Pierwszenstwo: 20. XL 1965 Niemiecka' Republika Demokratyczna Opublikowano: 10. XII. 1968 58487 KI. 42 b, 12/05 MKP CZYTELNIA Twórca wynalazku: inz. Klaus Oppermann Wlasciciel patentu: VEB Eisen- und Hiittenwerke Thale, Thale (Harz), (Niemiecka Republika Demokratyczna) Sposób bezstykowego pomiaru profilu powierzchni przedmiotów cylindrycznych, zwlaszcza walców i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób bezstyko¬ wego pomiaru profilu powierzchni przedmiotów cylindrycznych, zwlaszcza walców oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znane sa urzadzenia do mierzenia profilu i/lub srednicy bryl cylindrycznych, zwlaszcza walców.Pomiar polega na mierzeniu srednicy w róznych przekrojach za pomoca suwmiarki, srub mikrome- trycznych, sprawdzianów siodlowych wedlug róz¬ nych sposobów mechanicznych lub optycznych, które pozwalaja zmierzyc za pomoca linialu odstep pomiedzy linialem i tworzaca walca.Ponadto znane sa rózne sposoby pomiaru styko¬ wego, przy których mechaniczne lub mechaniczno- elektryczne trzpienie miernicze sprawdzaja po¬ wierzchnie metalu przez styk i rejestruja wszelkie nierównosci. Wada tych sposobów jest ich niedo¬ kladnosc spowodowana przez osobe dokonujaca pomiaru, jak równiez na skutek zuzycia i wply¬ wów cieplnych elektrycznych czesci konstrukcji oraz tarcia trzpienia mierniczego o badany przed¬ miot.Stanowi to przyczyne niedokladnoci, na przy¬ klad szlifu walca walcarki, powodujacych wady powierzchni na walcowanych blachach i tasmach.Celem wynalazku jest zapewnienie dokladnego pomiaru bezstykowego i kontroli profilu po¬ wierzchni, tak aby mozna bylo badac, na przyklad wypuklosc przy walcowaniu na zimno wzglednie wklesniecie przy walcowaniu na goraco. 2 Wymienione wady eliminuje sie wedlug wyna¬ lazku przez to, iz przyrzad wskazujacy mierzona wartosc w postaci indukcyjnego czujnika odleglos¬ ci nie wspóldziala przez tarcie z powierzchnia wal- 5 ca, lecz mierzy i rejestruje bezstykowo zmiany szczeliny powietrznej miedzy glowica pomiarowa i powierzchnia walca.Budowa kablaka mierniczego i urzadzenie po¬ suwowe zapewniaja przesuw urzadzenia pomiaro- io wego z równym dociskiem stale jednakowo równo¬ legle do tworzacej walca, w wyniku czego profil walców zostaje sprawdzony bezstykowo z duza do¬ kladnoscia. Dokladnosc pomiaru wynosi 10tu9 przy czym na pomiar nie ma wplywu temperatura po- 15 wierzchni walców.Urzadzenie, skladajace sie z pólokraglego kabla¬ ka mierniczego jest zaopatrzone w walki oraz przy¬ rzad pomiarowy, którego glowica porusza sie wzdluz walca. Usytuowanie walków, z których je- 20 den wyposazony jest w sprezyne dociskowa, za¬ pewnia stale silne przyleganie kablaka. Na ka- blaku zamocowany jest indukcyjny czujnik odle¬ glosci, który przesuniety jest o okolo 180° w sto¬ sunku do zewnetrznego walka. 25 Pomiedzy indukcyjnym czujnikiem odleglosci i powierzchnia walca znajduje sie szczelina po¬ wietrzna, która na poczatku pomiaru nastawia sie na X),5 do 1,5 mm. Kablak mierniczy z indukcyj¬ nym czujnikiem odleglosci poruszany jest równo- 30 legie do osi walca za pomoca napedu linowego 564873 S6487 4 regulowanego bezstopniowo. Dzieki ruchowi przy¬ rzadu pomiarowego wzdluz walca, kazda zmiana szczeliny powietrznej pomiedzy glowica miernicza i powierzchnia walca powoduje zmiane indukcji czujnika, która w postaci sygnalu doprowadza sie do przyrzadu kompensacyjnego, a nastepnie od¬ czytuje sie za pomoca przyrzadu do mierzenia odksztalcen.W przyrzadzie do mierzenia odksztalcen war¬ tosci odebrane zostaja wzmocnione i za pomoca wskaznika uwidocznione jako odchylenia ujemne lub dodatnie. Ponadto mozna mierzone wartosci podac na oscylograf i fotografowac ich przebieg.Przez odpowiednie dostrojenie posuwu kablaka mierniczego i predkosci tasmy oscylografu mozna dokladnie zapisac profil powierzchni kazdego cy¬ lindrycznego przedmiotu.Walki oraz uchwyty glowicy mierniczej sa umieszczone przestawnie na kablaku, tak iz za pomoca opisanego przyrzadu mierniczego mozna mierzyc walce o róznych srednicach.Za pomoca urzadzeniai pomiarowego wedlug wynalazku mozna kontrolowac profil szlifowanych walców albo cylindrycznych przedmiotów, jak równiez profile wyeksploatowanych walców, to znaczy, ze mozna w ten sposób bezstykowo pro¬ wadzic badania zuzycia w taki sposób, iz przeciw¬ stawiajac profil wyjsciowy aktualnemu, kontrolo¬ wac zuzycie cylindrycznych przedmiotów na calym obwodzie.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój walca z urzadzeniem mierniczym, fig. 2 — naped regulowany bezstopniowo z linka, walec i przyrzad mierniczy.Kablak 1 z ramionami odchylonymi o 45° wzgle¬ dem ramienia poziomego umieszcza sie w górnej czesci na walcu, na którym opiera sie on czterema przestawnymi walkami 2, przytwierdzonymi w gór¬ nej czesci kablaka.Boczny walek 3, który równiez przytwierdzony jest do kablaka przylega do walca, a walek doci¬ skowy ze sprezyna przesuniety o okolo 170° wzgle¬ dem walka zewnetrznego dociska kablak lekko do walca. Indukcyjny czujnik odleglosci 5 usytuowany jest naprzeciw walka 3 i moze byc nastawiany w okreslonym odstepie od powierzchni walca.Indukcja wzbudzona za pomoca cewki w induk¬ cyjnym czujniku odleglosci 5 zostaje podana na przyrzad kompensacyjny 6 i wartosc jej przenie¬ siona na miernik odksztalcen 7. W mierniku war¬ tosc ta zostaje wzmocniona i wykazana.Oscylograf 8 sluzy do rejestracji i fotografowa¬ nia profilu walca. PL