Pierwszenstwo: Opublikowano: 26.111.1965 (P 108 110) 29.IX.1964 dla zastrz. 1; 2; 7 i 10 15.III.1S65 dla zastrz. 4-6; 8 i 9 Finlandia 20.VI.1968 55431 KI. 59 e, 2 ho Wlasciciel patentu: Paavo Viktor Ludvig Salminen, Helsingfors (Fin¬ landia) Pompa Przedmiotem wynalazku jest pompa plytkowa, skladajaca sie z cylindrycznego kadluba wraz z obrotowo podpartym wirnikiem, majacym pew¬ na ilosc rozmieszczonych na obwodzie szczelin zaopatrzonych w osiowo przesuwne plytki, które pod naciskiem wchodza do pierscieniowej komo¬ ry pompy. Komora ta znajduje sie miedzy kadlu¬ bem pompy a wirnikiem i ma wlot i wylot roz¬ dzielone scianka dzialowa.W pompach plytkowych tego typu scianka dzia¬ lowa w pierscieniowatej komorze pompy powodu¬ je, ze czynnik przenoszony plytkami od wlotu w kierunku wylotu przeplywa przez wylot w chwili posuwania sie plytek do przodu. Aby plytki mogly przejsc poprzez wspomniana scian¬ ke dzialowa, musza byc wypchniete w kierunku osiowym z komory pompy przed scianka dzialowa, a nastepnie wepchniete z powrotem do komory pompy poza scianke dzialowa.W pompach plytkowych powyzszego typu plyt¬ ki sa tak skonstruowane, ze posuwaja sie prowa¬ dzone swymi osiowymi koncowymi plaszczyznami.Z tego tez wzgledu scianka dzialowa ma po stro¬ nie wlotowej i wylotowej pochyle boki, dzieki cze¬ mu podczas osiowego przemieszczenia plytka, wy¬ suwana z komory pompy, przesuwa sie w góre po pochylym boku scianki dzialowej, a po jej przejsciu zeslizguje sie w dól po przeciwnym po¬ chylym boku. W ten sam sposób przesunieta zosta¬ je z powrotem do komory pompy. 20 Dzieki tego rodzaju konstrukcji kazda z plytek, podczas posuwu w góre po pochylym boku scianki dzialowej, ogranicza wraz z pochylym bokiem scianki dzialowej i wirnikiem klinowata prze¬ strzen, której objetosc maleje w miare posuwu plytki w góre po pochylym boku. Tak wiec czyn¬ nik tloczony plytka wyplywa z klinowatej komory w kierunku wylotu ze zwiekszajaca sie szybkos¬ cia w chwili, gdy objetosc tej komory maleje.Tego rodzaju przeplyw czynnika, szczególnie w koncowej fazie odplywu, powoduje bardzo duzy halas. Nadto sprezenie czynnika w klinowatej ko¬ morze obniza efekt, zmniejszajac wydajnosc pompy.Niniejszy wynalazek ma za cel wyeliminowanie powyzszych wad, przy czym stosownie do wyna¬ lazku pompa plytkowa cechuje sie tym, ze kazda plytka po stronie skierowanej do srodkowej osi wirnika ma miedzy swymi osiowymi koncami organ sterujacy, który wspóldziala z centralnym urzadzeniem sterujacym ustawionym nieruchomo wzgledem wirnika, dzieki czemu plytka przesu¬ wana jest osiowo do komory i z komory pompy przez wlot i wylot.Odstepujac od konwencjonalnej zasady sterowa¬ nia plytek przy pomocy ich konców ustawionych osiowo i wprowadzajac organy sterujace plytek- miedzy ich osiowe konce, osiaga sie to, iz scian¬ ka dzialowa- miedzy wlotem i wylotem komory pompy nie musi miec pochylych boków. Dzieki te- 5543155431 mu miedzy plytka, scianka dzialowa i wirnikiem nie wytwarza sie klinowata przestrzen w chwili, gdy plytki przesuwaja sie poprzez scianke dzialo¬ wa. Osiowe przemieszczenie plytki z komory pom¬ py w chwili jej przejscia przez scianke dzialowa dokonuje sie przez wspólprace miedzy organem sterujacym plytki a wspomnianym stacjonarnym urzadzeniem sterujacym. Dzieki temu plytka juz przed scianka dzialowa zostaje calkowicie wysu¬ nieta z komory pompy, to znaczy wciagnieta do wnetrza wirnika. Z powodu tego, iz organy ste¬ rujace plytek umieszczone sa w ich czesci srodko¬ wej, organy te pracuja ze stosunkowo mala szybkoscia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ofciowy przekrój najkorzystniej¬ szego wykonania pompy plytkowej, fig. 2 -^ prze¬ krój pompy plaszczyzna zaznaczona II—II na fig. 1, fig. 3 — perspektywiczny widok szczególu pompy, fig. 4 — odmiane plytki, fig. 5 — jeszcze inna odmiane plytki, widzianej z boku, a fig. 6 — plytke — jak na fig. 5 — w przekroju plaszczyzna zaznaczona VI—VI na fig. 5.Pompa plytkowa sklada sie z cylindrycznego kadluba 1, do którego za pomoca lozysk 2 wmon¬ towany jest wirnik 3 z podpora obrotowa. Wirnik ma szesc szczelin (wyciec) równomiernie rozsta¬ wionych wokól jego glównej osi. W kazdej szczeli¬ nie jest umieszczona z malym luzem plytka 5 przesuwna osiowo. Kadlub 1 pompy jest zamknie¬ ty tylna scianka 6, która wyposazona jest w cen¬ tralny trzpien 7, dopasowany z malym luzem do wirnika 3. Miedzy sciana tylna 6 a wirnikiem 3 jest utworzona pierscieniowa komora 8, koncen¬ trycznie z wirnikiem 3. Komora 8 pompy zawiera utworzony w tylnej scianie wlot 9 i wylot 10 prze¬ widziane do celów pompowania. Komora 8 pompy ma nadto miedzy wlotem 9 i wylotem 10 przegro¬ de (scianke dzialowa) 11, która oddziela przestrze¬ nie miedzy wlotem 9 i wylotem 10 (fig. 1—3).Stosownie do wynalazku, kazda plytka 5 ma miedzy osiowymi koncami sterujaca rolke 12, pod¬ parta obrotowo. Rolka ta jest umieszczona po tej stronie plytki, która skierowana jest w strone osi wirnika. W centralnym trzpieniu 7 utworzony jest sterujacy rowek 13, z którym wspólpracuja steru¬ jace rolki 12 przy osiowym posuwie plytek 5 pod¬ czas obrotu wirnika 3.Sterujacy rowek 13 znajduje sie nad przegroda 11 i posiada krzywkowate wzniesienie 14, które po obu stronach polaczone jest z pozostala czescia rowka za pomoca skosnych bocznych powierzchni 15 i 16 (fig. 3). Przy wykonaniu w ten sposób rowka sterujacego plytki, podczas przejscia od wlotu do wylotu, pozostaja w pozycji wysunietej w strone komory pompy, a podczas przejscia od wylotu do wlotu zostaja wzniesieniem rowka ste¬ rujacego wysuniete z komory pompy, to jest, do wirnika, dzieki czemu plytki moga przedostac sie poza przegrode. Czesci: krzywkowate wzniesienie 14 i boczna powierzchnia 15 rowka sterujacego sa tak ustawione, ze plytka znajdujac sie juz blisko przed przegroda zostaje calkowicie wciagnieta do wirnika, dzieki czemu W momencie, kiedy plytka przechodzi przegroda, nie nastepuje sprezenie pompowanego srodka, przemieszczanego plytka od wlotu komory pompy do jej wylotu.Kiedy pompa plytkowa pracuje w charakterze 5 pompy cisnieniowej, wskazane jest zaopatrzyc wirnik w kanal 17 przed kazda szczelina 4, sto¬ sownie do kierunku obrotu wirnika. Kanal ten la¬ czy dolna czesc szczeliny z komora pompy. W ten sposób pompowany czynnik dziala z jednakowym 10 cisnieniem na obie osiowo koncowe powierzchnie plytki, w wyniku czego plytka jest zrównowazo¬ na. Sterujacy rowek 13 w centralnym trzpieniu moze miec takie wymiary, ze organy sterujace plytek beda zasadniczo obciazone tylko wtedy, gdy 15 plytki sa osiowo przesuwane po skosnych po¬ wierzchniach 15 i 16 z komory i do komory pompy.Kiedy pompa plytkowa pracuje jako pompa prózniowa, zrównowazenie plytek uzyskuje sie 20 laczac ze soba dolna czesc szczelin, wtedy na przy¬ klad usuwa sie uszczelniajace plytki 18 w kon¬ strukcji wedlug fig. 1. Laczac ze soba w ten spo¬ sób dolna czesc szczelin, uzyskuje ^ie równowage cisnienia. 25 Wyzej opisane zrównowazenie plytek mozna równiez uzyskac, kiedy zamiast wirnika zaopatrzy¬ my plytki w potrzebne kanaly laczace (fig. 4).Plytka 18 ma dwa zamkniete, osiowo biegnacej rurowe kanaly 19 od koncowej plaszczyzny 20 po 30 stronie plytki skierowanej do dolnej czesci szcze¬ liny wirnika — do plaszczyzny 21 po przeciwnej stronie plytki. Plytka przedstawiona na rysunku przewidziana jest do obrotu w kierunku oznaczo¬ nym strzalka 22. Plytka przewidziana do obrotu 35 w kierunku przeciwym jest zwierciadlanym odbi¬ ciem plytki 18, to znaczy ma identyczne wykonanie jak plytka na rysunku, z ta jednak róznica, ze rolne konce kanalów 19 otwieraja sie po stronie pr eciwnej (fig. 4).Oprócz zróznowazenia poszczególnych plytek przy wykonaniu przedstawionym na rysunku (fig. 4) osiaga sie nastepujace korzysci. W wypad¬ ku, kiedy kanaly 17 (fig. 1—3) wykonane sa w wirniku, charakterystyka pracy wirnika zwia- 45 zana jest z pewnym kierunkiem obrotu w zalez¬ nosci od tego, po jakiej stronie kazdej szczeliny umieszczony jest kanal, bowiem kanaly musza byc ustawione przed kazda szczelina z uwzgled¬ nieniem kierunku obrotu wirnika. 50 Wykonujac kanaly w plytkach zamiast w wirni¬ ku, ta sama budowa wirnika moze byc stosowa¬ na do obrotu w lewo jak i w prawo. W tym to przypadku róznice miedzy pompami o obrocie w przeciwnych kierunkach sprowadzaja sie do 55 formy plytek.Tworzac kanaly w plytkach, ma sie moznosc uzycia na plytki materialów plastycznych. W ta¬ kim to przypadku unika sie zasysania, jakie nor¬ malnie wystepuje przy masywnych cialach pla- 60 stycznych, poslugujac sie plytkami o konstrukcji drazonej ze wzglednie cienkimi lecz dostatecznie mocnymi sciankami.W odmianie pompy plytkowej (fig. 1—4), steru¬ jace organy plytek 5 skladaja sie z sterowych 65 rolek 12 prowadzonych w sterujacym rowku 13. 40 PL