Pierwszenstwo: Opublikowano: 01.VI.1967 (P 120 853) 20.XII.1968 56005 HS*,£frH KI. 49 a, 2b/02 * MKP B 23 b 5»U UKD Twórcawynalazku: mgr inz. Stanislaw Swigon Wlasciciel patentu: Instytut Obróbki Skrawaniem, Kraków (Polska) Kiel obrotowy Przedmiotem wynalazku jest kiel obrotowy dy¬ namometryczny hydrauliczny sluzacy do podpiera¬ nia i zamocowywania obrabianych przedmiotów na tokarkach i szlifierkach, zwlaszcza przy obróbce walków ze stosowaniem zabieraków czolowych.Dotychczasowe typowe konstrukcje klów obro¬ towych umozliwiaja tylko kompensacje odksztalcen osiowych. W konstrukcjach tych ze wrostem od¬ ksztalcania wzrasta wartosc sily docisku osiowego.Bardziej nowoczesne konstrukcje klów obrotowych umozliwiaja kompensacje odksztalcen osiowych przy stalej sile nacisku. Niemniej, kly te posiada¬ ja wystajace z korpusu boczne pokretla nastawia¬ nia sily, co czyni konstrukcje malo zwrotna, malo estetyczna. Ponadto, stosowana w tych klach sto¬ sunkowo duza powierzchnia styku zaworu przele¬ wowego z gniazdem sprzyja niestabilnosci warun¬ ków otwarcia tego zaworu pod dzialaniem cisnienia.Kiel obrotowy wedlug wynalazku spelnia wszy¬ stkie dotychczasowe wymagania dla typowych klów obrotowych w zakresie dokladnosci i sztywnosci podparcia i zamocowania, a ponadto zapewnia moz¬ liwosc nastawienia z duza dokladnoscia zadanej wartosci sily docisku osiowego w zakresie odpo¬ wiednim do wielkosci kla przy pomocy pokretla pierscieniowego z klem, przy czym zapewnione jest utrzymanie samoczynne w czasie obróbki na zasa¬ dzie hydraulicznej przy narastajacym odksztalce¬ niu cieplnym przedmiotu, nastawionej wartosci do¬ cisku osiowego, oraz daje mozliwosc zmiany na- 2 stawienia w czasie obróbki sily docisku osiowego bez potrzeby odblokowywania i przesuwu tulei (pinoli) konika, w którym jest zwykle osadzony.Celem rozwiazania konstrukcyjnego kla wedlug 5 wynalazku jest umozliwienie szerokiego zastosowa¬ nia zabieraków klowych, czolowych przy obróbce tokarskiej i szlifierskiej czesci typów walków któ¬ re to zabieraki w racjonalnych warunkach ich uzy¬ tkowania, dla zapewnienia zadanej wielkosci mo- io mentu obrotowego, wymagaja kontrolowanej war¬ tosci sily docisku osiowego przedmiotów. Glówne korzysci z zastosowania tychze zabieraków wynika¬ ja ze znacznego skrócenia czasu mocowania obra¬ bianych przedmiotów, mozliwosci obróbki przelo- 15 towej oraz ulatwionej mozliwosci automatyzacji mocowania czesci typu walków na obrabiarkach.Ponadto celem konstrukcji kla wedlug wynalazku jest automatyczne zabezpieczenie przed nadmier¬ nym przeciazeniem osiowym lozysk wrzecion toka- 20 rek, przedmiotu i samego kla, nie kontrolowanymi dotychczas silami docisku osiowego, wystepujacego badz na skutek zbyt duzego docisku wstepnego badz tez na skutek wystepujacych w czasie obrób¬ ki odksztalcen cieplnych obrabianego przedmiotu. 25 Konstrukcja kla cechuje sie zwarta budowa i este¬ tyczna forma zewnetrzna. Zastosowana forma za¬ woru przelewowego zapewnia nastawienie sily ze stosunkowo duza dokladnoscia oraz stabilna praca kla. 30 Kiel obrotowy dynamometryczny hydrauliczny 560053 56005 4 jest pokazany przykladowo na zalaczonych rysun¬ kach, na których fig. 1 przedstawia przekrój pod¬ luzny kla, fig. 2 przedstawia przekrój poprzeczny wzdluz linii A-A na fig. 1 a fig. 3 przedstawia prze¬ krój kla wzdluz linii B-B na fig. 1.W korpusie 1 osadzona jest obrotowo koncówka 2 kla w lozyskach 3 i 4 igielkowych lub walkowych.Koncówka 2 moze sie przesuwac w lozyskach 3 i 4 w zakresie kilku milimetrów. W srodkowej czesci korpusu 1 znajduje sie hydrauliczna komora 6 zam¬ knieta od strony oporowego lozyska 7 pierscienio¬ wym tlokiem 5. Komora 6 ma polaczenie przez ka¬ naly 12 i 13 z zaworem przelewowym obejmujacym grzybek 8, zespól talerzowych sprezyn 9, popychacz 10 oraz pokretlo 11 i dalej z kompensacyjnym po¬ jemnikiem 14, w którym znajduje sie tlok 15 i ze¬ spól sprezyn 16. Pojemnik 14 jest równiez polaczo¬ ny poprzez odcinajacy zawór 19 z komora 6. Do korpusu 1 przymocowany jest hydrauliczny dyna¬ mometr 17 majacy polaczenie bezposrednie z ko¬ mora 6. W tylnej czesci korpusu 1 znajduje sie pierscieniowe pokretko 11 z mimosrodowa krzywka od strony wewnetrznej, dociskajaca przy obrocie pokretla 11 popychacz 10.Przy wciskaniu koncówki 2 kla w glab korpusu 1 nastepuje przesuniecie sie uszczelnionego pierscie¬ niowego tloka 5 w glab hydraulicznej pierscienio¬ wej komory 6 za posrednictwem oporowego lozys¬ ka 7 i jednoczesnie nastepuje sciskanie cieczy hy¬ draulicznej zamknietej w komorze 6 do cisnienia, którego wartosc nastawia sie mechanizmem zaworu przelewowego, obejmujacego grzybek 8 z nozowa krawedzia uszczelniajaca zespól talerzowych spre¬ zyn 9, popychacz 10 i pierscieniowe pokretlo 11 na¬ stawiania sily docisku osiowego. Z chwila przekro¬ czenia nastawionej sily docisku osiowego nastepu¬ je pokonanie oporu talerzowych sprezyn 9 i pod¬ niesienie grzybka 8, przez co nadmiar cieczy hy¬ draulicznej przeplywa z komory 6 przez kanaly 12 i 13 do kompensacyjnego pojemnika 14, wypycha¬ jac w nim tlok 15 i napinajac zespól sprezyn 16.Wystepujaca w danej chwili wartosc sily docisku osiowego na koncówce 2 wskazuje hydrauliczny si- lomierz 17 osadzony króccem osiowym lub bocz- 5 nym na korpusie 1 i polaczony z komora 6. Po ustapieniu sily docisku osiowego na koncówke 2 nastepuje wypchniecie pierscieniowego tloka 5 z komory 6 a posrednio i koncówki 2 za pomoca zespolu sprezyn 18 i przy wspóldzialaniu zespolu sprezyn 16 a jednoczesnie nastepuje przeplyw hy¬ draulicznej cieczy z kompensacyjnego pojemnika 14 przez odcinajacy zawór 19 i kanal 20 z powrotem do hydraulicznej komory 6. PL