Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.111.1969 57004 KI. 21 d1, 20 MKP HOlk , UJo% UKD Twórca wynalazku: Wladyslaw Nakonieczny Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Instytut Podstawowych Pro¬ blemów Techniki), Warszawa (Polska) Silnik elektryczny pradu stalego Przedmiotem wynalazku jest miniaturowy silnik elektryczny, który jest zasilany z ogniwa fotoelek- trycznego.Znane sa silniki elektryczne zasilane z ogniwa fotoelektrycznego, w których prad doprowadza sie do wirnika poprzez szczotki podobnie jak w nor¬ malnych silnikach pradu stalego.Ponadto z patentu szwajcarskiego nr 437500 zna¬ ne jest rozwiazanie silnika pradu stalego napedza¬ nego energia swietlna, w którym organem wiru¬ jacym jest magnes osadzony na wspólnej osi z przyslona. Przyslona w zaleznosci od polozenia biegunów magnesu odslania poszczególne fotoog¬ niwa, spelniajac role komutatora. Natomiast ze¬ spól cewek wra'z z fotoogniwami tworzy stojan silnika. Ponadto silnik zasilany jest wlasnym zród¬ lem swiatla w postaci zarówek zamocowanych na stale do obudowy.Wada wyzej omówionego rozwiazania jest sto¬ sunkowo duzy ciezar Ruchomego organu (magnes i przyslona), stad jego czulosc jest mala. Ponadto sprawnosc jest niezadowalajaca, gdyz rozprosze¬ nie pola magnetycznego jest znaczne.Celem wynalazku jest opracowanie takiego silni¬ ka, który by nie zawieral wad wyzej omówionych rozwiazan.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wyna¬ lazku przez umieszczenie na osi wirujacej plyty, na której sa umieszczone fotoogniwa, oraz tulei kolnierzowej tworzacej czesc karkasu dla cewki 10 15 30 wirujacej stanowiacej wirnik. Przewody laczace fotoogniwa i cewke wirujaca moga byc prowadzo¬ ne po zewnetrznej stronie tulei wirujacej bez sto¬ sowania szczotek. Cewka tworzaca wirnik, wiruje •w szczelinie utworzonej pomiedzy magnesem rdze¬ niowym i dwoma magnesami segmentowymi wraz z nabiegunnikami. W taki sposób wzrosla cziulosc silnika, gdyz organ ruchomy stanowi lekka cewka oraz sprawnosc — ze wzgledu na male rozpuszcze¬ nia pola magnetycznego w szczelinie.Silnik wedlug wynalazku zostanie blizej wyjas¬ niony na uzytecznym przykladzie wykonania przed¬ stawionym na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój silnika wzdluz osi podluznej, a fig. 2 — przekrój wzdluz osi A-A, przy czym dla lepszego widoku ogniwa fotoelektryczne sa wy¬ niesione poza zewnetrzne kontury silnika.Ogniwa fotoelektrycizne 1 sa umieszczone na plycie 12, która jest na stale zamocowana do osi 8. Na osi 8 osadzonej w lozyskach oporowych 7 jest, symetrycznie z fotoogniwami 1, zamocowany zespól cewek wirnika 2 polaczonych galwanicznie z fotoogniwami 6. W przykladowym wykonaniu sa umieszczone trzy fotoogniwa i symetrycznie z nimi trzy cewki. Wirnik 2 obraca sie w szczelinie? która utworzona jest przez nieruchomy magnes rdzeniowy 4 i dwa segmentowe magnesy 3 z na¬ biegunnikami 5. Magnesy 3 wraz z nabiegunnika¬ mi 5 sa osadzone na kolnierzu 10 tulei kolnierzo¬ wej, a magnes 4 osadzony jest na tulei 14. 57004 c<57004 Nad zespolem ogniw fotoelektrycznych 1 jest umocowana przyslona 6, która spelnia role koinu- tatoru, za pomoca której mozna zmieniac wielkosc strumienia swietlnego padajacego na fotoogniwa.Z drugiej strony osi 8 jest zamocowana zebatka 9, poprzez która silnik jest obciazony. Cewki wir¬ nika 2 sa nawiniete na dwóch tulejach z kolnie¬ rzami 11 i 13, przy czym tuleja 11 jest zamocowa¬ na na stale do osi 8. PL