Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.11.1969 Twórca wynalazku i Wieslaw Kobylecki, Warszawa (Polska) wlasciciel patentu: 56884 KI. 30 b, 12/03 MKP A 61 c JlblU Sposób kopiowania i powielania ruchomych protez zebowych i Przedmiotem wynalazku jest sposób kopiowania i powielania ruchomych protez zebowych, umozli¬ wiajacy nie tylko wierne i dokladne odtwarzanie wysokosci zgryzu, ksztaltu oraz wielkosci zebów sztucznych, jak równiez granic pobrzeznych i ksztaltu plyty podstawowej, ale ponadto pozwa¬ lajacy w razie potrzeby na równoczesne dokony¬ wanie poprawek i uzupelnien, ze szczególnym uwzglednieniem korekty powierzchni dosluzówko- wej protezy.Kopiowanie i powielanie ruchomych protez ze¬ bowych ma duze znaczenie dla ich uzytkowników, zwlaszcza w przypadku trudnych dla protezowa- nia warunków anatomicznych i jest szczególnie przydatne w przypadku calkowitych protez zebo¬ wych.Ten sposób reprodukcji protez stosuje sie za¬ równo wówczas, kiedy konieczne jest wykonywa¬ nie drugiej, zapasowej, identycznej protezy, jezeli pierwsza uzytkowana proteza odpowiada w pelni wymaganiom zdrowotnym, funkcjonalnym i ko¬ smetycznym, jak i wówczas, kiedy konieczne jest ponowne wykonanie protezy po kilku latach jej uzytkowania przez chorego ze wzgledu na zmiany w uksztaltowaniu podloza, przy zalozeniu, ze usta¬ wienie i wysokosc zebów, jak równiez wzgledy kosmetyczne i zasadniczy ksztalt plyty podstawo¬ wej odpowiadaja w pelni choremu i wymaganiom stawianym protezom zebowym.Sposób ten ma równiez zastosowanie wówczas, 20 25 30 kiedy niezbedne jest ponowne wykonanie protezy z innego materialu, w przypadku stwierdzenia u chorego odczynu alergicznego lub wówczas, kiedy pozadane jest radykalne rebazowanie, po¬ legajace na zmianie plyty podstawowej protezy z zachowaniem dawnych zebów sztucznych.Sposób ten pozwala równiez na wymiane plyty podstawowej z tworzywa sztucznego na plyte me¬ talowa, uzyskana przez jej tloczenie lub odlewanie oraz na zmiane zebów sztucznych w protezie ze wzgledów kosmetycznych, w przypadku nieodpo¬ wiedniego koloru zebów lub uszkodzenia ich po¬ wierzchni, a ponadto na sporzadzenie kopii protez dla celów doswiadczalnych, dydaktycznych i mu¬ zealnych.Kopiowanie i powielanie ruchomych protez ze¬ bowych odbywa sie dotychczas za pomoca wielo- czesciowych form gipsowych. Sposób ten jest pracochlonny i malo precyzyjny, a wytworzone tym sposobem protezy znajduja zastosowanie tylko dla celów dydaktycznych i muzealnych.Znany dotychczas sposób wykonania protez po¬ lega na pobraniu wycisku lyzka szablonowa, spo¬ rzadzeniu modelu pomocniczego, na podstawie którego ksztaltuje sie lyzke identyczna oraz na pobraniu wycisku lyzka indywidualna, odlaniu gipsowego modelu roboczego i ksztaltowaniu wos¬ kowych szablonów zgryzowych, a ponadto na usta¬ leniu warunków zgryzowych w ustach chorego, zagipsowaniu modeli wraz z szablonami w zgry- 5688456884 4 zadle oraz na ustawieniu zebów sztucznych i wy¬ modelowaniu z wosku plyty podstawowej, a oprócz tego na sprawdzeniu w ustach chorego nie tylko . ustawienia zebów sztucznych, lecz takze ksztaltu i zasiegu plyty podstawowej, a ponadto na za- 5 gipsowaniu modeli wraz z plyta woskowa i ze¬ bami w puszce polimeryzacyjnej, ogrzaniu tej puszki i wytopieniu strumieniem wrzacej wody wosku oraz na naniesieniu warstwy izolacyjnej, uksztaltowaniu przez prasowanie plyty podstawo- 10 „wej z plastycznego metakrylanu metylu i polime- :r.J(^acji jej cieplem, a nastepnie na wydobyciu spo- limeryzowanej protezy z otaczajacego ja gipsu, jej obróbce mechanicznej i polerowaniu oraz na dopasowaniu protezy w ustach chorego i dokona- 15 iTp^rrrrgfcty i^fo ^ot-o^ korekt w celu dopaso¬ wania" zgryau i przebiegu plyty podstawowej.; Wykonanie kopii«' protezy w znany sposób nie moze gwarantowac \ odtworzenia cech kopiowanej iprotezy, nawet tak elementarnych jak wysokosc 2o i prze"bfeg*-plas«Gzytny zgryzowej, zarys konturów pobrzezy oraz ustawienie i ksztalt zebów sztucz¬ nych. Dodatkowe trudnosci dla wykonawców stwarza ponadto dazenie do nasladowania specy¬ ficznych cech uzytkowanej juz protezy oraz wy- 25 maga okresu adaptacji i nie zawsze w pelni zada¬ wala chorego.Znany sposób wymaga równiez szeregu wizyt potrzebnych do wykonania protezy, podczas gdy sposób wedlug wynalazku pozwala na wykonanie 30 gotowej protezy juz w ciagu dwóch wizyt, przy czym pierwsza wizyta potrzebna jest do pozosta¬ wienia protezy i pobrania wycisku uzupelniaja¬ cego, a druga do odbioru protezy.Sposób wedlug wynalazku eliminuje w zasadzie 35 potrzebe przeprowadzania jakichkolwiek korekt i nie wymaga uciazliwego zazwyczaj dla chorego okresu adaptacji protezy. Sposób ten eliminuje wiec wizyty potrzebne dotychczas do pobrania wycisku lyzka szablonowa, jak i ustalenia warun- 4o ków zgryzowych oraz przeprowadzenia zarówno korekty ustawienia zebów na woskowej plycie podstawowej, jak i korekty przebiegu jej pobrze¬ zy, a po wykonaniu protezy eliminuje w przy¬ padku trudnych warunków anatomicznych dodat- 45 kowe wizyty potrzebne dotychczas dla korekty powierzchni zgryzowej i granic obrzezy gotowej juz protezy.Tak wiec sposób wedlug wynalazku pozwala na zaoszczedzenie czasu chorego i lekarza protetyka, 50 jak równiez ze wzgledu na stosunkowo prosta technike kopiowania i powielania na zaoszczedze¬ nie czasu personelu technicznego. Technik denty¬ styczny nie musi bowiem wykonywac modelu z wycisku pobranego lyzka szablonowa oraz wy- 55 konywac lyzki indywidualnej, jak równiez wyko¬ nywac woskowych szablonów zgryzowych oraz osadzac modeli w zgryzadle i ustawiac zebów, a ponadto nie musi modelowac plyty podstawowej zwosku. 6o Równolegle ze zmniejszeniem pracochlonnosci sposób wedlug wynalazku eliminuje lub zmniej¬ sza znacznie zuzycie niektórych materialów sto¬ matologicznych, na przyklad materialów wycis¬ kowych i materialów, sluzacych do wykonywania 65 indywidualnej lyzki wyciskowej oraz dentystycz¬ nego wosku modelowego i modelowego gipsu.Sposób wedlug wynalazku umozliwia równiez nanoszenie w razie potrzeby na protezie, przezna¬ czonej do kopiowania i powielania poprawek i uzu¬ pelnien, na przyklad przez wymodelowanie z wo¬ sku zlamanego zeba lub ubytku plyty podstawo¬ wej, albo przez pogrubienie okolic szyjek zebo¬ wych lub pobrzezy protezy.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze za pomoca przygotowanej uprzednio protezy, któ¬ rej plyta podstawowa traktowana jest jako lyzka indywidualna pobiera sie wycisk uzupelniajacy, przy czym materialem z wyboru jest w tym przy¬ padku masa cynkowo-olejowo-zywiczna lub innego rodzaju material wyciskowy, na przyklad ter¬ moplastyczny material kompozycyjny, a zwlasz¬ cza czarna gutaperka. Wskazane jest przy tym, aby krawedzie protezy byly wraz z wyciskiem uzupelniajacym otoczone paskiem wosku w celu precyzyjnego wytaczania pobrzezy na modelu.Model-podlew wykonuje sie bezposrednio w cze¬ sci puszki polimeryzacyjnej z gipsu o malej rozszerzalnosci i o duzych wytrzymalosciach me¬ chanicznych.Po wykonaniu modelu-podlewu otacza sie zeby sztuczne wraz z cala podstawowa warstwa kau¬ czuku silikonowego, którego proces „wulkanizacji" przebiega w warunkach pokojowych. W zaleznosci od konsystencji kauczuku silikonowego warstwe te nanosi sie w jego fazie plastycznej za pomoca pe¬ dzelka o sztywnym wlosiu lub upycha ja palcami, przy czym grubosc tej warstwy wynosi od 0,5 do 2,0 mm. Warstwe te ksztaltuje sie najcieniej wzdluz przebiegu powierzchni zujacej i siecznej, aby ze wzgledu na elastycznosc silikonu uniknac podczas prasowania tworzywa podniesienia zgryzu.Na stworzenie oslaniajacej warstwy silikonowej zuzywa sie w zaleznosci od wielkosci i ksztaltu protezy oraz od rodzaju silikonu i wprawy ope¬ ratora od 7 do 12 cm3 kauczuku silikonowego.Jezeli czas „wulkanizacji" jest zbyt szybki i nie pozwala na wykonanie jednorazowo calej warstwy otaczajacej, to w tym przypadku przygotowuje sie powtórnie druga porcje materialu silikonowego i na lepka jeszcze mase nanosi sie plastyczny si¬ likon, przy czym plastyczny silikon ksztaltuje sie wilgotnymi palcami w ten sposób, aby warstwa otaczajaca byla równomiernie cienka na powierz¬ chniach zujacych i siecznych, a grubsza w miejs¬ cach retencyjnych, poniewaz miejsca te utrudniac moga pózniejsze wyjmowanie protezy i powodowac uszkodzenia krawedzi gipsowego kontrodlewu.Istotne jest równiez to, aby powierzchnia formy gipsowej pomiedzy krawedziami plyty podstawowej a brzegami puszki polimeryzacyjnej nie byla po¬ kryla silikonem, a jedynie warstwa izolujaca od gipsowego kontrodlewu, wykonana na przyklad z roztworu mydla. Kontrodlew w drugiej polowie puszki polimeryzacyjnej wykonuje sie w znany sposób przez otoczenie gipsem protezy wraz z war¬ stwa silikonu.Po zwiazaniu gipsu, otwarciu puszki polimery¬ zacyjnej i usunieciu *materialu uzytego do pobra¬ nia wycisku uzupelniajacego opracowuje sie mo-5 «del-podlew, na przyklad przez wygrawerowanie linii AH, odciazenie folia cynowa szwu podnie- biennego i naniesienie warstwy, izolujac gips od -tworzywa sztucznego, wykonanej na przyklad z roztworu wodnego alginianu sodu.Proteze wyjmuje sie ostroznie z kontrodlewu ^gipsowego i z otaczajacej ja warstwy silikonu.Silikon oddziela sie latwiej od powierzchni pro¬ tezy i od przestrzeni miedzyzebowych, szczególnie od szlifowanych powierzchni zebów ceramicznych wówczas, kiedy przed jego nalozeniem proteza ^namoczona byla w wodzie. Oddzielona od protezy, .oslaniajaca ja warstwe silikonu umieszcza sie po¬ nownie w kontrodlewie gipsowym. W tak przy¬ gotowanej formie, skladajacej sie z warstwy sili¬ konu i z otaczajacego ja gipsu, ksztaltuje sie i po¬ limeryzuje przyszla proteze.Kopiowana proteze zebowa wykonuje sie z od¬ powiednio barwionego tworzywa sztucznego, prze¬ znaczonego dla celów dentystycznych, którego pro¬ ces polimeryzacji przebiega w temperaturze okolo 100°C, jak równiez z tworzywa, w którym poli¬ meryzacja przebiega w temperaturze pokojowej.Zeby sztuczne oraz plyte podstawowa protezy ksztaltuje sie i polimeryzuje sie jednoczesnie w tej samej formie negatywowej lub czynnosci te wykonuje sie w dwóch etapach. W tym przy¬ padku ksztaltuje sie i poddaje polimeryzacji i ob¬ róbce mechanicznej najpierw caly luk zebowy, a nastepnie ksztaltuje sie i laczy na drodze poli¬ meryzacji plyte podstawowa z gotowym juz lukiem -zebowym.Zeby sztuczne wykonuje sie w sposób bezpo¬ sredni i posredni. Sposób bezposredni polega na ksztaltowaniu zebów i ich polimeryzowaniu w for¬ mie silikonowo-gipsowej. Negatywne ksztalty ze¬ bów wypelnia sie wówczas plastycznym metakry- lanem metylu w kolorze naturalnym zebów, uzy¬ skanym przez zmieszanie polimeru z monomerem.W celu uzyskania lepszego efektu kosmetycznego naklada sie to tworzywo warstwowo, przy czym konieczne jest, aby tworzywo o wiekszej przezier- nosci i jasniejszej barwie bylo umieszczone na brzegach siecznych i zujacych.Zeby ksztaltuje sie równiez w sposób, polega¬ jacy na nasypywaniu perelkowego polimetakrylanu warstwami o nieco odmiennej barwie i przezier- nosci i na zwilzaniu go monomerem metakrylanu metylu.Plyte podstawowa wykonuje sie przez praso¬ wanie plastycznego metakrylanu w formie siliko- .nowo-gipsowej oraz przez jego polimeryzacje i obróbke mechaniczna. Sposób ten nie gwaran¬ tuje jednak w pelni estetycznego wygladu protezy, ze wzgledu na przypadkowe i nie zawsze precy¬ zyjne wytyczenie granicy barw pomiedzy zebami sztucznymi a plyta podstawowa.Calkowicie dobry efekt kosmetyczny uzyskuje sie sposobem wedlug wynalazku, polegajacym na ksztaltowaniu zebów i plyty podstawowej w dwóch etapach.Do puszki polimeryzacyjnej z kontrodlewem silikonowo-gipsowym dopasowuje sie druga czesc innej puszki polimeryzacyjnej, a nastepnie wypel- mia sie negatyw silikonowy i dopasowana czesc 6 puszki gipsem. W ten sposób uzyskuje sie odlew gipsowy calej protezy, osadzony w czesci puszki polimeryzacyjnej, Z gipsowego pozytywu wycina sie zeby, równolegle do przebiegu ich szyjek ze- 5 bowych. Tak uzyskana czesc formy uzywa sie do prasowania i polimeryzacji zebów z tworzywa sztucznego.Po polimeryzacji i wyjeciu calego luku zebowego z silikonowo-gipsowej formy poddaje sie go ob- 10 róbce mechanicznej i polerowaniu ze szczególnym uwzglednieniem polerowania przestrzeni miedzy¬ zebowych i okolic przyszyjkowych. • W celu nadania zebom bardziej naturalnego wy¬ gladu na powierzchniach powielonych zebów two- ib rzy sie naciecia, rysy i zaglebienia oraz pod)ar- wia sie je odpowiednimi pigmentami i wypelnia swiezo przygotowanym, plastycznym metakryla- nem o niectf innym kolorze i przeziernosci. Tak przygotowany luk zebowy umieszcza sie ponownie 20 w formie silikonowo-gipsowej, a nastepnie ksztal¬ tuje sie i polimeryzuje w znany sposób plyte pod¬ stawowa.Zeby sztuczne wykonuje sie równiez sposobem posrednim przy uzyciu wosku modelowego. Nega- 25 tywne ksztalty zebów w formie silikonowo-gipso¬ wej wypelnia sie roztopionym woskiem oraz w ce¬ lu unikniecia odksztalcenia woskowego luku ze¬ bowego podczas jego wyjmowania z formy zatapia sie w nim drut, wygiety w ksztalcie luku. 30 Woskowany model luku zebowego zagipsowuje sie z kolei w puszce polimeryzacyjnej i wykonuje for¬ me metoda traconego wosku w celu uksztaltowania i polimeryzacji zebów. Po obróbce mechanicznej, polerowaniu i ewentualnym wykonaniu dodatko- 35 wych efektów kosmetycznych, caly luk zebowy umieszcza sie ponownie w formie silikonowo- gipsowej, a nastepnie wykonuje sie W znany spo¬ sób plyte podstawowa.Sposób posredni jest wprawdzie bardziej praco- 40 chlonny i czasochlonny, ale zapewnia dobre wy¬ tyczenie granic barw i pozwala na unikniecie ewentualnych odksztalcen zebów, wynikajacych, z ksztaltowania ich przez prasowanie w czesciowo elastycznej formie. Sposób ten eliminuje równiez 45 niebezpieczenstwo przebarwienia niespolimeryzo- wanych jeszcze zebów substancjami barwnymi, zawartymi w niektórych rodzajach kauczuków silikonowych.Sposób wedlug wynalazku umozliwia równiez 5o zamiane plyty podstawowej protezy. W tym przy¬ padku wykonuje sie najpierw w puszce polimery¬ zacyjnej forme, skladajaca sie z modelu-podlewu i z kontrodlewu silikonowo-gipsowego, a nastep¬ nie wycina sie z protezy zeby w przypadku zebów 55 z tworzyw sztucznych lub w przypadku zebów ceramicznych wyjmuje sie je przez ogrzanie plyty podstawowej i ponownie umieszcza sie je w ne¬ gatywowej formie silikonowo-gipsowej.Po przeprowadzeniu tych czynnosci wykonuje 60 sie w znany juz sposób plyte podstawowa. PL