub jego chloro- albo wodoropochodna. Tak otrzymane poliestry poddaje sie kopolimeryzacji ze styrenem.Do wytworzenia poliestrów stosuje sie równo- czasteczkowa ilosc glikoli w stosunku do lacznej ilosci bezwodników kwasowych. Stosunek ilosci bezwodnika maleinowego do bezwodnika ftalowe¬ go lub jego pochodnych moze byc zmieniany w szerokich granicach. Zwiekszenie ilosci bezwodni¬ ka maleinowego kosztem bezwodnika ftalowego umozliwia wieksze usieciowanie zywicy podczas kopolimeryzacji ze styrenem dzieki wiekszej ilosci wiazan nienasyconych. Powoduje to wzrost wy¬ trzymalosci termicznej, lecz prowadzi do powsta¬ nia zywicy kruchej. Zwiekszanie ilosci bezwodnika ftalowego kosztem maleinowego zwieksza elastycz¬ nosc zywicy obnizajac równoczesnie wytrzymalosc termiczna. Tak wiec wlasciwosci zywicy stanowia kompromis miedzy jej wytrzymaloscia terrjaiczna, a niektórymi wlasciwosciami mechanicznymi. W zaleznosci od przeznaczenia zywicy dobiera sie od¬ powiedni jci^unek ilosci dwóch bezwodników.Znana j*»i syntezy adduktu bezwodnika ma- 20 leinowego i /^-naftolu, o wzorze C14H10O4 (T. Ta- keda, K. Kutahonoki, J. Pharm. Soc. Japan 73, 280, 1953). Addukt ten nie ma dotychczas zastosowania przy produkcji zywic sztucznych.Okazalo sie, ze czesciowe lub calkowite zasta¬ pienie bezwodnika ftalowego tym adduktem przy wytwarzaniu omówionych wyzej poliestrowych nienasyconych zywic utwardzonych znacznie zwiek¬ sza ich wytrzymalosc termiczna nie powodujac kruchosci. Zywice otrzymane sposobem wedlug wynalazku opisanym ponizej lacza w sobie wyso¬ ka wytrzymalosc termiczna z dobrymi wlasciwo¬ sciami mechanicznymi.Wedlug wynalazku, podobnie jak w sposobie znanym, najpierw wytwarza sie poliester liniowy kondensujac równoczasteczkowa ilosc glikoli z bez¬ wodnikami kwasów dwukarboksylowych. Jako bez¬ wodniki kwasów stosuje sie mieszanine skladnika nienasyconego, którym jest bezwodnik maleinowy i skladnika nasyconego w stosunku 1:3 do 3:1.Skladnikiem nasyconym jest albo sam addukt bez¬ wodnika maleinowego i ^-naftolu, albo wymienio¬ ny addukt wraz z bezwodnikiem ftalowym w do¬ wolnym stosunku. Bezwodnik ftalowy moze byc zastapiony jeg#^fi|iloro- lub wodóropochodnymi.Mieszanine tfedkcyjna ogrzewa sie w temperatu¬ rze okolo 200—210° w atmosferze gazu obojetnego do uzyskania liczby kwasowej okolo 30—40 mg KOH na gram, co odpowiada stopniowi przereago- wania okolo 0,90—0,94*/o. Tak otrtfcrmana zywice 57 0163 termoplastyczna kopolimeryzuje sie ze styrenem stosujac 30—36 czesci wagowych styrenu na 70— 64 czesci wagowych zywicy poliestrowej w obec¬ nosci nadtlenku benzoilu w ilosci okolo 1,3%, w temperaturze okolo 115° w ciagu kilku godzin, a nastepnie, w temperaturze okolo 150° w ciagu okolo godziny.Przyklad. 1 mol adduktu bezwodnika ma¬ leinowego i ^-naftolu, 3 mole bezwodnika malei¬ nowego i 4 mole glikoli dwuetylenowego ogrzewa¬ no w temperaturze okolo 205° w ciagu 8 godzin osiagajac liczbe kwasowa 33 mg KOH na gram.Otrzymany liniowy poliester kopolimeryzowano ze styrenem stosujac 33 czesci wagowe styrenu na 67 czesci wagowych poliestru. Kopolimeryzacje prowadzono w temperaturze 115° w ciagu 6 go¬ dzin, a nastepnie w temperaturze 150° w ciagu go¬ dziny.Dla porównania przeprowadzono w tych samych warunkach synteze zywicy z 1 mola bezwodnika ftalowego, 3 moli bezwodnika maleinowego i 4 moli glikolu dwuetylenowego. 016 4 Otrzymane zywice mialy nastepujace wlasci¬ wosci: zywica otrzymana zywica sposobem wedlug porów- 5 wynalazku nawcza Odpornosc cieplna wedlug Vicata 174°C 163°C Temperatura zeszklenia oznaczona na zmodyfikowanym konsysto- metrze Hópplera 87°C 65°C Twardosc wedlug Brinella 18,1 14,7 PL PL