Pierwszenstwo: Opublikowano: 06.1.1967 (P 118 347) 5 KU.¦M 10.XII.1968 56228 KI. -60r-36- flftljO MKP G 05 b UKD Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Krzywicki, Lech Prusakiewicz Wlasciciel patentu: Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa (Polska) Silownik hydrauliczny do wywierania sily wzdluznej Przedmiotem wynalazku jest silownik do wy¬ wierania sily wzdluznej naciskowej i naciagowej, przeznaczony do zastosowania do wszelkiego ro¬ dzaju urzadzen, jak na przyklad do naciagarek, a zwlaszcza do pras hydraulicznych.Znane sa w technice silowniki hydrauliczne do wywierania sily wzdluznej oparte na zespolach cylinder — tlok oraz cylinder — nurnik. Zada¬ niem takich silowników jest wywieranie sily wzdluznej na okreslonej drodze przy tak zwanym suwie roboczym a po ustaniu tego suwu wywie¬ ranie przeciwnej sily wzdluznej przy tak zwa¬ nym suwie powrotnym, w celu powrotu elemen¬ tów roboczych do polozenia wyjsciowego. W si¬ lowniku opartym na zespole cylinder — tlok mozna uzyskac obydwa suwy, roboczy i powrotny, natomiast w silowniku opartym na zespole cylin¬ der — nurnik uzyskuje sie tylko suw roboczy.Do uzyskania suwu powrotnego nalezy zainstalo¬ wac dodatkowo cylindry i nurniki powrotne oraz szereg innych elementów konstrukcyjnych.Znane silowniki oparte na zespole cylinder — tlok posiadaja powazne wady eksploatacyjne wy¬ nikajace z ich konstrukcji, a mianowicie: kosz¬ towna i trudna obróbke gladzi cylindra zwlasz¬ cza przy wiekszych srednicach i dlugosciach, szybkie zuzywanie sie w czasie pracy, zwlaszcza przy mimosrodowym obciazeniu, gladzi cylindra i tloczyska na skutek zmniejszania sie odleglosci miedzy punktami podparcia tloka i tloczyska, kosztowny, a w wielu przypadkach nieoplacalny remont urzadzenia, wymagajacy przeszlifowania cylindra, dorabiania nowego tloka, nowych uszcze¬ lek i tym podobnych, trudna wymiane uszczelek, wymagajaca demontazu calego urzadzenia, zawod¬ nosc w uzyskiwaniu zalozonych sil na skutek powstawania na tloku niekontrolowanych prze¬ cieków.Zasadnicza wada znanych silowników najczes¬ ciej stosowanych w prasach hydraulicznych, opar¬ tych na zespole cylinder — nurnik, jest to, ze dla uzyskania suwu powrotnego trzeba dodatkowo zainstalowac szereg kosztownych elementów, ta¬ kich jak: poprzeczka ruchoma, poprzeczka górna, cylindry i nurniki powrotne, ciegna, nakretki oporowe i tym podobne.Te dodatkowe elementy konstrukcyjne znacznie rozbudowuja gabarytowo prasy hydrauliczne i zwiekszaja koszty ich wykonania.Silownik wedlug wynalazku usuwa wady zna¬ nych silowników opartych zarówno na zespole cy¬ linder — tlok jak i cylinder — nurnik. Wynala¬ zek jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia silownik w wykonaniu do pras hydraulicznych, a na fig. 2 w wykonaniu do na¬ ciagarek. Istota wynalazku polega na tym, ze w dwóch cylindrach roboczym i powrotnym pola¬ czonych ze soba poprzez pierscien dlawnicowy z otworkiem kontrolnym przecieków, umieszczono nurnik podwójnego dzialania którego jedna strona 562283 wykorzystana jest do suwu roboczego a druga dla suwu powrotnego. Silownik wedlug wyna¬ lazku sklada sie z cylindra roboczego 1, cylindra powrotnego 2, nurnika podwójnego dzialania 3, draga nurnikowego 4, dwóch tulei prowadzacych 5 i 6, pierscienia dlawnicowego 7, trzech uszcze¬ lek rowkowych 8 i 9 oraz przegubu kulistego 10, pokazanego na fig. 2. Cylindry roboczy 1 i po¬ wrotny 2, zaleznie od wielkosci srednic i cisnie¬ nia cieczy, moga byc wykonywane z odkuwek, odlewów staliwnych lub jako spawane z rur, przy czym jeden z tych cylindrów (na fig. 1 — cylinder roboczy a na fig. 2 — cylinder powrotny) jest prawie calkowicie nie obrabiany poza kol¬ nierzem i wytoczeniem pod uszczelke. Obydwa cylindry sa ze soba polaczone poprzez specjalny pierscien dlawnicowy 7, posiadajacy otworek kontrolny, przez który przecieka na zewnatrz ciecz przepuszczana przez uszkodzona uszczelke.Przy jego pomocy mozna ustalac w czasie pracy silownika, która uszczelka zostala uszkodzona.Wewnatrz cylindrów umieszczony jest nurnik podwójnego dzialania 3, przy pomocy którego uzyskuje sie sile naciskajaca lub ciagnaca zalez¬ nie od tego na który jego koniec dziala cisnienie cieczy.Do nurnika przymocowany jest drag nurniko¬ wy 4. Moze on byc takze wykonany w calosci razem z nurnikiem. Nurnik i drag nurnikowy mozna wykonac jako odkuwke, odlew zeliwny czy staliwny lub jako konstrukcje spawana z rur.Nurnik i drag nurnikowy prowadzone sa w dwóch tulejach brazowych 5 i 6, wcisnietych w jeden z cylindrów. Dzieki znacznemu i niezmiennemu rozstawieniu tulei prowadzacych mozna wywierac duze sily mimosrodowe przylozone bez obawy szybkiego wyrobienia tych tulei.Nurnik i drag nurnikowy uszczelnione sa trze¬ ma uszczelkami gumowymi rowkowymi 8 i 9.Dwie z uszczelek posiadaja te same wymiary.Odmiana wykonania silownika wedlug wynalazku pokazana na fig. 2, majaca zastosowanie do na- ciagarek, rózni sie tym od silownika na fig. 1, ze posiada dodatkowo samonastawny przegub ku¬ lowy 10 osadzony na cylindrze 1 ustawiajacy silownik w osi naciagu. Ma to na celu zabezpie¬ czenie draga nurnikowego, który w tym zastó- 4 sowaniu jest znacznie cienszy od nurnika — przed zginaniem silami poprzecznymi, mogacymi pow¬ stac na skutek niewspólosiowego przylozenia na¬ ciagu.Zaletami rozwiazania silownika wedlug wyna¬ lazku sa: latwa i tania obróbka cylindrów, nie- wymagajaca szlifowania i honowania wewnet¬ rznej gladzi, nurnika oraz pozostalych elementów; latwy i tani remont polegajacy na wymianie brazowych tulei prowadzacych, szybciej zuzywa¬ jacych sie od stalowego nurnika: dlugie okresy brazowych tulei prowadzacych, szybciej zuzywa- sie tulei prowadzacych powodowanego duzym i niezmiennym ich rozstawieniem, nawet pod dzia¬ laniem sil poprzecznych powstalych przy mimo- srodowym obciazeniu nurnika.Zaletami silownika wedlug wynalazku jest tak¬ ze zapewnienie uzyskania zalozonych sil przy su¬ wie roboczym i powrotnym, zapewnienie uzyska¬ nia suwu roboczego i powrotnego bez instalowa¬ nia dodatkowych elementów konstrukcyjnych, oraz znaczne zmniejszenie kosztów wykonania maszyn, w których urzadzenie to zostanie zainsta¬ lowane. PL